Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §100.8-100.12

法比乌斯文体的平和与巨匠比较

第 200 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡指出法比乌斯的文体并非平庸而是温和灵魂的反映,将其与西塞罗、波里奥、李维等巨匠进行对比,并总结说他专注于事物的伟大与青年的精神提升,而非刻意雕琢言辞,以此结束全信。

§100.8Humilia praeterea tibi videri dicis omnia et parum erecta; quo vitio carere eum iudico.
此外,你说明一切在你看来都很平庸,不够高昂;但我认为他并没有这种缺点。
Non sunt enim humilia illa sed placida et ad animi tenorem quietum compositumque formata, nec depressa sed plana.
因为那些并不是平庸,而是温和的,是顺应平静且安详的心态而塑造出来的,既非低沉,而是平易。
Deest illis oratorius vigor stimulique, quos quaeris, et subiti ictus sententiarum.
它们确实缺乏你所追求的演说家的活力和刺激,以及警句的突然一击。
Sed totum corpus videris quam sit comptum; honestum est.
但看看整个躯体是如何整齐;它是高尚的。
Non habet oratio eius, sed dabit, dignitatem.
他的演讲本身不带威严,但它能赋予人威严。
§100.9Adfer, quem Fabiano possis praeponere.
举出任何一个你能置于法比乌斯之上的人吧。
Dic Ciceronem, cuius libri ad philosophiam pertinentes paene totidem sunt, quot Fabiani; cedam, sed non statim pusillum est, si quid maximo minus est.
说西塞罗吗? 他涉及哲学方面的书几乎和法比乌斯的一样多;我让步,但如果某物小于最大者,它并不会立刻变得微不足道。
Dic Asinium Pollionem;
说阿西尼乌斯·波里奥吗?
cedam, et respondeamus: in re tanta eminere est post duos esse.
我让步,并且让我们这样回答:在如此伟大的领域里,排在两个人之后就是卓越。
Nomina adhuc.
再举出名字吧。
T. Livium, scripsit enim et dialogos, quos non magis philosophiae adnumerare possis quam historiae, et ex professo philosophiam continentis libros; huic quoque dabo locum.
提图斯·李维吗? 因为他也写过对话录——你既不能把它们归入哲学,也不能把它们归入历史——以及公开包含哲学内容的书籍;对他也我将让出一个位置。
Vide tamen, quam multos antecedat, qui a tribus vincitur et tribus eloquentissimis.
然而看看,一个被三个人(而且是三个最雄弁的人)击败的人,他超越了多少人。
§100.10Sed non praestat omnia: non est fortis oratio eius, quamvis elata sit; non est violenta nec torrens, quamvis effusa sit; non est perspicua, sed pura.
但他并非在所有方面都出类拔萃:他的演说虽然高昂,却不够强劲;虽然澎湃,却并不猛烈或汹涌;不够透明澄澈,但很纯洁。
"Desideres," inquis, "contra vitia aliquid aspere dici, contra pericula animose, contra fortunam superbe, contra ambitionem contumeliose, volo luxuriam obiurgari, libidinem traduci, inpotentiam frangi.
你说:“你可能希望,”你说,“对邪恶有严厉的斥责,对危险有勇敢的直言,对命运有傲然的态度,对野心有蔑视的指控;我希望奢侈受到谴责,纵欲被揭露,放肆被摧毁。
Sit aliquid oratorie acre, tragice grande, comice exile.
让它带有一点演说家的犀利、悲剧的宏伟、喜剧的朴素。
"vis illum adsidere pusillae rei, verbis; ille rerum se magnitudini addixit, eloquentiam velut umbram non hoc agens trahit.
” 你希望他专注于微不足道的事物,即言辞;而他已将自己献给了事物的伟大,他把雄辩像影子一样拖在身后,而不以此为目的。
§100.11Non erunt sine dubio singula circumspecta nec in se collecta nec omne verbum excitabit ac punget, fateor.
毫无疑问,每一个词并不会都被仔细权衡,也不会紧凑地聚敛在一起,并非每个词都能唤醒并刺痛人心,我承认。
Exibunt multa nec ferient et interdum otiosa praeterlabetur oratio, sed multum erit in omnibus lucis, sed ingens sine taedio spatium.
许多词句流露出来却无法击中人心,有时演讲甚至会平淡地流逝,但在所有这些之中会有许多光芒,有一种不会让人感到厌倦的广阔空间。
Denique illud praestabit, ut liqueat tibi illum sensisse quae scripsit.
最后,他将证明这一点:让你清楚地看到,他心中所感即是他笔下所写。
Intelleges hoc actum, ut tu scires quid illi placeret, non ut ille placeret tibi.
你会明白,他的所作所为是为了让你知道他所喜好的是什么,而不是为了让他取悦于你。
Ad profectum omnia tendunt, ad bonam mentem, non quaeritur plausus.
一切都指向进步,指向善良的心灵;他所追求的不是掌声。
§100.12Talia esse scripta eius non dubito, etiam si magis reminiscor quam teneo haeretque mihi color eorum non ex recenti conversatione familiariter, sed summatim, ut solet ex vetere notitia.
我不怀疑他的著作就是这样的,即使我对它们的记忆多过牢牢掌握,而且它们的色彩并非由于最近的密切接触而熟悉地烙印在我脑海中,而是像老相识那样,留存一个大致的轮廓。
Cum audirem certe illum, talia mihi videbantur, non solida, sed plena, quae adulescentem indolis bonae attollerent et ad imitationem sui evocarent sine desperatione vincendi, quae mihi adhortatio videtur efficacissima.
确实,当我听他演讲时,它们在我看来就是如此:谈不上坚实,但很充实,能够提升天资优良的青年,并唤起他们对他的模仿,而又不至于因无法超越而感到绝望——在我看来,这是最有效的鼓励。
Deferret enim qui imitandi cupiditatem fecit, spem abstulit.
因为,如果一个人激起了模仿的欲望,却夺走了希望,那他就会令人泄气。
Ceterum verbis abundabat, sine commendatione partium singularum in universum magnificus.
总之,他言辞丰富,虽无个别局部的突出赞誉,但整体上是宏伟非凡的。
VALE.
祝好。

词汇与语法注释

  1. §100.8quo vitio carere eum iudico — 关系代词“quo”作为关系连接(relativus cum nexu)发挥作用,修饰“vitio”,后者指代前文提到的“平庸且不够高昂”这一指责。夺格的“quo”由动词“carere”(免于、缺乏)支配。
  2. §100.8videris quam sit comptum — 动词“videris”(无论是作为潜能虚拟语气的“你可能看见”,还是作为命令式“vide”的变体读法)引导了后面的间接疑问子句“quam sit comptum”(它是如何整齐)。
  3. §100.10eloquentiam velut umbram non hoc agens trahit — 分体短语“non hoc agens”字面意思是“不以此(追求雄辩)为主旨”,表示主语(法比乌斯)并不把雄辩作为主要目标;雄辩只是作为他关注伟大事物的自然随从(如影子一般)伴随而来。
  4. §100.12Deferret enim qui imitandi cupiditatem fecit, spem abstulit — 未完成过去时虚拟语气“deferret”表示虚拟或潜能的结果(“他将会令人沮丧”)。主语是关系从句“qui...”前被省略的先行词“is”。在关系从句内部,“fecit”和“abstulit”使用直说现在完成时,用以描述这类人的客观事实特征。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §100.8-100.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:100.8-100.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。