Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥克塔维娅 §872-983

奥克塔维亚被流放与赴死启航

第 10 段,共 10 段 · 拉丁语

内容简介

尼禄下令部将用船将奥克塔维亚送往远方处决。在被押送的过程中,奥克塔维亚与歌队回顾了其家族女性成员如阿格里皮娜和梅萨丽娜的悲惨命运,她最终接受命运,前往潘达塔里亚岛受刑。

§872vel poena; quae iam sera damnatam premet
或是刑罚[将摧毁她];这刑罚虽然已迟,却将压垮那已被定罪、长期作恶的女人。
§873diu nocentem, tolle consilium ac preces §874et imperata perage: devectam rate §875procul in remotum litus interimi iube, §876tandem ut residat pectoris nostri timor.
抛弃忠告和恳求,执行命令:命令她乘着船被送往遥远而偏僻的海岸并处死,好让我们胸中的恐惧最终平息。
§877O funestus multis populi §878dirusque favor, §879qui cum flatu vela secundo §880ratis implevit vexitque procul, §880blanguidus idem §881deserit alto saevoque mari.
噢,那对许多人而言是致命的、且可怕的民众支持,它曾用顺风吹满船帆并带向远方,却同样会在荒凉而凶险的大海上,疲弱地将其抛弃。
§882flevit Gracchos miseranda parens, §883perdidit ingens quos plebis amor §884nimbisque favor genere illustres, §885pietate fide lingua claros, §886pectore fortes, legibus acres.
哀怜的母亲曾为格拉古兄弟哭泣,平民巨大的爱与狂飙般的支持摧毁了他们,他们出身名门,以虔敬、忠诚和口才闻名,胸怀宽广,且在法律上严厉。
§887te quoque, Livi, simili leto §888Fortuna dedit, §889quem neque fasces texere suae §890nec tecta domus, plura referre
命运也同样将你,利维乌斯,交给了相似的死,你自己的法西斯权标和你的屋宇都未能保护你。
§891prohibet praesens exempla dolor: §892modo cui patriam reddere cives §893aulam et fratris voluere toros, §894nunc ad poenam letumque trahi §895flentem miseram cernere possunt.
当下的悲痛禁止提起更多的先例:就在刚才,市民们还希望将祖国、宫殿和兄弟的婚榻归还给她的那个人,如今,他们却能看见她哭泣着、悲惨地被拖向刑罚与死亡。
§896bene paupertas humili tecto §896bcontenta latet: §897quatiunt altas saepe procellae §898aut evertit Fortuna domos.
贫困在简陋的屋顶下满足地隐藏是好的:暴风雨常常动摇高耸的房屋,或是命运颠覆显赫的宅邸。
§899Quo me trahitis quodve tyrannus §900aut exilium regina iubet, §901si mihi vitam fracta remittit §902tot iam nostris et victa malis?
你们要将我拖向何处,暴君或是王后又命令了何种流放,如果她对因饱受这许多灾厄而破碎且屈服的我宽免生命?
§903sin caede mea cumulare parat §904luctus nostros, invidet etiam §905cur in patria mihi saeva mori?
但如果她企图用杀害我来累积我们的悲哀,为什么这残酷的女人甚至嫉妒我死在祖国,而要把我送往远方?
§906sed iam spes est nulla salutis: §907fratris cerno miseranda ratem.
但如今已毫无生还的希望:我看见了弟弟那令人哀怜的船。
§908hac en cuius vecta carina §909quondam genetrix, nunc et thalamis §910expulsa soror miseranda vehar.
看啊,在这艘船上,曾搭载着我的母亲,而如今,被逐出婚房的哀怜的姐姐也同样被搭载着送走。
§911nullum Pietas nunc numen habet §912nec sunt superi: §913regnat mundo tristis Erinys.
虔敬如今不具有任何神性,也没有天上的神明:阴郁的厄里倪厄斯主宰着世界。
§914quis mea digne deflere potest §915mala? quae lacrimis nostris questus §916reddere aedon? cuius pennas §917utinam miserae mihi fata darent!
谁能适当地痛哭我的灾厄? 哪只夜莺能在我们的眼泪中回应哀歌? 但愿命运能将它的羽翼赐予可怜的我!
§918fugerent luctus ablata meos §919penna volucri procul et coetus §920hominum tristes caedemque feram.
我的悲伤将被飞翼带走,飞向远方,远离人们阴郁的集会和野蛮的屠杀。
§921sola in vacuo nemore et tenui §922ramo pendens querulo possem §923gutture maestum fundere murmur.
独自在空旷的森林中,悬挂在纤细的树枝上,我能用哀怨的喉咙倾泻出悲伤的低语。
§924Regitur fatis mortale genus, §925nec sibi quisquam spondere potest §926firmum et stabile §927per quam casus volvit varios §928semper nobis metuenda dies; §929animum firment exempla tuum, §930iam multa domus quae vestra tulit: §931quid saevior est Fortuna tibi?
凡人由命运支配,谁也无法为自己保证坚固与稳定;始终让我们畏惧的明日,席卷着变幻莫测的际遇;愿这些先例能坚定你的心,你的家族早已承受了许多这样的命运:命运为何对你更为残酷?
§932tu mihi primum §933tot natorum memoranda parens, §934nata Agrippae, nurus Augusti, §935Caesaris uxor, cuius nomen §936clarum toto fulsit in orbe, §937utero totiens enixa gravi §938pignora pacis, §939mox exilium verbera, saevas §940passa catenas, funera, luctus, §941tandem letum cruciata diu.
于我而言,你当最先被铭记为这许多孩子的母亲,阿格里帕之女、奥古斯都之媳、凯撒之妻,你的名字曾在整个世界中闪耀,你曾多次以沉重的子宫诞下和平的保证,随后却遭受流放、鞭笞、残酷的枷锁、丧亲之痛、悲哀,最终在长期的折磨中死去。
§942felix thalamis Livia Drusi §942bnatisque ferum §943ruit in facinus poenamque suam.
莉薇娅在德鲁苏斯的婚榻和子女中本是幸福的,却坠入残暴的恶行并招致了自己的惩罚。
§944Iulia matris fata secuta est; §945post longa tamen tempora ferro §946caesa est, quamvis crimine nullo.
朱莉娅追随了她母亲的命运;然而在许久之后,尽管没有任何罪名,她还是被利刃斩杀。
§947quid non potuit quondam genetrix §948tua quae rexit principis aulam §949cara marito partu que potens?
曾经,统治着君王宫殿、受丈夫宠爱并因生育而强大的你的母亲,有什么是她做不到的?
§950eadem famulo subiecta suo §951cecidit diri militis ense.
同样是她,却屈服于自己的仆人,倒在凶残士兵的剑下。
§952quid cui licuit regnum in caelum §953sperare, parens tanta Neronis?
那位被允许指望天界王国、尼禄伟大的母亲又如何?
§954non funesta violata manu §955remigis ante, §956mox et ferro lacerata diu §957saevi iacuit victima nati?
她不是先被水手灾难性的手所玷污,随后被刀剑长期撕裂,成为她残暴儿子的牺牲品吗?
§958Me quoque tristes mittit ad umbras §959ferus et manes ecce tyrannus,
看啊,残暴的暴君也将我送往阴郁的幽影和死者的灵魂。
§960quid iam frustra miseranda moror?
可怜的我,为何如今还要徒然留恋生命?
§961rapite ad letum quis ius in nos §962Fortuna dedit, testor superos— §963quid agis, demens? parce precari §964quis invisa es numina divum.
把我拖向死亡吧,命运已将对我们的支配权赐予了你们。 我呼求天上的神明作证—— 你在做什么,疯女人? 停止向神明祈求吧,你对他们而言是可憎的。
§965Tartara testor §966Erebique deas scelerum ultrices §967et te. genitor, §968dignum tali morte et poena: §969non invisa est mors ista mihi.
我呼求塔耳塔洛斯作证,以及厄瑞玻斯那些惩治罪恶的女神,还有你,父亲,值得承受如此死法和刑罚的父亲:这一死对我而言并不可憎。
§970armate ratem, date vela fretis §971ventisque petat puppis rector §972Pandatariae litora terrae.
舾装船只,向大海扬帆,船长啊,乘着风驶向潘达塔里亚之地的海岸。
§973Leues aurae zephyrique leves, §974tectam quondam nube aetheria §975qui vexistis raptam saevae §976virginis aris Iphigeniam, §977hanc quoque tristi procul a poena §978portate, precor, templa ad Triviae.
轻盈的微风和轻柔的西风啊,你们曾将那被天界云雾笼罩、从残酷处女的祭坛上夺走的伊菲革涅亚送走,祈求你们,也将她从这悲惨的刑罚中带向远方,带到特里维亚的神殿。
§979urbe est nostra mitior Aulis §980et Taurorum barbara tellus: §981hospitis illic caede Utatur §982numen superum, §983civis gaudet Roma cruore.
奥利斯比我们的城市更为仁慈,陶洛伊人的野蛮土地也是:在那里,天上的神明或可用异邦人的杀害作为祭品;而罗马,却以自己市民的鲜血为乐。

