Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §278-362

狄阿奈拉的复仇誓言与乳母的劝诫

第 4 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

狄阿奈拉因嫉妒伊俄勒而发狂,发誓要对赫拉克勒斯展开血腥报复。尽管乳母试图通过强调赫拉克勒斯的伟大及诸神的震怒来劝阻她,但狄阿奈拉杀夫的决心与对爱的绝望却愈发不可动摇。

§278Iole meis captiva germanos dabit §279natis Iovisque net ex famula nurus?
捕虏伊俄勒要给我的孩子们生下兄弟,而一个女奴出的儿媳要为朱庇特纺线吗?
§280num flamma cursus pariter et torrens ferent §281et ursa pontum sicca caeruleum bibet?
难道火焰与急流会并肩奔腾,干渴的大熊座会饮下蔚蓝的海洋吗?
§282non ibo inulta: gesseris caelum licet §283totusque pacem debeat mundus tibi.
我决不白白受辱:哪怕你曾支撑苍天,哪怕整个世界都将和平归功于你。
§284est aliquid hydra peius: iratae dolor
有比许德拉更可怕的东西:那是愤怒妻子的痛苦。
§285nuptae, quis ignis tantus in caelum furit §286ardentis Aetnae? quicquid est victum tibi §287hic vincet animus, capta praeripiet toros?
燃着烈火的埃特纳火山,岂有如此巨大的火焰向天空肆虐? 凡是被你征服的,这颗心都将征服。 被俘的女子竟要夺走我的床榻吗?
§288adhuc timebam monstra, iam nullum est malum: §289cessere pestes, in locum venit ferae
直到如今我还在惧怕怪物,但现在那已不是灾祸:害兽退去,那可憎的姘妇占据了野兽的位置。
§290invisa paelex, summe pro rector deum §291et clare Titan, Herculis tantum fui §292coniunx timentis; vota quae superis tuli,
噢,众神至高无上的主宰,还有明亮的泰坦,我曾只是那令人畏惧的赫拉克勒斯的妻子;我向天神许下的誓愿,尽落入那女囚之手。
§293cessere captae, paelici felix fui, §294illi meas audistis, o superi, preces, §295incolumis illi remeat.
我竟为那情敌带来了福分,噢,天神啊,你们是为了她才听信了我的祈祷,他也是为了她才安然归来。
o nulla dolor §296contente poena, quaere supplicia horrida, §297incogitata, infanda, Iunonem doce, §298quid odia valeant: nescit irasci satis.
噢,不满足于任何惩罚的痛苦啊,去寻找可怕的、难以想象的、不可言说的刑罚吧,去教会朱诺仇恨具有何等威力:因为她根本不懂得如何充分地发怒。
§299pro me gerebas bella, propter me vagas §300Achelous undas sanguine infecit suo, §301cum lenta serpens fieret, in taurum trucem §302nunc flecteret serpente deposita minas, §303et mille in hoste vinceres uno feras.
过去你为了我征战,为了我,奔流的阿克洛俄斯用自己的鲜血染红了波涛,当他化身成柔韧的巨蛇,继而又褪去蛇身,以凶猛的雄牛之姿发出威胁,而你在一个敌人身上战胜了千只野兽。
§304iam displicemus, capta praelata est mihi.
如今我令人生厌,那被俘的女子反倒比我更受青睐。
§305non praeferetur: qui dies thalami ultimus §306nostri est futurus, hic erit vitae tuae.
她绝不会更受青睐:那注定成为我们婚姻终结的一天,也将是你生命的末日。
§307quid hoc? recedit animus et ponit minas; §308iam cessat ira.
这是怎么了? 我的决心在退缩,收敛了威胁;此刻怒火平息。
quid miser langues dolor?
可怜的痛苦啊,你为何变得软弱?
§309perdis furorem, coniugis tacitae fidem §310mihi reddis iterum.
你丧失了狂怒,又一次让我变回温顺沉默的妻子。
— quid vetas flammas ali?
——你为何阻挠烈焰得到滋养?
§311quid fragilis ignes? hunc mihi serva impetum, §312pares eamus, non erit votis opus: §313aderit noverca quae manus nostras regat §314vel invocata.
为何削弱这火势? 为我留住这股冲动,让我们并肩前行,无需任何祈祷:那后母自会降临,引导我们的双手,哪怕未曾召唤。
§314bQuod paras demens scelus?
狂妄的人啊,你在策划什么罪行?
§315perimes maritum, cuius extremus dies §316primusque laudes novit et caelo tenus §317erecta terras fama suppositas habet?
你要毁灭你的丈夫吗? 他的最后一刻和第一时刻都见证了他的荣耀,他那高耸至天的名声正统治着屈服于下的大地?
§318Graiorum in istos terra consurget lares §319domusque soceri prima et Aetolum genus §320sternetur omne, saxa iam dudum ac faces §321in te ferentur, vindicem tellus suum
希腊大地将奋起抗击你的家园,你父之家将首当其冲,整个埃托利亚民族都将被扫平;石块和火把早已要朝你砸来,整座大地都会保护属于它的复仇者。
§322defendet omnis: una quot poenas dabis?
你一个人要承受多少刑罚?
§323effugere terras crede et humanum genus
难道你以为自己能逃离大地与人类?
§324te posse, fulmen genitor Alcidae gerit: §325iam iam minaces ire per caelum faces §326specta et tonantem fulmine excusso diem.
阿尔克墨涅之子的生父正握着雷霆:看啊,现在,看那在空中穿梭的威胁火光,看那因雷击震怒而轰鸣的天空。
§327mortem quoque ipsam, quam putas tutam, time: §328dominatur illic patruus Alcidae tui.
连你以为安全的死亡本身,你也该惧怕:在那里统治着你那阿尔克墨涅之子的叔父。
§329quocumque perges, misera, cognatos deos §330illic videbis,
不幸的女人啊,无论你走向何方,你都会在彼处见到你的姻亲神明。
§330bMaximum fieri scelus §331et ipsa fateor, sed dolor fieri iubet.
最大的罪行正在酿成,我自己也承认,但痛苦命令我去犯下它。
§332Moriere,
你会死。
§332bMoriar Herculis nempe induti §333coniunx nec ullus nocte discussa dies §334viduam notabit nec meos paelex toros
我固然要死,但我是作为那披挂着衣甲的赫拉克勒斯的妻子而死;当夜幕被驱散,任何白昼都不会将我标记为孀妇,被俘的情敌也休想占有我的床榻。
§335captiva capiet, ante ab occasu dies §336nascetur, Indos ante glacialis polus §337Scythasve tepida Phoebus inficiet rota, §338quam me relictam Thessalae aspiciant nurus, §339meo iugales sanguine extinguam faces.
太阳宁可从西方升起,冰封的极地宁可染黑印度人,或者福玻斯用他温热的战车染红斯基泰人,越过我被抛弃的命运去迎合帖撒利亚少妇们的侧目;我要用自己的鲜血浇灭婚礼的火把。
§340aut pereat aut me perimat; elisis feris §341et coniugem addat, inter Herculeos licet §342me quoque labores numeret: Alcidae toros §343moritura certe corpore amplectar meo.
要么他死,要么他杀了我;在被消灭的野兽中,让他把妻子也算上一员吧,让他把我也列入赫拉克勒斯的丰功伟绩之中:在临死之际,我定要用我的肉体紧抱阿尔克墨涅之子的床榻。
§344ire, ire ad umbras Herculis nuptam libet, §345sed nοn inultam: si quid ex nostro Hercule §346concepit Iole, manibus evellam meis §347ante et per ipsas paelicem invadam faces.
我甘愿作为赫拉克勒斯的妻子前往幽冥,前往幽冥,但决不能不复仇:如果从我们的赫拉克勒斯那里伊俄勒怀上了什么,我要先亲手将其掏出,并穿过那婚礼的火光向那姘妇扑去。
§348me nuptiali victimam feriat die §349infestus, Iolen dum supra exanimem ruam.
让他在这婚礼之日,满怀敌意地将我当作祭品击杀吧,只要我能倒在已无生气的伊俄勒身上。
§350felix iacet quicumque quos odit premit.
凡是能压着自己所恨之人倒下的,便是幸福的。
§351Quid ipsa flammas pascis et vastum foves §352ultro dolorem? misera, quid cassum times?
你为何要自己给这烈火添柴,平白无故地滋养这滔天的痛苦? 可怜的女人,你为何平白无故地害怕?
§353dilexit Iolen: nempe cum staret parens §354regisque natam peteret, in famulae locum §355regina cecidit: perdidit vires amor §356multumque ab illa traxit infelix status.
他曾爱过伊俄勒——但诚然,当她的父亲还在位、他追求这位国王之女时,这位公主沦落到了女奴的地位:爱情失去了力量,而不幸的境境从这爱中夺走了许多。
§357illicita amantur, excidit quicquid licet.
被禁忌的才会被爱,而凡是合法的都会淡去。
§358Fortuna amorem peior inflammat magis: §359amat vel ipsum quod caret patrio lare, §360quod nudus auro crinis et gemma iacet, §361ipsas misericors forsan aerumnas amat; §362hoc usitatum est Herculi: captas amat.
更糟的命运反而更会煽动爱意:他甚至喜爱她失去家园这一事实,喜爱她那不着金玉、散乱铺展的发丝,或许,他出于怜悯,喜爱的正是这深重的灾难本身;这对赫拉克勒斯来说已是家常便饭:他热爱好那些被俘的女子。

