Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥克塔维娅 §778-871

民众的暴动与尼禄处决奥克塔维娅的命令

第 9 段,共 10 段 · 拉丁语

内容简介

支持奥克塔维娅的暴民袭击了宫殿并摧毁了波佩亚的雕像,尼禄听取使者汇报后勃然大怒。尼禄决心镇压暴乱,并命令卫队长将奥克塔维娅处死,视其为动乱的根源。

§778Sed quis gressu ruit attonito §779aut quid portat pectore anhelo?
然而,是谁以如此惊惶的步伐奔来,或者是他那喘息的胸中正怀着什么?
§780Quicumque tectis excubat miles ducis, §781defendat aulam cui furor populi imminet,
凡是在君王府邸守卫的将士,保护那正面临民众狂怒威胁的宫殿吧!
§782trepidi cohortes ecce praefecti trahunt §783praesidia ad urbis, victa nec cedit metu §784concepta rabies temere, sed vires capit.
看啊,焦急的队长们正率领着大队,奔向城市的防线;那一旦产生的疯狂并未因恐惧而轻易屈服让步,反而正在积蓄力量。
§785Quis iste mentes agitat attonitus furor?
那搅动人心的、令人震惊的狂怒究竟是什么?
§786Octaviae favore percussa agmina §787et efferata per nefas ingens ruunt.
受对奥克塔维娅的偏爱所驱使,人群变得野蛮暴虐,正奔向巨大的罪行。
§788Quid ausa facere quove consilio doce.
请告诉我,他们竟敢做出何事,又心怀何种计划。
§789Reddere penates Claudiae divi parant §790torosque fratris, debitam partem imperi.
他们正企图将神圣克劳狄乌斯之女的家神以及她兄弟的婚榻——那份帝国应得的份额,重新归还予她。
§791Quos iam tenet Poppaea concordi fide?
而这些,如今不正是波佩亚在和睦的信任中拥有着吗?
§792Hic urit animos pertinax nimium favor §793et in furorem temere praecipites agit: §794quaecumque claro marmore effigies stetit §795aut aere fulgens, ora Poppaeae gerens, §796afflicta vulgi manibus et saevo iacet §797eversa ferro; membra per partes trahunt §798deducta laqueis, obruunt turpi diu §799calcata caeno, verba conveniunt feris §800immixta factis quae timor reticet meus.
正是这过于执拗的偏爱燃起了众人的心,驱使着他们盲目地坠入狂热之中:凡是以光洁的大理石立起、或是在青铜中闪耀、带有波佩亚面容的雕像,皆被乌合之众的手摧毁,并在无情的铁器下被推倒在地;他们用绳子将肢体拉下并肢解开来,扔在肮脏的泥泞中长期践踏;粗野的言语夹杂在他们的暴行之中,而我的恐惧使我对此保持沉默。
§801sepire flammis principis sedem parant, §802populi nisi irae coniugem reddat novam, §803reddat penates Claudiae victus suos.
他们正企图用烈火围困君王的居所,除非他将新妻交出来以平息民众的愤怒,并屈服着将克劳狄乌斯之女应有的家神归还予她。
§804ut noscat ipse civium motus, mea §805voce haud morabor iussa praefecti exequi.
为了让君王亲自知晓市民的动向,我绝不敢延迟用我的言语去执行队长的命令。
§806Quid fera frustra bella movetis?
你们为何要徒然挑起残暴的战争?
§807invicta gerit tela Cupido: §808flammis vestros obruet ignes §809quis extinxit fulmina saepe §810captumque Iovem caelo traxit.
丘比特手握不可战胜的兵刃:他会用自己的烈焰吞噬你们的火光,他曾屡次熄灭雷霆,并将沦为俘虏的朱庇特从天界拽下。
§811laeso tristes dabitis poenas §812sanguine vestro.
伤害了他,你们将付出惨痛的代价,用你们的鲜血。
§813non est patiens fervidus irae §813bfacilisque regi: §814ille ferocem iussit Achillem §815pulsare lyram, §816fregit Danaos, fregit Atridem, §817regna evertit Priami, claras §817bdiruit urbes: §818et nunc animus quid ferat horret §819vis immitis violenta dei.
那炽热的神明无法忍受愤怒,亦不易被掌控:他曾命令桀骜不驯的阿喀琉斯弹奏起里拉琴,他击碎了达那奥斯人,击碎了阿特柔斯之子,颠覆了普里阿摩斯的王国,并摧毁了显赫的都市:而如今,想到那冷酷暴虐的神明之威将会带来什么,我的心便不禁战栗。
§820O lenta nimium militis nostri manus §821et ira patiens post nefas tantum mea, §822quod non cruor civilis accensas faces §823extinguit in nos, caede nec populi madet §824funerea Roma quae viros tales tulit.
噢,我麾下士兵的手何其迟缓,而在如此滔天罪行之后,我的怒火竟如此隐忍,以至于市民的鲜血未能熄灭那向我们投来的熊熊烈火,而那养育了这等之辈的丧钟之城罗马,也未曾因对民众的屠杀而血流成河。
§827at illa. cui me civium subicit furor, §828suspecta coniunx et soror semper mihi, §829tandem dolori spiritum reddat meo §830iramque nostram sanguine extinguat suo.
然而,那因市民的狂乱而企图让我屈服的女人,那个于我而言永远可疑的妻子、永远的妹妹,终该向我的痛苦献出她的生命,用她自己的鲜血熄灭我们的怒火。
§825admissa sed iam morte puniri parum est: §826graviora meruit impium plebis scelus: §831mox tecta flammis" concitant urbis meis, §832ignes ruinae noxium populum premant §833turpisque egestas, saeva cum luctu fames.
然而,仅以死亡来惩罚已犯下的罪行还远远不够:贱民们不敬的恶行理应承受更为沉重的代价:很快,他们就将在我所燃起的熊熊烈火中,惊动整座城市的屋宇;毁灭的烈火应当压垮那些有害的庶民,还有耻辱的贫困、以及伴随着悲哀的残酷饥馑。
§834exultat ingens saeculi nostri bonis §835corrupta turba nec capit clementiam §836ingrata nostram ferre nec pacem potest, §837sed inquieta rapitur hinc audacia, §838hinc temeritate fertur in praeceps sua: §839malis domanda est et gravi semper iugo §840premenda, ne quid simile temptare audeat §841contraque sanctos coniugis vultus meae §842attollere oculos: fracta per poenas metu §843parere discet principis nutu sui.
被我们时代的恩泽所腐化的庞大乌合之众,狂妄自大,无法接受仁慈,忘恩负义,无法承受我们的和平,而是被这方的躁动盲目所绑架,被那方的鲁莽轻率推向万劫不复的深渊:必须用惩戒来驯服他们,并始终用沉重的枷锁压制他们,免得他们再敢企图类似的勾当,甚至胆敢在面对我妻子的神圣面容时抬起双眼:他们将在刑罚的恐惧中被击碎,学会顺从他们君王的示意。
§844sed adesse cerno rara quem pietas virum §845fidesque castris nota praeposuit meis.
然而,我看见那以罕见的虔敬与忠诚而被委任掌管我军营的男子正走上前来。
§846Populi furorem caede paucorum, diu §847qui restiterunt temere, compressum affero.
民众的狂乱,已通过屠杀少数执迷抵抗的顽固之徒而得以平息,特此禀报。
§848Et hoc sat est? sic miles audisti ducem?
这就足够了? 士兵,你就是这样听从你统帅的吗?
§849compressit! haec vindicta debetur mihi?
平息了! 这就是应给我的复仇吗?
§850Cecidere motus impio ferro duces.
叛乱的首领们已在无情的利刃下丧命。
§851Quid illa turba, petere quae flammis meos §852ausa est penates, principi legem dare, §853abstrahere nostris coniugem caram toris, §854violare quantum licuit incesta manu
那群胆敢用烈火袭击我的居所、向君王发号施令、从我们的婚榻上夺走爱妻,并极尽其能事、以不洁之手与恶毒之声加以玷污的乌合之众又当如何?
§855et voce dira? debita poena vacat?
难道应得的惩罚竟能免除?
§856Poenam dolor constituet in cives tuos?
您的怒火难道要在您自己的市民身上施加刑罚吗?
§857Constituet, aetas nulla quam famae eximat.
势必施加,且任何时代都无法将此恶名从传闻中抹去。
§858Tua temperet nos ira, non noster timor.
愿您的怒火约束我们,而不是我们的恐惧。
§859Iram expiabit prima quae meruit meam.
那首先招致我怒火的女人,将为此赎罪。
§860Quam poscat ede, nostra ne parcat manus.
请说出您要求的是谁,好让我们的手绝不宽赦。
§861Caedem sororis poscit et dirum caput.
它要求我妹妹的死,和她那可憎的首级。
§862Horrore vinctum trepidus astrinxit rigor.
战栗的僵硬束缚了我,使我陷入恐惧。
§863Parere dubitas?
你顺从竟有所迟疑?
§864Quod parcis hosti.
因为你在宽容敌人。
§865Si scelera cepit.
如果她已坠入罪恶。
§866Populi furor.
那是民众的狂乱。
§867Qui concitare potuit.
正是她能将其煽动。
§868Mulier, dedit natura cui pronum malo §869animum, ad nocendum pectus instruxit dolis.
女人,自然赋予了她倾向邪恶的心灵,为行伤害而在其胸中装满了阴谋诡计。
§870Sed vim negavit,
但自然否认了她的力量。
§871esset, sed aegras frangeret vires timor
哪怕有力量,恐惧也会击碎那些软弱的能力。

