Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1716-1799

赫拉克勒斯的火化与阿尔克墨涅捧灰悲叹

第 20 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

赫拉克勒斯催促菲洛克忒忒斯点燃柴堆,并在烈火中展现出超凡的威严与平静。阿尔克墨涅捧着儿子的灰烬哀悼他的逝去,并担忧自己在暮年将面临仇敌们的残酷复仇。

§1716noverca cernat quo feram flammas modo.
“让我的继母看看,我究竟如何承受这烈火。
§1719quid dextra tremuit? num manus pavida impium
你的右手为何颤抖?
§1720scelus refugit? redde iam pharetras mihi,
难道你恐惧的手在抗拒这不敬的罪行?
§1721isnave iners inermis— en nostros manus
现在就把箭袋还给我,还是说那只手已经软弱无力、缴械投降?
§1722quae tendat arcus! quid sedet pallor genis?
——看啊,这本该拉开我们神弓的手! 为何你的脸颊一片苍白?
§1723animo faces invade quo Alciden vides §1724voltu iacere, respice arsurum, miser.
用你看着阿尔克伊得斯躺在那里的精神,去扑向火把,看着即将受焚的人吧,可怜的人。
§1725vocat ecce iam me genitor et pandit polos; §1726venio, pater.
看啊,我的父亲已经在召唤我,并为我敞开天穹;我来了,父亲。
' voltusque non idem fuit.
”此时,他的神色已然改变。
§1727tremente pinum dextera ardentem impulit.
用颤抖的右手推去了燃烧的松木火把。
§1728refugit ignis et reluctantur faces §1729et membra vitant, sed recedentem Hercules §1730insequitur ignem.
火焰退缩了,火把也在抗拒,避开他的肢体,但赫拉克勒斯却追赶着退缩的火焰。
Caucasum aut Pindum aut Athon §1731ardere credas: nullus erumpit sonus, §1732tantum ingemescit ignis.
你会以为高加索、宾杜斯或阿托斯正在燃烧:没有任何声音爆发出来,唯有烈火在呻吟。
o durum iecur!
哦,坚强的内心!
§1733Typhon in illo positus immanis rogo §1734gemuisset ipse quique convulsam solo §1735imposuit umeris Ossan Enceladus ferox; §1736at ille medias inter exurgens faces, §1737semiustus ac laniatus, intrepidum tuens: §1738'nunc es parens Herculea: sic stare ad rogum §1739te, mater' inquit, 'sic decet Heri Herculem.
即使是躺在那座柴堆上的巨兽堤丰本人,也会发出呻吟,还有那凶猛的恩克拉多斯,他曾将拔地而起的奥萨山扛在肩上;但他却在熊熊火把中长身而起,半焦而残缺,目光无畏地注视着说: “‘现在你才是赫拉克勒斯的母亲:这样伫立在柴堆旁,母亲,’他说,‘这样才配得上赫拉克勒斯。
' §1740inter vapores positus et flammae minas §1741immotus, inconcussus, in neutrum latus §1742correpta torquens membra adhortatur, monet, §1743gerit aliquid ardens, omnibus fortem addidit §1744animum ministris; urere ardentem putes.
’” 他置身于热气和火焰的威胁中,岿然不动,毫不动摇,肢体被烈火吞噬,却不向任何一侧倾斜,他还在鼓舞着、告诫着,在燃烧中做着什么,为所有侍从注入了坚强的勇气;你会以为燃烧着的他正在焚烧烈火。
§1745stupet omne volgus, vix habent flammae fidem, §1746tam placida frons est, tanta maiestas viro.
万民惊呆了,几乎不敢相信这火焰,那是何等平静的额头,那人身上有着何等伟大的威严。
§1747nec properat uri; cumque iam forti datum §1748leto satis pensavit, igniferas trabes §1749hinc inde traxit, minima quas flamma occupat, §1750totasque in ignes vertit et quis plurimus §1751exundat ignis repetit intrepidus ferox, §1752tunc ora flammis implet: ast illi graves §1753luxere barbae; cumque iam voltum minax §1754appeteret ignis, lamberent flammae caput,
他并不急于被焚烧;当他衡量已经为英勇的死亡付出了足够的代价后,便将带着火的圆木从四面八方拖过来,就是那些只有微弱火焰附着的木头,把它们全部化为烈火,哪里有最猛烈的火焰喷涌,他就无畏而凶猛地一再迎向那里,随后用火焰填满面孔:而他那浓密的胡须闪闪发光;当那具有威胁性的大火已经袭向他的面容,火焰舔舐着他的头部时—— “敬畏运命吧,天上的众神:如此微小的灰烬便是赫拉克勒斯,那巨人竟然缩减到了这个地步!
§1758Timete, superi, fata: tam parvus cinis §1759Herculeus, huc huc ille decrevit gigans! §1760o quanta, Titan, ad nihil moles abit; §1761anilis, heu me, recipit Alciden sinus, §1762hic tumulus illi est: ecce vix totam Hercules §1763complevit urnam; quam leve est pondus mihi, §1764cui totus aether pondus incubuit leve.
哦,泰坦,如此巨大的形体竟然化为乌有;老妇的怀抱,哀哉我命,接纳了阿尔克伊得斯,这就是他的坟墓:看啊,赫拉克勒斯甚至很难填满这整只骨灰瓮;对我来说,这是何其轻盈的分量,而曾经,整个天空都曾作为轻盈的分量压在他的身上。
§1765ad Tartara olim regnaque, o nate, ultima §1766rediturus ibas— quando ab inferna Styge
我的孩子啊,你曾一度走向塔耳塔洛斯和那最遥远的王国,并且注定要回来——可何时你才能从阴间的斯堤克斯再次归来?
§1767remeabis iterum? non ut et spolium trahas §1768rursusque Theseus debeat lucem tibi—
不再是为了带回战利品,也并非为了让特修斯再次欠你一条性命—— 但何时你才能独自归来?
§1769sed quando solus? mundus impositus tuas §1770compescet umbras teque Tartareus canis
压在你身上的世界会束损你的阴魂吗? 那塔耳塔洛斯的恶犬能阻挡你吗?
§1771inhibere poterit? quando Taenarias fores §1772pulsabis.
你何时才会敲响泰纳鲁斯的大门?
aut quas mater ad fauces agar
或者,作为母亲的我将被驱赶到何处去面对那死亡通向的深渊?
§1773qua mors aditur? vadis ad manes iter §1774habiturus unum.
你走向阴间,注定只有单程的旅途。
quid diem questu tero?
我为何在哀叹中虚度光阴?
§1775quid misera duras vita? quid lucem tenes?
可怜的生命为何还在苟延残喘? 为何还留恋光明?
§1776quem parere rursus Herculem possum Iovi?
我还能为朱庇特再次生下怎样的赫拉克勒斯?
§1777quis me parentem natus Alcmenen suam §1778tantus vocabit? o nimis felix nimis,
又有哪个如此伟大的儿子会称呼我,称呼他的阿尔克墨涅为母亲?
§1779Thebane coniunx, Tartari intrasti loca §1780florente nato teque venientem inferi §1781timuere forsan, quod pater tantum Herculis, §1782vel falsus, aderas: quas petam terras anus, §1783invisa saevis regibus (si quis tamen §1784rex est relictus saevus)? ei miserae mihi!
哦,太幸福了,太幸福了,底比斯的丈夫,你在儿子如日中天时进入了塔耳塔洛斯之地,冥府的亡魂们或许害怕你的到来,因为你作为赫拉克勒斯的父亲,哪怕是虚假的父亲,出现在了那里:而我这老妇该去往何方,我被残暴的国王们所憎恨(如果真的还有任何残暴的国王留存下来的话)? 悲哉我命!
§1785quicumque caesos ingemit natus patres, §1786a me petet supplicia, me cuncti obruent: §1787si quis minor Busiris aut si quis minor §1788Antaeus orbem fervidae terret plagae, §1789ego praeda ducar; si quis Ismarius gregis §1790Thracis cruenti vindicat, carpent greges §1791mea membra diri; forsitan poenas petet §1792irata Iuno: totus huc verget dolor; §1793secura victo tandem ab Alcide vacat, §1794paelex supersum— a quanta supplicia expetet,
任何因父亲被杀而哀悼的儿子,都将向我寻求复仇,所有人都会将我毁灭:如果有一个小号的布西里斯,或者一个小号的安泰俄斯,正在那片灼热土地的世界里肆虐,我将被作为猎物掠走;如果有谁要为那残暴的色雷斯人的伊斯马罗斯马群复仇,他们凶残的兽群将撕裂我的肢体;或许,愤怒的朱诺会寻求惩罚:她所有的怨恨都会转向这里;因为被征服的阿尔克伊得斯,她终于高枕无忧了,而我这情敌却还活着——啊,她将索取何等巨大的惩罚,好让我无法生育!
§1795ne parere possim! fecit hic natus mihi §1796uterum timendum.
这个儿子为我带来了一个必须去恐惧的子宫。
quae petam Alcmene loca?
阿尔克墨涅该去往何处?
§1797quis me locus, quae regio, quae mundi plaga
什么地方,什么区域,世界的什么地带能保护我?
§1798defendet aut quas mater in latebras agar
或者,作为母亲的我将被驱赶到什么隐秘之处,我因你而在万方闻名?
§1799ubique per te nota? sic patriam petam
我该如此去寻找祖国吗……’

