Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §114.21-114.27

心灵疾病导致的文体败坏与死亡的省思

第 230 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡指出奇装异服与文体败坏皆源于心灵的疾病,并将心灵比作身体的“君王”以强调其主导作用。他进一步描绘了沉溺于享乐的心灵如何化为“僭主”并陷入无尽的贪婪,最后劝诫读者通过常思死亡来实现万事万物的节制,以此结束书简。

§114.21Quod vides istos sequi, qui aut vellunt barbam aut intervellunt, qui labra pressius tondent et adradunt servata et summissa cetera parte, qui lacernas coloris improbi sumunt, qui perlucentem togam, qui nolunt facere quicquam, quod hominum oculis transire liceat; inritant illos et in se advertunt; volunt vel reprehendi, dum conspici.
你看到那些人所追求的——他们要么拔光胡须,要么局部拔毛,他们把嘴唇周围剃得极短极净,却保留并任由其余部分垂下;他们穿上颜色令人侧目的斗篷,穿上透光的托加,不愿做任何能让他们在众人眼中平淡掠过的事;他们以此刺激人们并使目光投向自己,只要能引人注目,他们甚至甘愿受到指责。
Talis est oratio Maecenatis omniumque aliorum, qui non casu errant sed scientes volentesque.
麦克纳斯以及所有其他并非偶然犯错、而是明知故犯的人,他们的言论也是如此。
§114.22Hoc a magno animi malo oritur.
这源于心灵的巨大恶疾。
Quomodo in vino non ante lingua titubat quam mens cessit oneri et inclinata vel prodita est, ita ista orationis quid aliud quam ebrietas nulli molesta est, nisi animus labat? Ideo ille curetur; ab illo sensus, ab illo verba exeunt, ab illo nobis est habitus, vultus, incessus.
正如在饮酒时,若非心智已屈服于重负、倾斜或崩溃,舌头绝不会先打结;同样,如果心灵没有动摇,那除了酩酊之外别无他物的言论,又怎会侵扰任何人呢? 因此,应当医治心灵;思想源于心灵,词汇源于心灵,我们的体态、面容和步态也都源于心灵。
Illo sano ac valente oratio quoque robusta, fortis, virilis est; si ille procubuit, et cetera ruinam sequuntur.
若它健康且强壮,言论亦会是雄浑、有力且阳刚的;若它倒下,其余的一切也随之崩溃。
§114.23" Rege incolumi mens omnibus una est; Amisso rupere fidem.
“君王无恙,众人万众一心;一旦失去,盟誓即刻破裂。
" Rex noster est animus.
” 我们的君王就是心灵。
Hoc incolumi cetera manent in officio, parent, optemperant; cum ille paulum vaccillavit, simul dubitant.
若它无恙,其余部分便恪尽职守、服从并顺从;一旦它稍有动摇,它们也同时产生动摇。
Cum vero cessit voluptati, artes quoque eius actusque marcent et omnis ex languido fluidoque conatus es.
然而,当它向享乐妥协时,它的技艺与活动也随之萎靡,而一切努力都变得软弱且涣散。
§114.24Quoniam hac similitudine usus sum, perseverabo: animus noster modo rex est, modo tyrannus.
既然我用了这个比喻,我就将继续下去:我们的心灵时而是君王,时而是僭主。
Rex, cum honesta intuetur, salutem commissi sibi corporis curat, et illi nihil imperat turpe, nihil sordidum.
当它注视高尚的事物时,它就是君王,关照托付给它的身体的安全,不命令它做出任何可耻或卑鄙的事。
Ubi vero inpotens, cupidus, delicatus est, transit in nomen detestabile ac dirum et fit tyrannus; tunc illum excipiunt adfectus inpotentes et instant, qui initio quidem gaudent, ut solet populus largitione nocitura frustra plenus, et quae non potest haurire, contrectat.
然而,当它放纵、贪婪、娇奢时,它便堕入令人唾弃且可怕的名声中,成为僭主;此时,无法克制的激情便俘获并逼迫它,这些激情起初确实欣喜,正像平民常常因有害的施舍而盲目满足,并摆弄他们无法吞咽的东西一样。
§114.25Cum vero magis ac magis vires morbus exedit et in medullas nervosque descendere deliciae, conspectu eorum, quibus se nimia aviditate inutilem reddidit, laetus, pro suis voluptatibus habet alienarum spectaculum, sumministrator libidinum festisque, quarum usum sibi ingerendo abstulit.
但是,当疾病越来越多地蚕食力量,骄奢深入骨髓与神经时,心灵因看到那些它因过度贪婪而使自己无法再享受的事物而感到欣慰,将他人的享乐景观替代为自己的享乐,成为了情欲与祝宴的供给者,而这些祝宴的享受正是它通过过度摄入而从自身夺走的。
Nec illi tam gratum est abundare iucundis quam acerbum, quod non omnem illum apparatum per gulam ventremque transmittit, quod non cum omni exoletorum feminarumque turba convolutatur, maeretque, quod magna pars suae felicitatis exclusa corporis angustiis cessat.
对他而言,享有丰富的乐事,并不如他无法将所有那些奢华的准备通过喉咙和肚子传送过去、无法与所有的娈童和妇女群聚厮混那般痛苦;他哀悼着,因为他幸福的很大一部分被身体的狭窄所阻隔而处于闲置。
§114.26Numquid enim, mi Lucili, in hoc furor est, quod nemo nostrum mortalem se cogitat, quod nemo imbecillum? In illo, quod nemo nostrum unum esse se cogitat! Aspice culinas nostras et concursantis inter tot ignes cocos; unum videri putas ventrem, cui tanto tumultu comparatur cibus? Aspice veteraria nostra et plena multorum saeculorum vindemiis horrea; unum putas videri ventrem, cui tot consulum regionumque vina cluduntur? Aspice, quot locis terra vertatur, quot millia colonorum arent, fodiant; unum videri putas ventrem, cui et in Sicilia et in
我的卢基里乌斯,难道狂妄在于我们中没有人想到自己是凡人、没有人想到自己是脆弱的吗? 不,狂妄在于我们中没有人想到自己只是“一个人”! 看着我们的厨房和在众多炉火间奔忙的厨子,你以为那需要如此大肆张罗食物的胃袋,看起来只有一个吗? 看着我们的陈酒库和装满许多世纪收成的大仓,你以为那锁闭了如此多执政官时代和产地美酒的胃袋,看起来只有一个吗? 看着土地在多少地方被耕作,成千上万的农夫在犁地、挖掘,你以为那无论在西西里还是在阿非利加都要为其播种的胃袋,看起来只有一个吗?
§114.27Africa seritur? Sani erimus et modica concupiscemus, si unusquisque se numeret, metiatur simul corpus, sciat, quam nec multum capere nec diu possit.
如果我们每个人都数数自己,同时量量自己的身体,知道它既不能装下太多、也不能维持太久,我们就会变得健康并渴望适度的东西。
Nihil tamen aeque tibi profuerit ad temperantiam omnium rerum quam frequens cogitatio brevis aevi et huius incerti; quidquid facies, respice ad mortem.
然而,对于一切事物的克制,最有效的莫过于经常思考短暂且不确定的人生;无论你做什么,请直面死亡。
VALE.
祝好。

