Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §181-277

伊俄勒的哀歌与德伊阿妮拉的妒火

第 3 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

伊俄勒哀叹因自己的美貌而给家族和祖国带来的悲剧性毁灭,渴望化身为鸟。与此同时,赫拉克勒斯的妻子德伊阿妮拉因见到美丽的俘虏伊俄勒而陷入嫉妒的狂乱,召唤怪物以消灭赫拉克勒斯,并誓言自己化为复仇的工具。

§181quae prima querar? quae summa gemam?
我先哀悼什么? 后叹息什么?
§182pariter cuncta a deflere iuvat
将一切同时哭诉,方觉快意。
§183nec plura dedit pectora Tellus §184ut digna sonent verbera fatis,
大地并未赐予我更多的胸怀,好让捶胸的痛击声配得上我的命运。
§185me vel Sipylum flebile saxum §186fingite, superi, vel in Eridani §187ponite ripis, ubi maesta sonat §188Phaetontiadum silva sororum; §189me vel Siculis addite saxis, §190ubi fata gemam Thessala Siren, §191vel in Edonas tollite silvas §192qualis natum Daulias ales §193solet Ismaria flere sub umbra; §194formam lacrimis aptate meis §195resonetque malis aspera Trachin,
天神啊,或是将我化作西皮路斯那流泪的岩石,或是置我于埃里达努斯河畔,那儿法厄同姐妹们悲伤的林木正在作响;或是将我置于西西里的礁石间,让我作为帖撒利亚的塞壬,在此叹息命运;或是将我带往埃多尼亚的森林,如同达乌里亚的飞鸟常在伊斯马鲁斯的阴影下哭悼其子;使我的形貌契合我的泪水,让险峻的特拉克斯因我的苦难而回响。
§196Cyprias lacrimas Myrrha tuetur, §197raptum coniunx Ceyca gemit, §198sibi Tantalis est facta superstes; §199fugit vultus Philomela suos.
弥拉保留着她在塞浦路斯的眼泪,妻子哀叹被夺去生命的刻宇克斯,坦塔洛斯之女成了她自己的幸存者;斐洛墨拉逃避了她原本的面容。
§200natumque sonat flebilis Atthis: §201cur mea nondum capiunt volucres §202bracchia plumas? felix, felix,
哀怨的雅典之鸟鸣唱着她的儿子:为何我的双臂至今仍未覆上飞羽?
§203cum silva domus nostra feretur, §204patrioque sedens ales in agro §205referam qnerulo murmure casus §206volucremque Iolen fama loquetur.
若森林被称为我们的家园,那该多么幸福,多么幸福,我作为飞鸟栖息在祖国的土地上,用哀怨的低语诉说我的遭遇,世人将传颂那化作飞鸟的伊俄勒。
§206bVidi, vidi §207miseranda mei fata parentis, §208cum letifero stipite pulsus §209tota iacuit sparsus in aula: §210a si tumulum fata dedissent, §211quotiens, genitor, quaerendus eras?
我看见了,我看见了,我那可怜父亲的悲惨命运,当他被致命的木棒击打,碎散在整座宫殿里横陈:啊,若是命运曾赐予他一座坟冢,父亲啊,有多少次需要去寻找你?
§212potuine tuam spectare necem, §213nondum teneras vestite genas §214necdum forti sanguine, Toxeu?
我怎能目睹你的惨死,你的面颊尚未覆上柔毛,血管中也未充盈强健的血液,托克修斯啊?
§215quid vestra queror fata, parentes,
父母亲啊,我为何还要哀悼你们的命运?
§216quos in tutum mors aequa tulit?
那公正的死亡早已将你们带往安全之所。
§217mea me lacrimas fortuna rogat.
我自己的命运正向我索要泪水。
§218Iam iam dominae captiva colus §219fusosque legam, pro saeve decor §220formaque mortem paritura mihi,
如今,如今我将作为女囚,拾起女主人那纺锤和纱轴,啊,这残酷的丽质,这注定要为我招致死亡的美貌!
§221tibi cuncta domus concidit uni, §222dum me genitor negat Alcidae §223atque Herculeus socer esse timet,
仅因你一人,我们全家尽皆倾覆,因我的父亲拒绝将我许配给阿尔克墨涅之子,且害怕成为赫拉克勒斯的岳父。
§224sed iam dominae tecta petantur.
但如今,还是去往女主人的府邸吧。
§225Quid regna tui clara parentis §226casusque tuos respicis amens?
你为何疯狂地回顾你父亲昔日的显赫王国和你自己的落魄遭遇?
§227fugiat vultus fortuna prior,
让昔日的荣华从你脸上消逝吧。
§228felix quisquis novit famulum §229regemque pati §230vultusque suos variare potest.
凡是懂得忍受奴役与君权、并能改变自身面容之人,便是幸福的。
§231rapuit vires pondusque malis §232casus animo qui tulit aequo.
凡是以泰然之心承受厄运之人,便已夺去了灾难的威力和分量。
§233O quam cruentus feminas stimulat furor, §234cum patuit una paelici et nuptae domus!
当一座家园同时向姘妇与发妻敞开,那是何等血腥的狂怒在驱使着女人!
§235Scylla et Charybdis Sicula contorquens freta §236minus est timenda, nulla non melior fera est.
那搅动西西里海峡的斯库拉与卡律布狄斯,亦不可怕,没有任何野兽不比这温和。
§237namque ut reluxit paelicis captae decus §238et fulsit Iole qualis innubis dies §239purisve clarum noctibus sidus micat, §240stetit furenti similis ac torvum intuens §241Herculea coniunx; feta ut Armenia iacens §242sub rupe tigris hoste conspecto exilit §243aut iussa thyrsum quatere conceptum ferens §244Maenas Lyaeum, dubia quo gressus ferat §245haesit parumper; tura per Herculeos lares §246attonita fertur; tota vix satis est domus: §247incurrit, errat, sistit, in voltus dolor §248processit omnis, pectori paene infimo §249nihil est relictum; fletus insequitur minas.
因为,一旦那被俘的姘妇之美显露,伊俄勒便如无云之晴日般焕发光彩,又如清朗夜空中明亮的星辰般闪烁,赫拉克勒斯的妻子便如疯妇般伫立,冷酷地逼视着;犹如一只卧于亚美尼亚岩石下、刚产子的母虎见敌便猛跃而起,又如被命摇动酒神杖、胸中怀着酒神狂热的狂女,不知该将脚步迈向何方而迟疑片刻;她神魂颠倒地在赫拉克勒斯的神堂前焚香,整座大宅也近乎容不下她:她奔跑,她彷徨,她伫立,所有的痛苦都涌上了面庞,胸膛深处几乎荡然无存;威胁之后便是抽泣。
§250nec unus habitus durat aut uno furit §251contenta voltu: nunc inardescunt genae.
既没有一种情态可以持守,她也不满足于仅以一种面容发狂:此刻她的双颊绯红。
§252pallor ruborem pellit et formas dolor §253errat per omnes: queritur, implorat, gemit.
苍白驱走了绯红,痛苦在所有神态中游移:她抱怨,她祈求,她叹息。
§254sonuere postes: ecce praecipiti gradu §255secreta mentis ore confuso exerit.
门扉作响:看啊,她以仓促的步伐,用杂乱无章的语言吐露内心的秘密。
§256Quamcumque partem sedis aetheriae premis, §257coniunx Tonantis, mitte in Alciden feram §258quae mihi satis sit.
无论你占据着天国居所的哪一部分,雷霆之神的妻子啊,请向阿尔克墨涅之子释放一只足以令我满意的猛兽。
si qua fecundum caput §259palude tota vastior serpens movet, §260ignara vinci, si quid excessit feras §261immane dirum horribile, quo viso Hercules §262avertat oculos, hoc specu immenso exeat, §263vel si ferae negantur, hanc animam precor §264converte in aliquod: quodlibet possum malum §265hac mente fieri, commoda effigiem mihi §266parem dolori: non capit pectus minas,
若有哪只比整片沼泽还要巨大的巨蛇,正摇动它那繁衍不息的头颅、不知何为被征服,若有任何超越猛兽的、巨大、凶残而可怕的事物,只要赫拉克勒斯一看见它便会移开视线,就让这怪物从无底的深渊中走出来吧;或者,若无猛兽可赐,我祈求你将我的这具灵魂化作某种怪物:凭此心境,我能变成任何一种灾祸;赐予我一幅与我痛苦相称的躯壳吧:我的胸膛已容不下单纯的威胁。
§267quid excutis telluris extremae sinus
你为何要震荡大地极处的深渊、颠覆世界?
§268orbemque versas? quid rogas Ditem mala?
为何要向冥王索求灾祸?
§269omnes in isto pectore invenies feras §270quas timeat; odiis accipe hoc telum tuis: §271ego sim noverca, perdere Alciden potes: §272perfer manus quocumque;
你会在我这颗胸膛里找到所有令他畏惧的猛兽;请收下这件契合你仇恨的兵刃:让我来充当这后母吧,你尽可毁掉阿尔克墨涅之子:将我的双手引向任何地方吧;你还在迟疑什么,女神?
quid cessas, dea? §273utere furente! quod iubes fieri nefas?
利用我这个疯妇吧! 你命令我犯下何种罪行?
§274reperi, quid haeres? ipsa" iam cesses licet, §275haec ira satis est.
去寻找吧,你在犹疑什么? 你大可现在就歇手,这股怒火已然足够。
§275bPectoris sani parum §276aestus, alumna, comprime et flammas doma; §277frena dolorem, coniugem ostende Herculis.
克制住你那近乎失常的心灵激荡吧,我的乳儿,降服这股烈焰;勒住痛苦的缰绳,展现出赫拉克勒斯之妻的风骨。

