Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥克塔维娅 §108-195

奥克塔薇娅的梦魇与对乳母劝解的拒绝

第 2 段,共 10 段 · 拉丁语

内容简介

奥克塔薇娅讲述了关于亡弟不列颠尼库斯亡灵的恐怖恶梦,并控诉丈夫尼禄的爱妾波培娅觊觎自己的性命,因而一心求死。乳母试图安慰她,劝她顺从丈夫以复兴家族,但奥克塔薇娅以尼禄的残暴和对爱妾的执念为由予以拒绝。

§108mori iuvabit; poena nam gravior nece est §109videre tumidos et truces miserae mihi §110vultus tyranni iungere atque hosti oscula.
死去将是解脱;因为比死亡更沉重的惩罚是,对我这可怜的人而言,看到僭主傲慢而残酷的面容,以及与仇敌接吻。
no §111timere nutus cuius obsequium meus §112haud ferre posset fata post fratris dolor
惧怕他的示意,对他的服从,我的痛苦绝无法承受,在因犯罪而被杀害的弟弟的命运之后。
§113scelere interempti, cuius imperium tenet §114et sorte gaudet auctor infandae necis.
那个人握着弟弟的统治权,且那令人发指的死刑的作恶者正为弟弟的命运而幸灾乐祸。
§115quam saepe tristis umbra germani meis §116offertur oculis, membra cum solvit quies §117et fessa fletu lumina oppressit sopor: §118modo facibus atris armat infirmas manus §119oculosque et ora fratris infestus petit, §120modo trepidus idem refugit in thalamos meos §121persequitur hostis atque inhaerenti mihi §122violentus ensem per latus nostrum rapit.
多少次,弟弟悲伤的幽灵呈现在我的眼前,当寂静使肢体松弛,沉睡压倒了因哭泣而疲惫的双眼:有时他用黑色的火把武装起虚弱的手,怀着敌意袭击他兄弟的眼睛和脸庞,有时那同一个幽灵又惊恐地逃进我的闺房,仇敌追赶着他,而当他紧紧依偎着我时,暴虐地将剑刺穿我们的胁腹。
§123tunc tremor et ingens excutit somnos pavor §124renovatque luctus et metus miserae mihi.
那时,颤抖和巨大的恐惧惊醒了沉睡,为可怜的我更新了悲伤和恐惧。
§125adice his superbam paelicem, nostrae domus §126spoliis nitentem”, cuius in munus suam §127Stygiae parentem natus imposuit rati, §128quam dira post naufragia superato mari §129ferro interemit saevior pelagi fretis: §130quae spes salutis post nefas tantum mihi?
再加上那个傲慢的爱妾,她因我们家族的战利品而闪耀,作为送给她的礼物,儿子将自己的母亲送上了冥河的船只,在她经历可怕的海难并战胜了大海之后,他用铁刃将其杀害,比大海的海峡更为残酷:在如此浩劫之后,我还有什么生存的希望?
§131inimica victrix imminet thalamis meis §132odioque nostri flagrat et pretium stupri §133iustae maritum coniugis poscit caput.
身为胜利者的仇敌正威胁着我的闺房,燃着对我们的仇恨,并作为通奸的报酬,要求丈夫献出正配妻子的首级。
§134emergere umbris et fer auxilium tuae §135natae invocanti, genitor, aut Stygios sinus §136tellure rupta pande, quo praeceps ferar.
从阴影中浮现吧,为呼唤你的女儿带来帮助,父亲啊,否则就裂开大地展现出冥河的深渊,让我可以坠入其中。
§137Frustra parentis invocas manes tui, §138miseranda, frustra, nulla cui prolis suae §139manet inter umbras cura: qui nato suo §140praeferre potuit sanguine alieno satum §141genitamque fratris coniugem pactus sibi §142toris nefandis flebili iunxit face.
徒劳啊,可怜的人,你徒劳地呼唤你父亲的幽灵,在阴影之中,他对他子嗣的关怀已荡然无存:他竟然能将异姓血脉所生之人置于首位,并将兄弟的女儿许配给自己,用悲惨的火把将她结合于可憎的床榻。
§143hinc orta series facinorum: caedes, doli, §144regni cupido, sanguinis clari sitis; §145mactata soceri concidit thalamis gener §146victima, tuis ne fieret hymenaeis potens.
从此引发了一连串的罪行:杀戮、诡计、对王权的渴望、对显赫之血的渴求;女婿作为祭品倒在岳父的寝殿里,免得他因与你完婚而获得权势。
§147pro facinus ingens! feminae est munus datus
啊,滔天罪行!
§148Silanus et cruore foedavit suo §149patrios penates,-criminis ficti reus.
西拉努斯被作为给一个女人的礼物而献出,并用自己的鲜血染红了祖先的神龛,作为虚构罪名的被告。
§150intravit hostis, ei mihi, captam domum, §151dolis novercae principis factus gener §152idemque natus, iuvenis infandi ingeni,
悲哉,仇敌进入了被俘的家园,因继母的阴谋而成为皇帝的女婿,同时又是养子,一个本性邪恶、容纳万恶的青年。
§153scelerum capacis, dira cui genetrix facem §154accendit et te iunxit invitam metu.
可怕的母亲为他点燃了婚礼的火把,并用恐惧将违背心愿的你与他结合。
§155tantoque victrix facta successu ferox §156ausa imminere est orbis imperio sacri.
那女人因如此巨大的成功而成为凶残的胜利者,竟敢觊觎神圣世界的统治权。
§157quis tot referre facinorum formas potest §158et spes nefandas feminae et blandos dolos §159regnum petentis per gradus scelerum omnium?
谁能叙述如此之多的罪行形式,以及企图篡位的女人那可憎的希望与谄媚的诡计,她通过重重罪恶的阶梯?
§160tunc sancta Pietas extulit trepidos gradus §161vacuamque Erinys saeva funesto pede §162intravit aulam, polluit Stygia face §163sacros penates, iura naturae furens §164fasque omne rupit: miscuit coniunx viro §165venena saeva, cecidit atque eadem sui §166mox scelere nati; tu quoque extinctus iaces, §167deflende nobis semper infelix puer, §168modo sidus orbis, columen augustae domus, §169Britanniae, heu me, nunc levis tantum cinis §170et tristis umbra; saeva cui lacrimas dedit §171etiam noverca, cum rogis artus tuos §172dedit cremandos membraque et vultus deo §173similes volanti funebris flamma abstulit.
那时,神圣的虔敬迈着颤抖的脚步离去,而凶残的复仇女神迈着不祥的步伐走进了空荡荡的宫殿,用冥河的火把玷污了神圣的家神,狂怒地撕毁了自然法则和一切天条:妻子给丈夫下毒,而她自己不久也因亲生儿子的罪行而倒下;你,也已幻灭而倒下,我们永远应当哀悼的不幸少年啊,不久前还是世界的明星,尊贵家族的支柱,以及不列颠的支柱,悲哉,如今只是轻飘飘的灰烬和悲伤的影子;连你那残忍的继母都为你流下了眼泪,当她将你的四肢送去焚烧,而丧礼的火焰夺走了你那宛如飞翔之神的手足与容貌。
§174Extinguat et me, ne manu nostra cadat!
愿他也将我消灭,免得他死在我们的手里!
§175Natura vires non dedit tantas tibi.
自然并未赋予你如此强大的力量。
§176Dolor ira maeror miseriae luctus dabunt.
痛苦、愤怒、悲哀、惨境和哀叹会赋予我力量。
§177Vince obsequendo potius immitem virum.
你不如用顺从来感化那冷酷的丈夫。
§178Vt fratrem ademptum scelere restituat mihi?
好让他把因罪行而夺走的弟弟还给我吗?
§179Incolumis ut sis ipsa, labentem ut domum §180genitoris olim subole restituas tua.
为了你自己能保全,且为了你将来能用自己的子嗣来复兴父亲那倾颓的家族。
§181Expectat aliam principis subolem domus; §182me dira miseri fata germani trahunt.
皇帝的家族正期待着另一个后代;可怜弟弟那可怕的命运正拖着我前行。
§183Confirmet animum civium tantus favor.
公民们如此巨大的支持愿能坚定你的心。
§184Solatur iste nostra, non relevat mala.
那只是在安慰我们的灾祸,却无法减轻它。
§185Vis magna populi est.
人民的力量是强大的。
§186Respiciet ipse coniugem, §187Invisa cunctis nempe.
他自己也会顾及妻子的,确实,那个被所有人憎恨的女人。
§188Nondum uxor est.
她还不是妻子。
§189Iuvenilis ardor impetu primo furit, §190languescit idem facile nec durat diu §191in Venere turpi, ceu levis flammae vapor: §192amor perennis coniugis castae manet.
年轻人的热情在最初的冲动中肆虐,而这热情在卑劣的爱欲中极易减退,且无法持久,犹如轻火之烟:对贞洁妻子的爱则是永恒的。
§193violare prima quae toros ausa est tuos §194animumque domini famula possedit diu, §195iam metuit eadem—
那个最早敢于亵渎你婚床的、虽为女仆却长期占有主人心扉的女人,如今她也同样在害怕——

