Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥克塔维娅 §297-405

阿格里皮娜之死与塞内卡的独白

第 4 段,共 10 段 · 拉丁语

内容简介

歌队回顾了鲁克雷提亚和图丽娅等古罗马女性的悲惨命运,随后生动地描绘了尼禄残忍杀害其母亲阿格里皮娜的过程。接着,塞内卡登场独白,怀念他昔日在科西嘉流放时宁静的沉思生活,并哀叹人类的堕落。

§302mactata tua miseranda manu, §302bnata Lucreti, §303stuprum saevi passa tyranni.
被你自己那可怜的手所屠戮,鲁克雷提乌斯的女儿啊,因承受了残暴僭主的凌辱。
§304dedit infandi sceleris poenas §305cum Tarquinio Tullia coniunx, §306quae per caesi membra parentis §307egit saevos impia currus §308laceroque seni violenta rogos §309nata negavit.
妻子图丽娅与塔克文一起,为那难以言喻的罪行付出了代价,她不敬地驾着残暴的战车碾过被杀害的父亲的肢体,作为一个狂暴的女儿,拒绝为被撕裂的老父提供葬礼的火堆。
§310haec quoque nati videre nefas §311saecula magnum, §312cum Tyrrhenum rate ferali §313princeps captam fraude parentem §313bmisit in aequor.
我们的时代也见证了儿子的巨大邪恶,当皇帝在一艘不祥的船上,将用诡计捕获的母亲送入第勒尼安海。
§314properant placidos linquere portus §315iussi nautae, §316resonant remis pulsata freta: §317fertur in altum provecta ratis, §318quae resoluto robore labens §319pressa dehiscit sorbetque mare.
听从命令的水手们急忙离开平静的港口,桨叶击打着海面,回响不绝;船只被推向深洋,向前驶去,但它因结构松动而崩解,在水压下裂开,吞噬着海水。
§320tollitur ingens clamor ad astra §321cum femineo mixtus planctu.
巨大的呼喊声直冲云霄,夹杂着女子的哀号。
§322mors ante oculos dira vagatur; §323quaerit leti sibi quisque fugam: §324alii lacerae puppis tabulis §325haerent nudi fluctusque secant, §326repetunt alii litora nantes; §327multos mergunt fata profundo,
恐怖的死亡在眼前徘徊;人人都在寻求逃离死亡的方法:有人赤身裸体,紧抓着破碎船尾的木板,劈波斩浪,另一些人则游泳试图返回岸边;命运将许多人沉入深渊。
§328scindit vestes Augusta suas §329laceratque comas §330rigat et maestis fletibus ora.
皇太后撕裂了自己的衣裳,揪扯着头发,用悲伤的泪水浸湿了脸庞。
§331postquam spes est nulla salutis, §332ardens ira, iam victa malis: §333'haec' exclamat 'mihi pro tanto §334munere reddis praemia, nate?
在毫无生还希望之后,她怒火中烧,已被灾祸击垮,惊呼道:“儿子啊,这就是你对我如此巨大的恩惠所给予的回报吗?
§335hac sum, fateor, digna carina, §336quae te genui, quae tibi lucem §337atque imperium nomenque dedi §338Caesaris amens.
我承认,我配得上这艘破船,是我生下了你,是我狂妄地给予了你光明,以及凯撒的帝国和名号。
§339exere vultus Acheronte tuos §340poenisque meis pascere, coniunx:
丈夫啊,从冥河中探出你的面庞,以我的惩罚为食吧!
§341ego causa tuae, miserande, necis §342natoque tuo funeris auctor
我是你那可怜死因的祸首,也是导致你儿子毁灭的始作俑者。
§343en, ut merui, ferar ad manes §344inhumata tuos, §345obruta saevis aequoris undis'.
瞧,正如我所应得的,我将被带到你的阴魂处,暴尸荒野,被这残忍的海浪所吞没。
§346feriunt fluctus ora loquentis, §347ruit in pelagus §348rursumque salo pressa resurgit, §349pellit palmis cogente metu §350freta, set cedit fessa labori.
” 波涛拍击着她说话的口,她坠入海中,再次被盐水压迫着浮出水面,在恐惧的驱使下,她用手掌拍击着海水,但疲惫不堪的她向这劳顿妥协。
§351mansit tacitis in pectoribus §352spreta tristi iam morte fides: §353multi dominae ferre auxilium §354pelago fractis viribus audent, §355bracchia quamvis lenta trahentem §356voce hortantur manibusque levant.
然而在沉默的胸怀中,忠诚依然留存,如今已蔑视了这阴郁的死亡:许多人尽管在海中力量已碎,仍敢于向他们的女主人伸出援手,尽管她拖着沉重的双臂,他们仍用言语鼓励,并用双手将她托起。
§356bquid tibi saevi §357fugisse maris profuit undas?
逃离那残暴海洋的波涛,对你有何益处?
§358ferro es nati moritura tui, §359cuius facinus vix posteritas, §360tarde semper saecula credent.
你注定要死在你亲生儿子的刀下,他的罪行,后世几乎难以置信,未来的世纪也总是会迟缓地相信。
§361furit ereptam pelagoque dolet §362vivere matrem §363impius, ingens geminatque nefas: §364ruit in miserae fata parentis §365patiturque moram sceleris nullam.
那个不敬的家伙狂怒,并为母亲从海中得救生还而感到痛苦,从而使他的巨大恶行加倍:他奔向那可怜母亲的死期,在他的罪行中容不得半点拖延。
§366missus peragit iussa satelles: §367reserat dominae pectora ferro.
被派遣的随从执行了命令:他用刀剖开了女主人的胸膛。
§368caedis moriens illa ministrum §369rogat infelix, §370utero dirum condat ut ensem: §371'hic est, hic est fodiendus' ait §372'ferro, monstrum qui tale tulit
濒死的她不幸地恳求屠杀的执行者,将那凶恶的剑刺入她的子宫: “这里,这里才是该用刀刺穿的地方,”她说, “它生出了这样一个怪物!
§373post hanc vocem §374cum supremo mixtam gemitu §375animam tandem §376per fera tristem vulnera reddit.
” 在这句话语之后,夹杂着最后的呻吟,她终于通过那残酷的伤口吐出了悲哀的灵魂。
§377Quid me, potens Fortuna, fallaci mihi §378blandita vultu, sorte contentum mea §379alte extulisti, gravius ut ruerent edita §380. receptus arce totque prospicerem metus?
强大的命运啊,你用欺骗的容颜取悦我,让我这个本满足于自身境遇的人高高升起,难道是为了让高处的造物更重地坠落,让我在这高耸的城堡中,去俯瞰如此多的恐惧吗?
§381melius latebam procul ab invidiae malis §382remotus inter Corsici rupes maris, §383ubi liber animus et sui iuris mihi §384semper vacabat studia recolenti mea.
我本可以更好地隐匿在远离嫉妒之祸的地方,避世于科西嘉海的岩石之间,在那里,我的心灵是自由的,由我自己主宰,总是能让我闲暇地重温我的学问。
§385o quam iuvabat, quo nihil maius parens §386Natura genuit, operis immensi artifex, §387caelum intueri, §388solis alternas vices §389orbemque Phoebea, astra quem cingunt vaga, §390lateque fulgens aetheris magni decus; §391qui si senescit, tantus in caecum chaos §392casurus iterum: tunc adest mundo dies §393supremus ille, qui premat genus impium §394caeli ruina, rursus ut stirpem novam §395generet renascens melior, ut quondam tulit §396iuvenis, tenente regna Saturno poli.
噢,那是多么令人愉悦啊,去仰望天空—— 母亲自然,这宏大工程的创造者,不曾创造出比这更伟大的东西—— 太阳交替的循环,游星环绕的月亮轨道,以及大意特尔广阔闪耀的光辉;如果它衰老了,如此巨大的存在将再次坠入盲目的混沌:那时,世界的最后一刻将会到来,用天穹的坍塌压碎那不敬的种族,以便那重生的更美好的天穹再次繁衍出新的后代,正如昔日萨图尔努斯统治天界时,年轻的天空所孕育的那样。
§397tunc illa virgo, numinis magni dea, §398Iustitia, caelo missa cum sancta Fide §399terris regebat mitis humanum genus.
那时,那位处女,伟大神性的女神, “正义”,与神圣的“信义”一同自天降临,在地上温和地统治着人类。
§400non bella norant, non tubae fremitus truces, §401non arma gentes, cingere assuerant suas §402muris nec urbes: pervium cunctis iter, §403communis usus omnium rerum fuit; §404et ipsa Tellus laeta fecundos sinus §405pandebat ultro, tam piis felix parens
诸族不知战争,不知军号的残酷轰鸣,也不知兵器,不曾习惯用城墙环绕自己的城市:道路对所有人畅通,万物皆为共有;大地本身也欣然敞开她那富饶的胸怀,自愿作为这样一个虔敬民族的幸福母亲。