词汇与语法注释

  1. §279Iovisque net ex famula nurus — 动词 `net` 是 `neo`(纺线)的现在时虚拟式第三人称单数,在此表达带有愤慨的修辞性疑问(“难道一个女奴出身的儿媳要为朱庇特纺线吗?”)。`Iovis` 是属格,修饰 `nurus`(儿媳,指作为朱庇特之子赫拉克勒斯之妻的伊俄勒)。
  2. §282gesseris caelum licet — 连词 `licet` 后接虚拟式完成时 `gesseris`(第二人称单数),构成让步从句,意为“即便你曾支撑苍天”。主句动词为前句的 `ibo`,表明狄阿奈拉尽管承认赫拉克勒斯过去的伟业,但仍决意复仇。
  3. §311fragilis — 部分版本中此词亦被读作动词第二人称单数现在时 `frangis`(你折断/削弱),但在此处可将 `fragilis` 视为修饰 `ignes`(古体宾格复数形式,即 `fragiles`)的形容词,解作“为何让火势变得微弱?”。这与前句的 `vetas`(阻挠)相呼应,表现了狄阿奈拉不愿让心中复仇之火熄灭的心理。
  4. §335ante... quam — `ante`(§335)与 `quam`(§338)分离使用,构成“在……之前”的比较让步句式。其间夹杂了诸如“太阳自西边升起”、“极地染黑印度人”等自然界不可能发生的事物(不合逻辑的修辞手法),用以强调狄阿奈拉决绝的态度:宁可发生这些荒谬之事,也绝不容许帖撒利亚的少妇们看到自己被抛弃。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §278-362. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:278-362

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。