Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §627-732

赞美中庸的合唱与惊惧于毒药异变的德亚尼拉

第 8 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

歌队歌颂了王权的危险、中庸的美德以及法厄同和伊卡洛斯的悲惨坠落。随后,德亚尼拉惊恐地登场,讲述了涂抹内苏斯之血的羊毛在暴露于阳光下时发生异变的怪事。

§627nec si totus serviat Hebrus §628ruraque dives iungat Hydaspes §629intraque suos currere fines §630spectet toto flumine Gangen: §631avidis, avidis natura parum est.
纵使整个赫布鲁斯河都为他效劳,纵使富饶的许达斯佩斯河将田野与之相连,纵使他看见恒河以其全部水量在自身的边界内流淌:对于贪婪者,对于贪婪者而言,自然(的恩赐)太微不足道了。
§632colit hic reges regumque lares, §633non ut presso vomere semper §634numquam cesset curvus arator §635vel mille secent arva coloni: §636solas optat quas ponat opes.
此人敬重国王和国王的家,并不是为了让弯腰的耕作者压低犁头永远不停止劳作,或是让上千的佃农开垦他的田野:他只渴望自己能够积聚的财富。
§637colit hic reges, calcet ut omnes §638perdatque aliquos nullumque levet: §639tantum ut noceat, cupit esse potens,
此人敬重国王,是为了能践踏所有人,毁灭一些人,却不扶助任何人:仅仅为了能施加伤害,他才渴望拥有权势。
§643rarum est felix idemque senex: §640quota pars moritur tempore fati?
幸福且同时能享长寿之人是罕见的:有多少人是在命运注定的时刻死去的呢?
§641quos felices Cynthia vidit, §642vidit miseros enata dies.
那些被辛西娅看见是幸福的人,升起的白昼却目睹了他们的悲惨。
§644Caespes Tyrio mollior ostro §645solet inpavidos ducere somnos; §646aurea rumpunt tecta quietem §647vigilesque trahit purpura noctes,
比提尔紫布更柔软的草坪,往往能带来无忧无虑的安眠;黄金的屋顶打碎了宁静,紫色衣服拖延着无眠的夜晚。
§648o si pateant pectora ditum!
啊,但愿富人的胸膛能敞开!
§649quantos intus sublimis agit §650fortuna metus! Bruttia Coro §651pulsante fretum lenior unda est;
高高在上的命运在内心驱使着多么巨大的恐惧! 当科鲁斯风拍击大海时,布鲁提亚的波涛都比这更为温和。
§652pectora pauper secura gerit.
穷人怀着安详的胸膛。
§653tenet e patula pocula fago, §654sed non trepida tenet illa manu; §655carpit faciles vilesque cibos, §656sed non strictos respicit enses: §657aurea miscet pocula sanguis.
他用宽阔的山毛榉木杯饮水,但他不用颤抖的手拿着它;他采食易得且廉价的食物,但他并不回头看那出鞘的利剑:鲜血混杂了金杯。
§658coniunx modico nupta marito §659non disposito clara monili §660gestat pelagi dona rubentis, §661nec gemmiferas detrahit aures §662lapis Eoa lectus in unda, §663nec Sidonio mollis aeno §664repetita bibit lana rubores, §665nec Maeonia distinguit acu §666quae Phoebeis subditus euris §667legit Eois Ser arboribus.
嫁给平庸丈夫的妻子,不会因排列有序的项链而闪耀,佩戴着红海的赠礼;在东方波浪中采摘的石头也不会拉低她缀满宝石的耳朵;柔软的羊毛也没有在西顿的青铜釜中屡次浸染以汲取红色;她也不用迈奥尼亚的针织绣那些地处太阳东风之下的塞雷斯人从东方树木上采集的衣料。
§668quaelibet herbae tinxere colus §669quas indoctae nevere manus: §670sed non dubios fovet illa toros.
任意的草木染绿了纱锭,这是粗笨的手所纺成的:但她守护着没有不贞疑虑的婚姻之床。
§671sequitur dira lampade Erinys §672quarum populi coluere diem, §673nec sibi felix pauper habetur §674nisi felices cecidisse videt.
复仇女神手持可怕的火炬紧随其后,那些人们曾为其庆祝婚礼之日的人们;而穷人并不认为自己幸福,除非他看到那些幸福的人坠落。
§675Quisquis medium defugit iter §676stabili numquam tramite currit: §677dum petit unum praebere diem §678patrioque puer constitit axe §679nec per solitum decurrit iter, §680sed Phoebeis ignota petens §681sidera flammis errante rota, §682secum pariter perdidit orbem.
凡是避开中庸之道的人,绝不会在稳定的轨道上奔行:正如那个渴望提供单一白昼的少年,站在父亲的车轴上,却不按照惯常的路径驶去,而是驾着游荡的车轮,寻找太阳火焰所未知的星辰,结果连同自己一起毁灭了世界。
§683medium caeli dum sulcat iter, §684tenuit placitas Daedalus oras §685nullique dedit nomina ponto; §686sed dum volucres vincere veras §687Icarus audet §688patriasque puer despicit alas §689Phoeboque volat proxumus ipsi, §690dedit ignoto nomina ponto: §691male pensantur magna ruinis.
