Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1538-1635

歌队的祈祷与砍伐树木建造柴堆

第 18 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

在歌队祈祷并担忧赫拉克勒斯离去后的世界和平及其化为星辰的同时,菲洛克忒忒斯前来宣告其英雄般的离世,并开始描述为了建造火葬柴堆而砍伐俄伊塔山树林的情景。

§1538Thraciae si quis Rhodopes alumnus §1539durior terris Helices nivosae §1540sparget humano stabulum cruore?
如果色雷斯罗多珀的某个之子,比积雪的赫利刻之地更加冷酷,将用人类的鲜血染红马厩?
§1541quis dabit pacem populo timent!, §1542si quid irati superi per orbem
谁能给恐惧的人民带来和平,如果愤怒的神明下令在世间诞生任何灾难?
§1543iusserint nasci? iacet omnibus par, §1544quem parem tellus genuit Tonanti.
他与万民一样躺倒了,大地曾孕育出他来与雷神并驾齐驱。
§1545planctus immensas resonet per urbes §1546et comas nullo cohibente nodo §1547feminae exertos feriant lacertos, §1548solaque obductis foribus deorum §1549templa securae pateant novercae.
让哀悼之声在无边的城市中回荡,让妇女们,其头发不被任何发结所约束,捶打她们袒露的双臂,让神明殿宇唯独在紧闭门扉之后,为高枕无忧的继母敞开。
§1550Vadis ad Lethen Stygiumque litus, §1551unde te nullae referent carinae: §1552vadis ad manes miserandus, unde §1553Morte devicta tuleras triumphum, §1554umbra nudatis veniens lacertis §1555languido vultu tenuique collo; §1556teque non solum feret illa puppis §1557non tamen vilis eris inter umbras: §1558Aeacos inter geminosque Cretas §1559facta discernens, feriens tyrannos.
你正走向勒忒河与斯堤克斯的彼岸,从那里没有船只能够将你载回:你怀着可怜的身影走向亡灵,而曾经你曾击败死亡、带回胜利,如今却成为挥舞裸臂的阴魂,带着疲惫的面容和纤细的颈项;那只船将载着你,但你并非孤身一人,然而在阴魂之中你绝非卑微之辈:在埃阿科斯与克里特双子判官之中,裁决行径,惩治暴君。
§1560parcite, o dites, inhibete dextras: §1561laudis est puram tenuisse ferrum, §1562cumque regnabas, minus in procellis §1563in tuas urbes licuisse fatis.
宽恕他吧,冥府的富豪们,收回你们的右手:手握无暇的利刃乃是赞歌,且在你统治之时,命运在狂暴中对你的城市较少肆虐。
§1564Sed locum virtus habet inter astra. ,
然而,美德在星空之中占有一席之地。
§1565sedis arctoae spatium tenebis §1566an graves Titan ubi promit aestus?
你将占据北天之座的领域,还是在提坦放肆播洒酷热之地?
§1567an sub occasu tepido nitebis, §1568unde commisso resonare ponto
亦或在温热的落日之下闪耀,从那里你将听到卡尔佩在相汇的沧海激荡下轰鸣?
§1569audies Calpen? loca quae sereni
你将压低晴朗天空的哪些部位?
§1570deprimes caeli? quis erit recepto §1571tutus Alcide locus inter astra?
在接纳了阿尔克伊得斯之后,星辰之间哪处地方会安全?
§1572horrido tantum procul a leone §1573det pater sedes calidoque cancro, §1574ne tuo vultu tremefacta leges §1575astra conturbent trepidetque Titan.
愿父亲赐予你的宝座远远避开那凶猛的狮子以及炽热的巨蟹,免得被你面容吓坏的星辰扰乱它们的法则,且提坦也惊惶发抖。
§1576vere dum flores venient tepenti §1578vel comam silvis revocabit aestas §1579pomaque autumno fugiente cedent, §1577vel comam silvis hiemes recident: §1581tu comes Phoebo, comes ibis astris.
当花朵在温和的春天盛开,或是盛夏将绿意唤回森林,亦或在离去的秋天里果实让位,或是寒冬削去林中的树叶:你将作为福玻斯的同伴、星辰的同伴前行。
§1580nulla te terris rapiet vetustas: §1582ante nascetur seges in profundo §1583vel fretum dulci resonabit unda, §1584ante descendet glacialis ursae §1585sidus et ponto vetito fruetur, §1586quam tuas laudes populi quiescant,
没有任何岁月能将你从大地上夺走:庄稼将在深海中生长,亦或海峡中回荡起甘甜的波涛,寒冷的大熊星座也将更早降下并享用那被禁忌的海洋,人们才会停止对你的颂扬。
§1587te, pater rerum, miseri precamur: §1588nulla nascatur fera, nulla pestis, §1589non duces saevos miseranda tellus §1590horreat, nulla dominetur aula §1591qui putet solum decus esse regni §1592semper impendens tenuisse ferrum; §1593si quid in terris iterum timetur, §1594vindicem terrae petimus relictae.
万物的父亲啊,我们可怜地向你祈求:愿没有任何猛兽降生,没有任何灾祸;愿可怜的大地不再对残酷的首领感到战栗,愿没有任何朝廷被这样的人统治:他认为王国的唯一荣耀就是时刻手握具有威胁的利刃;若大地上再次出现令人恐惧之物,我们求赐予这被遗弃大地的捍卫者。
