§117.24Ita quamprimum moriar": "quamprimum "istud quid esse vis? Quem illi diem ponis? Citius fieri quam optas, potest.
「このように、一刻も早く死にたいものだ」――君が言うその「一刻も早く」とは、何を意味するつもりなのか。 それに君はどの日を割り当てるのか。 君が望むよりも早く起こることもあり得るのだ。
Inbecillae mentis ista sunt verba et hac detestatione misericordiam captantis;
これらは弱い精神の、そしてこの嫌悪によって同情を惹きつけようとする者の言葉である。
non vult mori qui optat.
死を願う者は、死にたくはないのだ。
Deos vitam et salutem roga;
神々に命と健康を求めよ。
si mori placuit, hic mortis est fructus, optare desinere.
もし死ぬことが決まったのなら、死の成果とはこれ、すなわち願うのをやめることである。
§117.25Haec, mi Lucili, tractemus, his formemus animum.
わがルキリウスよ、私たちはこれらを扱い、これらによって精神を形成しよう。
Hoc est sapientia, hoc est sapere, non disputatiunculis inanibus subtilitatem vanissimam agitare.
これこそが知恵であり、これこそが賢くあることであって、空虚なつまらない議論で極めて無益な細密さをいじくり回すことではない。
Tot quaestiones fortuna tibi posuit, nondum illas solvisti;
運命は君にこれほど多くの問題を課したが、君はまだそれらを解いていない。
iam cavillaris? Quam stultum est, cum signum pugnae acceperis, ventilare.
それなのに、もう屁理屈を言っているのか。 戦いの合図を受け取ったときに、武器を空中に振り回すのがいかに愚かなことか。
Remove ista lusoria arma;
それらおもちゃの武器を取り除け。
decretoriis opus est.
決定的な武器が必要なのだ。
Dic, qua ratione nulla animum tristitia, nulla formido perturbet, qua ratione hoc secretarum cupiditatium pondus effundam.
いかなる方法によって、いかなる悲しみも恐れも精神を乱さないようにできるか、いかなる方法によって、この隠れた欲望の重荷を捨て去ることができるかを語れ。
Agatur aliquid.
実行に移そう。
" §117.26Sapientia bonum est, sapere non est bonum";
」「知恵は善であるが、賢くあることは善ではない」。
sic fit, ut negemur sapere, ut hoc totum studium derideatur tamquam operatum supervacuis.
こうして、私たちが賢くあることが否定され、この研究全体が無用なことに没頭しているとして嘲笑されることになる。
Quid, si scires etiam illud quaeri, an bonum sit futura sapientia? Quid enim dubi est, oro te, an nec messem futuram iam sentiant horrea nec futuram adulescentiam pueritia viribus aut ullo robore intellegat? Aegro interim nil ventura sanitas prodest, non magis quam currentem luctantemque post multos secuturum menses otium reficit.
もし君が、未来の知恵が善であるかどうかということも問われていると知ったら、どう思うか。 頼むから教えてくれ、倉庫が未来の収穫をすでに感じているわけでもなく、少年期がその力や何らかの強さによって未来の青年期を理解しているわけでもないことに、何の疑いがあろうか。 さしあたり、病人に将来訪れる健康は何の役にも立たない。 それは、走ったり格闘したりしている者を、数ヶ月後に訪れる休息が回復させることがないのと同様である。
§117.27Quis nescit hoc ipso non esse bonum id, quod futurum est, quia futurum est? Nam quod bonum est, utique prodest.
将来あるものは、まさにそれが将来のものであるというそのこと自体によって、善ではないということを誰が知らないだろうか。 なぜなら、善であるものは、どうしても利益をもたらすからである。
Nisi praesentia prodesse non possunt;
現在のもの以外は、利益をもたらすことができない。
si non prodest, bonum non est;
もし利益をもたらさないなら、それは善ではない。
si prodest, iam est.
もし利益をもたらすなら、それはすでに存在している。
Futurus sum sapiens;
私は将来、賢者になるだろう。
hoc bonum erit, cum fuero, interim non est.
これは、私がそうなったときには善であろうが、さしあたりはそうではない。
Prius aliquid esse debet, deinde quale esse.
あるものは、まず存在しなければならず、その後にどのようなものであるかが定まるのだ。
§117.28Quomodo, oro te, quod adhuc nihil est, iam bonum est? Quomodo autem tibi magis vis probari non esse aliquid, quam si dixero: futurum est? Nondum enim venisse apparet quod venit, ver secuturum est: scio nunc hiemem esse.
頼むから教えてくれ、いまだ何ものでもないものが、どうしてすでに善であり得るのか。 また、あるものが存在しないことを、私が「それは将来のものである」と言うこと以上に、どうやって君に証明して見せればよいというのか。 なぜなら、来るべきものはまだ来ていないことが明らかだからだ。 春が後に続くだろうが、私は今が冬であることを知っている。
Aestas secutura est: scio aestatem non esse.