词汇与语法注释

  1. 872quae iam sera damnatam premet / diu nocentem — 关系代词 quae 的先行词是 poena,它同时也作为前一句中被省略的 frangeret(将摧毁)的宾语。damnatam 和 nocentem 均为宾格,作 premet 的直接宾语,指代奥克塔维亚。副词 diu 修饰现在分词 nocentem,意为“长期作恶”。
  2. 883quos iam tenet... / perdit ingens quos plebis amor — 关系代词 quos(阳性复数宾格)的先行词是 Gracchos(格拉古兄弟),是动词 perdit(历史现在时)的直接宾语。该动词的主语是 ingens plebis amor 和 nimbisque favor(平民巨大的爱与暴风雨般的支持)。
  3. 892modo cui patriam reddere cives / aulam et fratris voluere toros — cui 是阴性单数与格关系代词,指代奥克塔维亚,作不定式 reddere 的间接宾语。cives 是主语,voluere 是 voluerunt(第三人称复数完成时)的缩写形式。modo 是副词,意为“刚才,最近”。
  4. 915quae lacrimis nostris questus / reddere aedon — aedon(夜莺)是源自希腊语的阴性单数名词(主格),是关系代词 quae 的先行词。questus 是第四变格名词 questus(叹息、哀歌)的复数宾格,作不定式 reddere 的直接宾语。
  5. 963parce precari / quis invisa es numina divum — parce 是 parcere(克制、停止)的单数命令式,与不定式 precari 连用表示禁止(“停止祈求”)。quis 是 quibus(与格关系代词)的古体/缩写形式,其先行词为 numina divum(神明的神性)。invisa(可憎的)是 es 的表语,与主语(奥克塔维亚自身)一致。
  6. 967et te, genitor, / dignum tali morte et poena — dignum 是形容词 dignus(配得上的、值得的)的阳性单数宾格。它修饰前文的 te(宾格,与其同格的呼格为 genitor),在语境中最自然地解释为“配得上承受如此死法与刑罚的父亲”(指克劳狄乌斯的被毒杀和其后的悲剧)。该形容词支配夺格的 morte et poena。

引用这一段

小塞内卡, 奥克塔维娅 §872-983. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi010.humanitext-lat2:872-983

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。