词汇与语法注释

  1. 181querar... gemam — 这些是现在时虚拟语气(第一人称单数),起着表示困惑自问的“考虑虚拟语气(deliberative subjunctive)”作用。此种表达体现了强烈的痛苦与迷茫:“我先哀悼什么?后叹息什么?”
  2. 198sibi Tantalis est facta superstes — 这是一个由与格“sibi”修饰“superstes”(幸存者、生还者)的矛盾修辞手法。意为“坦塔洛斯之女成了她自己的幸存者”,指尼俄伯在失去所有子女并化为顽石、却仍不断流泪的状态下,作为一个活死人独自见证并熬过自身悲剧的境遇。
  3. 211quaerendus eras — 在对应虚拟条件句“si tumulum fata dedissent”(若是命运曾赐予他一座坟冢)的归结句中,使用了直陈式未完成过去时(动形容词 + eras)而非虚拟语气。以直陈式叙述必然性,凸显了因父亲遗体粉碎而“(若要下葬)不得不无数次拼凑搜寻遗骨”这无可逃避的残酷现实。
  4. 258ignara vinci — 这是一种希腊化的诗歌用法,形容词“ignarus”(不知晓的)直接支配被动不定式“vinci”(被征服),代替了通常的属格动名词(vincendi)或从句。它简练地修饰了巨蛇“不知何为被征服”(即不可战胜)的特性。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §181-277. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:181-277

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。