夏が後に続くだろうが、私は今が夏でないことを知っている。
Maximum argumentum habeo nondum praesentis futurum esse.
私は、現在存在しないことの最大の証明として、それが将来のものであるということを挙げる。
§117.29Sapiam, spero, sed interim non sapio.
私は賢くなるだろう、そう望む。 しかし、さしあたり私は賢くない。
Si illud bonum haberem, iam hoc carerem malo.
もし私がその善を持っているなら、すでにこの悪から免れているだろう。
Futurum est, ut sapiam;
私は賢くなるだろう。
ex hoc licet nondum sapere me intellegas.
このことから、君は私がまだ賢くないと理解してよい。
Non possum simul et in illo bono et in hoc malo esse;
私は同時に、あの善の中とこの悪の中にいることはできない。
duo ista non coeunt nec apud eundem sunt una malum et bonum.
それら二つのものは両立せず、同じ人のもとに悪と善が同時に存在することはない。
§117.30Transcurramus sollertissimas nugas et ad illa, quae nobis aliquam opem sunt latura, properemus.
非常に巧妙なくだらない事柄を素早く通り過ぎ、私たちに何らかの助けをもたらすであろう事柄へと急ごう。
Nemo, qui obstetricem parturienti filiae sollicitus accersit, edictum et ludorum ordinem perlegit.
出産しようとしている娘のために心配して助産師を呼びに走る者で、布告や競技のプログラムを熟読する者は誰もいない。
Nemo, qui ad incendium domus suae currit, tabulam latrunculariam prospicit, ut sciat, quomodo alligatus exeat calculus.
自分の家の火事へと走る者で、塞がれた駒がどのように抜け出すかを知るために、ラトルンクリの盤面を凝視する者は誰もいない。
§117.31At mehercule omnia tibi undique nuntiantur, et incendium domus et periculum liberorum et obsidio patriae et bonorum direptio;
だが、誓って言おう、あらゆる方向から君に、家の火事、子供たちの危険、祖国の包囲、財産の強奪など、あらゆる悲報が告げられている。
adice isto naufragia motusque terrarum et quicquid aliud timeri potest;
それに、難破や地震、その他恐れられうるあらゆるものを付け加えよ。
inter ista districtus rebus nihil aliud quam animum oblectantibus vacas? Quid inter sapientiam et sapere intersit, inquiris? Nodos nectis ac solvis tanta mole impendente capiti tuo?
これらの中で引き裂かれながら、君は精神を慰めるにすぎない事柄に時間を割いているのか。 知恵と賢くあることの間にどのような違いがあるのかを、君は探求しているのか。 これほどの重荷が君の頭上に迫っているというのに、君は結び目を作ったり解いたりしているのか。
§117.32Non tam benignum ac liberate tempus natura nobis dedit, ut aliquid ex illo vacet perdere.
自然は私たちに、そこから幾らかでも無駄にする余裕があるほど、寛大で自由な時間を与えたわけではない。
Et vide, quam multa etiam diligentissimis pereant: aliud valetudo sua cuique abstulit, aliud suorum;
そして見よ、最も入念な人々においてさえ、いかに多くのものが失われているかを。 あるものは各自の病気が奪い去り、別のものは家族の病気が奪い去った。
aliud necessaria negotia, aliud publica occupaverunt;
あるものは必要な用事が、別のものは公的な務めが占有した。
vitam nobiscum dividit somnus.
睡眠は、私たちと生を分け合っている。
Ex hoc tempore tam angusto et rapido et nos auferente quid iuvat maiorem partem mittere in vanum?
これほど狭く、急速で、私たちを連れ去る時間の中から、大部分を無駄に投じることに何の益があろうか。
§117.33Adice nunc, quod adsuescit animus delectare se potius quam sanare et philosophiam oblectamentum facere, cum remedium sit.
今やこれをも付け加えよ。 精神は自分自身を治療するよりもむしろ楽しませることに慣れ、哲学が治療薬であるにもかかわらず、それを娯楽にしてしまっているということだ。
Inter sapientiam et sapere quid intersit nescio;
知恵と賢くあることの間にどのような違いがあるか、私は知らない。
scio mea non interesse, sciam ista an nesciam.
私がそれを知っていようが知るまいが、私には関係のないことだと私は知っている。
Dic mihi: cum quid inter sapientiam et sapere intersit didicero, sapiam? Cur ergo potius inter vocabula me sapientiae detines quam inter opera? Fac me fortiorem, fac securiorem, fac fortunae parem, fac superiorem.
私に言え。 知恵と賢くあることの間の違いを私が学んだとき、私は賢くなるのだろうか。 それならなぜ、君は私を知恵の実践の中にではなく、その言葉の中に引き留めておくのか。 私をより強くせよ、より不安なからしめよ、運命と対等にせよ、運命よりも優れた者にせよ。
Possum autem superior esse, si derexero eo omne, quod disco.
私が学ぶことのすべてをそこに向けるなら、私は優れた者となることができる。
VALE.
つつがなくあれ。