词汇与语法注释

  1. §108mori iuvabit — 不定式 mori(死)用作无人称动词 iuvabit 的主语。接下来的不定式短语 videre... 和 iungere... 与 poena 同格,用作主语补足语,具体解释了什么是“比死亡更沉重的惩罚”。
  2. §111cuius obsequium — 关系代词 cuius(属格单数)指代尼禄。obsequium 是受其支配的宾格,meus... dolor 为主语,haud ferre posset 为谓语动词。整句意为“我的痛苦绝无法承受对他的服从”。
  3. §119fratris — 属格 fratris 指代尼禄(通过阿格里皮娜与克劳狄乌斯的联姻,他成为了不列颠尼库斯的义兄)。梦中不列颠尼库斯的亡灵用黑色火把袭击他的“兄弟”(即凶手尼禄),因此译为“袭击他兄弟的眼睛和脸庞”。
  4. §128superato mari — 夺格绝对结构(名词 mari + 完成分词 superato),意为“在战胜了大海之后”,描写了阿格里皮娜在蓄意制造的海难中幸存后的遭遇。
  5. §170cui — 与格关系代词 cui 指代死去的少年不列颠尼库斯,用作 dedit 的间接宾语。这突出了讽刺意,即“连他那残忍的继母(阿格里皮娜)也为他流下了眼泪”。
  6. §174cadat — 现在时虚拟语气第三人称单数。主语是尼禄,manu nostra(我们的手,此处指奥克塔薇娅自己)为工具夺格。该否定目的从句意为“免得他死在我的手里”,表达了她对自身犯罪(弑夫)的恐惧,因而宁可自己被杀。

引用这一段

小塞内卡, 奥克塔维娅 §108-195. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi010.humanitext-lat2:108-195

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。