§1595Heu quid hoc? mundus sonat, ecce maeret,
哎呀,这是什么?
§1596maeret Alciden pater; an deorum §1597clamor, an vox est timidae novercae §1598Hercule et viso fugit astra Iuno?
世界在鸣响;看哪,它在哀悼,父亲在哀悼阿尔克伊得斯;亦或是众神的喧嚣,或是女妖般惊恐的继母之声,还是朱诺一见到赫拉克勒斯就逃离了星空?
§1599passus an pondus titubavit Atlas?
或者是阿特拉斯难以承受重负而摇晃?
§1600an magis diri tremuere manes §1601Herculem et visum canis inferorum §1602fugit abruptis trepidus catenis?
亦或是可怖的阴魂更加战栗,地狱之犬一见到赫拉克勒斯,便挣断锁链惊恐逃窜?
§1603fallimur: laeto venit ecce voltu §1604quem tulit Poeans umerisque tela §1605gestat et notas populis pharetras, §1606Herculis heres.
我们误会了:看哪,面带喜色而来的是波阿斯所生之人,他肩上扛着武器以及万民所熟知的箭筒,赫拉克勒斯的继承人。
§1607Effare casus, iuvenis, Herculeos precor §1608voltuque quonam tulerit Alcides necem.
歌队:年轻人,我祈求你,讲讲赫拉克勒斯的终局,阿尔克伊得斯是以怎样的神情面对死亡。
§1609Quo nemo vitam.
菲洛克忒忒斯:没有任何人能以那样的神态结束生命。
§1609bLaetus adeone ultimos §1610invasit ignes?
歌队:他竟如此欢喜地踏入最后的烈火?
§1610bEsse iam flammas nihil §1611ostendit ille.
菲洛克忒忒斯:面对烈火,他表现得毫无所谓。
quid sub hoc mundo Hercules
在这苍穹之下,赫拉克勒斯留下了什么未被征服的东西吗?
§1612immune vinci liquit? en domita omnia.
看哪,一切都已被降伏。
§1613Inter vapores quis fuit forti locus?
歌队:在滚滚热浪之中,勇者采取了何种姿态?
§1614Quod unum in orbe vicerat nondum malum, §1615et flamma victa est; haec quoque accessit feris: §1616inter labores ignis Herculeos abit.
菲洛克忒忒斯:世间那唯一一件他尚未征服的祸害,烈火也被征服了;这也加入了被征服的猛兽之列:烈火在赫拉克勒斯的伟业中消逝。
§1617Edissere agedum, flamma quo victa est modo?
歌队:且快快说来,烈火是以何种方式被征服的?
§1618Vt omnis Oeten maesta corripuit manus, §1619huic fagus umbras perdit et toto iacet §1620succisa trunco, flectit hic pinum ferox §1621astris minantem et nube de media vocat: §1622ruitura cautem movit et silvam tulit §1623secum minorem, ut Chaonis quondam loquax: §1624stat vasta late quercus et Phoebum vetat §1625ultraque totum porrigit ramos nemus; §1626gemit illa multo volnere impresso minax §1627frangitque cuneos, resilit incussus chalybs §1628volnusque ferrum patitur et rigidum est parum.
菲洛克忒忒斯:当所有人悲痛地涌向俄伊塔山,榉木为此失去了阴凉,整株树干被砍倒在地;另一个粗暴地弯曲着威胁着星空、从云雾中呼唤着的松树:即将倒下的松树震动了岩石,将较小的树林也随之带下,如同昔日那棵会说话的卡奥尼亚之树:一棵巨大的橡树盘踞四方,遮挡着福玻斯,并将其枝桠伸展到整个林子之外;它带着威胁,在屡遭重创下呻吟,砸碎了木楔,击打上去的钢刃反弹开来:铁刃反遭磨损,显得不够坚硬。
§1629commota tandem cum cadens latam sui §1630duxit ruinam, protinus radios locus §1631admisit omnis: sedibus pulsae suis §1632volucres pererrant nemore succiso diem §1633quaeruntque lassis garrulae pinnis domus.
终于,当被撼动的树木在倒塌时牵动了自身的广大崩溃,那个地方便立即接纳了所有的光芒:被驱逐出巢穴的鸟儿们在被砍伐的林间度日,四处盘旋,唧唧喳喳地用疲惫的双翼寻找家园。
§1634iamque omnis arbor sonuit et sacrae quoque §1635sensere quercus horridam ferro manum
此时,所有的树木都发出轰鸣,连神圣的橡树也感受到了铁刃的无情之手。

词汇与语法注释

  1. 1538alumnus — 意为“养子”或“之子”。这里指色雷斯罗多珀山地区的暴君迪奥墨得斯,他曾用外乡人喂养他那吃人的母马。
  2. 1548securae pateant novercae — 与格 `securae novercae`(高枕无忧的继母,即朱诺)修饰动词 `pateant`(敞开)。这是一句讽刺的话,表明随着赫拉克勒斯这一威胁的消除,神殿的门扉即使紧闭,也唯独为了她而敞开。
  3. 1609Quo nemo vitam — 在 `vitam` 之后省略了动词(例如 `finivit` 或 `reliquit`,“结束”或“离开”)。对应前一句的提问“他是以怎样的神情面对死亡”,意为“没有任何人能以那样的神态结束生命”。
  4. 1623Chaonis quondam loquax — 形容词 `loquax`(能言的,多话的)修饰女性名词 `quercus`(橡树,在此处被省略)。它指的是位于卡奥尼亚(阿庇鲁斯地区)的多多纳神谕橡树。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1538-1635. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:1538-1635

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。