词汇与语法注释

  1. §302bnata Lucreti — “鲁克雷提乌斯的女儿”,即鲁克雷提亚,罗马传统美德的象征,在遭到僭主之子的凌辱后自尽。
  2. §308seni — 与格,用作 `negavit`(拒绝)的间接宾语。这里的“老人”指罗马国王塞维乌斯·图利乌斯(图丽娅的父亲),他被图丽娅的丈夫塔克文杀害。
  3. §313parentem — 指小阿格里皮娜,尼禄的母亲。尼禄设计了一艘会在航行中解体的船(rate ferali)企图淹死她。
  4. §338Caesaris — 属格,修饰前面的 `imperium nomenque`(帝国与名号),意为“凯撒的”。突出了阿格里皮娜后悔赋予尼禄皇帝权力的心情。
  5. §351fides — 主格主语。指在船只失事时,不顾生命危险试图营救阿格里皮娜的水手和同伴们的“忠诚”或“信义”。
  6. §371hic — 阿格里皮娜向刽子手指着自己的“子宫”(uterus),声称正是孕育了如此怪物(尼禄)的地方才应该被刺穿。
  7. §385quo — 夺格关系代词,用作比较夺格,先行词为 `caelum`(天空,第387行)。与 `nihil maius` 结合,意为“自然不曾创造出比这[天空]更伟大的东西”。

引用这一段

小塞内卡, 奥克塔维娅 §297-405. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi010.humanitext-lat2:297-405

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。