词汇与语法注释

  1. §114.21Quod vides istos sequi — 中性单数关系代词 quod 在此处用作句首的过渡性关系代词,或引导名词性从句表示“至于……这一事实”。宾格 istos 作不定式 sequi 的逻辑主语,并由其后以 qui 开始的关系从句修饰。主句始于 inritant。
  2. §114.21dum conspici — 连词 dum 与被动不定式 conspici(conspicio 的现在被动不定式)连用,构成表示限制或条件的状语从句,意为“只要被看见”或“只要引人注目”。省略的主语与主句的主语(istos)一致。
  3. §114.22nulli molesta est, nisi animus labat ? — 带 nisi 从句的条件句形式的反问句。直译为“除非心灵动摇,否则它对任何人不都是无害的吗?”,反问语气用以强调:正因为心灵动摇,这种“酩酊”才会令人生厌(即产生危害)。
  4. §114.25descendere — 第三人称复数完成式 descenderunt 的缩写形式(这种诗意或历史性用法亦见于散文)。其主语为 deliciae,与 exedit 一起构成 cum 从句中的并列谓语动词。
  5. §114.25conspectu eorum, quibus se nimia aviditate inutilem reddidit, laetus — 代词 eorum 是关系词 quibus 的先行词。se inutilem reddidit 意为“(因过度贪婪)使自己变得无用(无法再享受它们)”。主格形容词 laetus 修饰主句主语(animus/tyrannus),起副词性作用,意为“因看到……而感到欣慰”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §114.21-114.27. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:114.21-114.27

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。