只要戴达罗斯在天空中耕耘中庸的道路,他便保持了令人心旷神怡的岸边,且没有将名字赋予任何海洋;但当伊卡洛斯敢于战胜真正的飞鸟,少年俯视父亲的羽翼,飞得最靠近太阳本身时,他将名字赋予了未知的海洋:伟大的事物在废墟中得到了糟糕的补偿。
§692felix alius magnusque sonet; §693me nulla vocet turba potentem.
让别人去发出幸福和伟大的声音吧;愿没有任何群氓称我为权贵。
§694stringat tenuis litora puppis §695nec magna meas aura phaselos §696iubeat medium scindere pontum: §697transit tutos Fortuna sinus §698medioque rates quaerit in alto, §699quarum feriunt sipara nubes.
愿我狭小的船只紧贴着海岸,愿大风不要命令我的轻舟劈开大海的中部:命运之神绕过安全的港湾,却在大海的中部寻找那些船只,它们的小帆正拍击着云朵。
§700Sed quid pavido territa vultu, §701qualis Baccho saucia maenas, §702fert in medium regina gradum?
但为何王后带着惊恐的面容,犹如被巴克科斯所伤的狂女,举步走到我们中间?
§703quae te rursus fortuna rotat?
又是何种命运在旋转你?
§704miseranda, refer: licet ipsa neges, §705vultus loquitur quodcumque tegis.
可怜的人啊,告诉我们:纵然你极力否认,你的神色已然道出了你所隐瞒的一切。
§706Vagus per artus errat excussos tremor, §707erectus horret crinis, impulsis adhuc §708stat terror animis et cor attonitum salit §709pavidumque trepidis palpitat venis iecur, §710ut fractus austro pontus etiamnum tumet, §711quamvis quiescat languidis ventis dies, §712ita mens adhuc vexatur excusso metu.
游离的战栗在我散乱的肢体中游走,头发竖立,被震撼的心灵中恐惧依然伫立,惊愕的心脏剧烈跳动,惊恐的肝脏在颤抖的血管中悸动:正如被南风撕碎的海洋依然汹涌,尽管白昼已因微弱的风而平静下来,我的心依然被那已被驱逐但其余威犹存的恐惧所折磨。
§713semel profecto premere felices deus §714cum coepit, urget, hos habent magna exitus.
的确,神明一旦开始压迫幸福之人,便会紧逼不舍;伟大的事物便有这样的结局。
§715Quis tam impotens, miseranda, te casus rotat?
是何种如此无法抗拒的灾祸,可怜的人啊,在旋转着你?
§716Vt missa palla est tabe Nessea inlita §717thalamisque maerens intuli gressum meis, §718nescio quid animus timuit, an fraudem struit?
当那件涂抹了内苏斯毒血的长袍被送走,而我悲伤地将脚步迈入我的内室时,我的心有些莫名地害怕:他是否在设下圈套?
§719libet experiri, solibus dirus ferum §720flammisque Nessus sanguinem ostendi arcuit: §721hic ipse fraudes esse praemonuit dolus.
我想要尝试一下:可怕的内苏斯曾禁止那野兽的血液暴露在阳光和火焰中:正是这一诡计预先警告了其中存有欺诈。
§722et forte, nulla nube respersus iubar, §723laxabat ardens fervidum Titan diem.
恰好,毫无云雾遮挡的红光,炽热的泰坦正放任着温热的白昼。
§724vix ora solvi patitur etiam nunc timor.
即使是现在,恐惧也几乎不容我开口。
§725medios in ignes solis eieci pavens §726quo tincta fuerat palla vestisque inlita; §727abiectus horret villus et perdit comam §728† tepefactus astris vix quoque est. monstrum elocor.
我战战兢兢地将那团羊毛扔进太阳的烈火中,就是长袍曾被其浸染、衣服曾被其涂抹的那团羊毛;扔掉的毛绒竖立起来,失去了它的毛发,它几乎还未被星辰温热——我说的是一件怪异之事。
§729nives ut Eurus solvit aut tepidus Notus, §730quas vere primo lucidus perdit Mimans, §731utque evolutos frangit Ionio salo §732opposita fluctus Leucas et lassus tumor
正如东风或温暖的南风溶化了积雪,那是明亮的米芒斯山在早春所失去的,又如与之对峙的莱乌卡斯在伊奥尼亚海中击碎了滚滚波涛,而那疲惫的汹涌……

词汇与语法注释

  1. 657aurea miscet pocula sanguis — “血混合了金杯”这一表达采用了转喻(换喻)和语序倒置(超前排),表示用金杯饮酒之人(权贵)面临着被下毒或非正常死亡的危险。
  2. 671quarum populi coluere diem — 阴性属格复数关系代词 quarum 指代未明示的先行词(王室或名门的新娘),表示人们曾庆祝她们的婚礼之日(diem),而复仇女神(埃赖纽斯)正紧随其后。
  3. 710ut fractus austro pontus etiamnum tumet — 由 ut(正如)引导的明喻。南风(austro)引起的波涛在风平浪静(quiescat languidis ventis)后依然汹涌,以此比喻德亚尼拉心中残留的恐惧(excusso metu)其余波未平。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §627-732. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:627-732

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。