词汇与语法注释

  1. §780-781Quicumque tectis excubat miles ducis, defendat aulam — 关系代词引导的从句(quicumque... miles)其先行词被吸收入从句内部,整体作为主句动词(defendat)主语的前置结构(prolepsis)。
  2. §820-824O lenta nimium militis nostri manus ... quod non cruor civilis accensas faces extinguit — 连接词“quod”引导一个说明原因或具体内容的从句,接在叹词短语“O lenta...”之后,解释了尼禄为何感叹士兵行动迟缓。
  3. §831mox tecta flammis concitant urbis meis — 物主形容词“meis”通过词序倒置(hyperbaton)修饰较远处的“flammis”(意为“用我(所放)的烈火”)。动词“concitant”的主语是第三人称复数的暴民,尼禄在此讽刺地表示他们因他放的火而震颤。
  4. §858Tua temperet nos ira, non noster timor. — 现在时虚拟式动词“temperet”以“tua ira”为主语,“nos”为直接宾语。而“noster timor”则是被“non”否定的另一个潜在主语,构成对比句。
  5. §870-871esset, sed aegras frangeret vires timor — 未完成过去时虚拟式(esset, frangeret)构成的虚拟条件句,省略了潜在的假设从句(如“si vis esset”),用以表达与现在事实相反的假想。

引用这一段

小塞内卡, 奥克塔维娅 §778-871. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi010.humanitext-lat2:778-871

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。