词汇与语法注释

  1. 1716noverca cernat quo feram flammas modo — 现在时虚拟语气 `cernat` 表示愿望或让步(“让……看吧”)。`quo... modo` 是 `quo modo`(“以何种方式”)的离隔,引导间接疑问句 `quo feram flammas`(“我如何承受烈火”)。
  2. 1721nostros manus quae tendat arcus — 名词 `manus` 是先行词,关系代名词 `quae` 与虚拟语气 `tendat` 连用,引导表示目的或特征的关系从句(“用来拉开……的手”)。形容词 `nostros` 跨越关系从句修饰 `arcus`(超绝配位/倒装)。
  3. 1734quique convulsam solo imposuit umeris Ossan Enceladus ferox — 关系从句 `quique... imposuit` 的先行词是后文的主语 `Enceladus ferox`。`Ossan` 是希腊语式宾格(奥萨山),受过去分词 `convulsam`(拔地而起的)修饰。`umeris` 是复合动词 `imposuit` 的与格间接宾语。
  4. 1744urere ardentem putes — 未完成过去时虚拟语气 `putes` 表示潜在或想象(“你会以为”)。主动不定式 `urere` 以现在分词 `ardentem`(正在燃烧的他)作直接宾语,构成了一个矛盾修辞:人们会以为,并非火在烧他,而是正在燃烧的他反过来在“烧”火。
  5. 1764cui totus aether pondus incubuit leve — 关系代词 `cui`(对他而言)是代指阿尔克伊得斯的利害与格。此处指代赫拉克勒斯曾替阿特拉斯支撑天穹的神话,当时整个天空的重量对赫拉克勒斯而言只是“轻盈的分量(`pondus leve`)”,与如今他化为灰烬后对母亲而言的“轻盈”形成强烈对比。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1716-1799. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:1716-1799

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。