Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §899-982b

德阿涅拉的自责与希罗斯的阻拦

第 11 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

德阿涅拉因过错致使丈夫垂死而痛苦万分,决意自尽。她拒绝了乳母的劝解,幻想在冥府接受折磨,并将自己与神话中那些罪孽深重的妻子们相比拟。最后希罗斯出现并试图阻止她。

§899Nemo nocens sibi ipse poenas inrogat.
乳母:凡是自身有罪的人,绝不会亲自惩罚自己。
§900Multis remissa est vita quorum error nocens, §901non dextra fuerat, fata quis damnat sua?
许多人被宽恕了生命,他们的过错是有罪的,而非其右手;有谁会定自己命运的罪呢?
§902Quicumque fata" iniqua sortitus fuit.
德阿涅拉:凡是被分配到不公命运的人,都会如此。
§903Hic ipse Megaram nempe confixam suis §904stravit sagittis atque natorum indolem §905Lernaea figens tela furibunda manu; §906ter parricida factus ignovit tamen §907sibi. non furori: fonte Cinyphio scelus §908sub axe Libyco tersit et dextram abluit.
乳母:这个人自己,确实,用他自己的箭射穿并击倒了她,又将孩子们这些未来的希望,用疯狂的手射出勒耳那的毒箭将其刺穿;他虽三度犯下杀害至亲之罪,却依然原谅了自己,而非原谅疯狂:在利比亚的天空下,他在基尼普斯泉水中擦洗了罪行,洗净了右手。
§909quo. misera, pergis? cur tuas damnas manus?
可怜的人啊,你要走向何方? 为何要定你双手的罪?
§910Damnat meas devictus Alcides manus: §911placet scelus punire.
德阿涅拉:被击败的阿尔凯德斯正定我双手的罪;惩罚这罪行是我的意愿。
§911bSi novi Herculem. §912aderit cruenti forsitan victor mali §913dolorque fractus cedet Alcidae tuo.
乳母:如果我还了解赫拉克勒斯,他或许会作为这血腥灾难的征服者显现,而那被挫败的痛苦,必将屈服于你的阿尔凯德斯。
§914Exedit artus virus ut fama est hydrae; §915immensa pestis coniugis membra abstulit.
德阿涅拉:正如传言所说,九头蛇的毒液已经吞噬了四肢;巨大的灾疫夺走了丈夫伟岸的躯体。
§916Serpentis illi virus enectae autumas §917haut posse vinci qui malum vivum tulit?
乳母:难道你认为,那曾承受了活生生灾难之人,竟战胜不了解除威胁的死蛇毒液?
§918elisit hydram, dente † cum fixo tenens §919media palude victor, effuso obrutus §920artus veneno, sanguis hunc Nessi opprimet, §921qui vicit ipsas horridi Nessi manus?
他曾扼杀了九头蛇,在沼泽中央作为胜利者将其制服;即便四肢被喷涌出的毒液所覆盖,难道内索斯的血能压倒他,那个曾战胜了可怕内索斯双手的人?
§922Frustra tenetur ille qui statuit mori.
德阿涅拉:企图留住一个立意求死之人只是徒劳。
§924vixit satis quicumque cum Alcide occidit: §923proinde lucem fugere decretum est mihi.
凡是与阿尔凯德斯一同死去的人,都已活得足够;因此,避开光明已是我的决定。
§925Per has aniles ecce te supplex comas §926atque ubera ista paene materna obsecro: §927depone tumidas pectoris laesi minas §928mortisque dirae expelle decretum horridum.
乳母:瞧啊,我以这老迈的双鬓和近乎母亲般的乳房,向你哀求:放下你受伤心胸中那高涨的狂怒,驱散那关于可怕死亡的阴森决意吧。
§929Quicumque misero forte dissuadet mori, §930crudelis ille est: interim poena est mori, §931sed saepe donum; pluribus veniae fuit.
德阿涅拉:若有人劝阻一个痛苦至极的人去死,那人便是残酷的;死有时是一种惩罚,但往往是一种恩赐;对许多人而言,死即是宽恕。
§932Defende saltem dexteram, infelix, tuam §933fraudisque facinus esse, non nuptae, sciat.
乳母:不幸的人啊,至少为你的右手辩护,让他知道这是阴谋带来的罪行,而非妻子的本意。
§934Defendar illic: inferi absolvent ream, §935a me ipsa damnor; purget has Pluton manus. .
德阿涅拉:我将在彼处获得辩护:阴间的神明自会宣告被告无罪,但我自己定我自己罪;让普路托来洗净这双手吧。
§936stabo ante ripas immemor, Lethe, tuas §937et umbra tristis coniugem excipiam meum.
勒忒河啊,我将立于你的岸前,没有忘却,并作为一个哀伤的幽灵迎接我的丈夫。
§938sed tu, nigrantis regna qui torques poli, §939para laborem (scelera quae quisquam ausus est, §940hic vincit error: Iuno non ausa Herculem est §941eripere terris) horridam poenam para.
然而你,那统治着漆黑极地王国的君主啊,准备好苦役吧(无论何人敢于犯下的任何罪行,这一过失都将其超越:因为连朱诺都不敢将赫拉克勒斯从人间夺走)准备好令人毛骨悚然的惩罚吧。
§942Sisyphia cervix cesset et nostros lapis §943impellat umeros; me Tagus fugiat latex §944meamque fallax unda deludat sitim; §945merui manus praebere turbinibus tuis, §946quaecumque regem Thessalum torques rota; §947effodiat avidus hinc et hinc vultur libras; §948vacat una Danais, has ego explebo vices: §949laxate manes, recipe me comitem tibi, §950Phasiaca coniunx: peior haec, peior tuo §951utroque dextra est scelere, seu mater nocens §952seu dira soror' es; adde me comitem tuis, §953Threicia coniunx, sceleribus; natam tuam, §954Althaea mater, recipe, nunc veram tui §955agnosce prolem— quid tamen tantum manus
让西西弗斯的脖颈歇息,让那块巨石压在我的双肩之上;让塔古斯河的水流避开我,让虚妄的波涛戏弄我的干渴;无论你是何种车轮旋转着帖萨利亚的国王,我都配得上将双手献给你的旋转;让贪婪的秃鹰从这侧和那侧啄食我的内脏;达那俄斯女儿们的桶里还空着一个位置,我将来填补这一轮流:亡灵们啊,散开吧,接纳我做你的同伴,法希斯的妻子:这只右手甚至比你的两桩罪行还要恶劣,还要恶劣,无论你是负罪的母亲还是可怕的姊妹;将我加入你的罪行,作为同伴吧,色雷斯的妻子;母亲阿尔泰亚,接纳你的女儿,现在认清你真正的骨肉吧—— 然而,你们的手夺去了多么伟大的东西?
§956vestrae abstulerunt? claudite Elysium mihi §957quaecumque fidae coniuges nemoris sacri §958lucos tenetis; si qua 'respersit manus §959viri cruore nec memor castae facis §960stricto cruenta Belias ferro stetit, §961in me suas agnoscat et laudet manus, §962in hanc abire coniugum turbam libet; §963sed et illa fugiet turba tam diras manus,
对我关闭乐土吧,凡是保有圣林树丛的忠贞妻子们;如果有哪个贝卢斯的女儿,她的手洒满了丈夫的鲜血,不顾贞洁的婚炬,仗着出鞘的利刃伫立血泊之中,让她在我身上认清并赞美她自己的手吧,我乐于步入这群妻子的行列;但即便那群人,也会逃离这般可怕的双手。
§964invicte coniunx, innocens animus mihi, §965scelesta manus est.
无敌的丈夫啊,我的心灵是无辜的,我的手却是有罪的。
pro nimis mens credula, §966pro Nesse fallax atque semiferi doli!
噢,那过于轻信的头脑,噢,欺诈的内索斯以及那半人半兽的奸计!
§967auferre cupiens paelici eripui mihi.
我本想把你从情敌手中夺回,却把你从我身边永远夺去。
§968recede, Titan, tuque quae blanda tenes §969in luce miseros vita: caritura Hercule §970lux vilis ista est.
退下吧,泰坦,还有你,这以甜美魅力将不幸之人留在光芒中的生命:这失去了赫拉克勒斯的光芒是何其廉价。
exigam poenas tibi §971reddamque vitam, fata an extendo mea §972mortemque, coniunx, ad tuas servo manus?
我将向你索取惩罚,并交还生命;抑或我是在延长我的命运,丈夫啊,并为你的双手保留着我的死亡吗?
§973virtusne superest aliqua et armatae manus §974intendere arcum tela missurum valent?
难道还存有些许英勇,你武装起来的手仍能拉开那将射出箭矢的强弓吗?
§975an arma cessant teque languenti manu §976non audit arcus? si potes letum dare,
还是说武器已然停歇,而那张弓在你虚弱的手中并不听使唤?
§977animose coniunx, dexteram expecto tuam.
如果你能赐予死亡,刚勇的丈夫,我等待着你的右手。
§978mors differatur: frange ut insontem Lichan.
让死亡暂缓:如同你撕碎无辜的利卡斯那样将我撕碎。
§979alias in urbes sparge et ignotum tibi §980inmitte in orbem: perde ut Arcadiae nefas §981et quicquid aliud restitit: ab illis tamen, §982coniunx, redisti.
将我散落到其他城市,并抛入你所不熟悉的世界之中:像消灭阿卡迪亚的怪兽一般毁灭我,以及其他任何反抗过你的东西——然而丈夫啊,你从那些危险中安然返回。
§982bParce iam, mater, precor,
希罗斯:母亲,我祈求你,现在放过你自己吧。

词汇与语法注释

  1. §900quorum error nocens, non dextra fuerat — `quorum` 的先行词是 `Multis`。`error` 是主语,`nocens` 是表语,而 `non dextra fuerat` 是省略了 `nocens fuerat` 的分句。这句话对比了无心之失(`error`)与蓄意之手(`dextra`)之间的区别。
  2. §907ignovit tamen sibi, non furori — 意为“但他原谅了自己,却没原谅疯狂”。主语是赫拉克勒斯。这里将不具道德责任的主体自身(`sibi`)与导致罪行的疯狂本身(`furori`)进行对比,表明自我宽恕的基础在于过错归咎于外在的狂乱而非自身意志。
  3. §936Lethe, ... immemor — `Lethe` 是呼格,指向冥界遗忘河。`immemor` 是修饰主语(德阿涅拉)的单数阴性主格形容词,意为“未曾遗忘”。她表明即使站在遗忘河畔,自己也将带着对丈夫的爱与罪疚感,毫不忘却地伫立于此,形成了强烈的反差。
  4. §947libras — 手稿中的 `libras`(天平/重量)通常被认为是 `fibras`(意为“内脏”、“肺腑”或“纤维”)的讹误。此处语法及意象暗示了提堤俄斯受秃鹰啄食内脏的惩罚,在语境中应理解为“内脏”或“心肺”。
  5. §948vacat una Danais — 在 `una` 之后,省略了诸如 `urna`(水罐)或 `vices`(轮班/空位)之类的名词。`Danais` 是与格复数,指“给达那俄斯的女儿们”。整句意为“还给达那伊得斯姐妹们空着一个水罐(或席位)”,德阿涅拉以此自嘲,将自己失手弑夫与她们故意弑夫的罪行并列。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §899-982b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:899-982b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。