Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1449-1537

洞悉神谕终局与命在俄伊塔山火葬

第 17 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

赫拉克勒斯从许罗斯处得知德阿涅拉因愧疚而已自尽,并意识到半人马涅索斯的诡计达成了关于他死亡的古老预言。他坦然接受命运,下令在俄伊塔山建造宏伟的火葬堆,嘱托许罗斯娶伊俄勒为妻,以自己的不朽荣耀安慰母亲阿尔克墨涅,而歌队则哀悼他的离去以及世间失去这位伟大保护者的损失。

§1449utinam liceret stipite ingesto impiam §1450effringere animam quale Amazonium malum §1451circa nivalis Caucasi domui latus.
赫拉克勒斯:但愿我能挥起木棒,击碎那不虔敬的灵魂,就像我在冰雪覆盖的高加索山腹旁征服那亚马逊的灾星一样。
§1452o cara Megara, tune cum furerem mihi
噢,亲爱的墨伽拉,当我发狂之时,你是我的妻子吗?
§1453coniunx fuisti? stipitem atque arcus date.
把木棒和弓给我。
§1454dextra inquinetur, laudibus maculam imprimam, §1455summus legatur femina Herculeus labor.
让我的右手被玷污吧,给我的荣耀留下污点,让赫拉克勒斯最后的功绩被世人读作一个女人。
§1456Compesce diras, genitor, irarum minas; §1457habet, peractum est, quas petis poenas dedit: §1458sua perempta dextera mater iacet.
许罗斯:父亲,请平息您愤怒的可怕威胁;她已遭报,一切都结束了,她付出了您所要求的惩罚:母亲已用自己的右手结束生命,躺在那里。
§1459Cecidit dolose: manibus irati Herculis §1460occidere meruit; perdidit comitem Lichas.
赫拉克勒斯:她是用诡计死去的:她本该死在愤怒的赫拉克勒斯手中;利卡斯失去了他的同伴。
§1461saevire in ipsum corpus exanime impetus §1462atque ira cogit, cur minis nostris caret
冲动与愤怒强迫我对那具毫无生气的尸体施暴,为何那尸体本身能免受我的威胁?
§1463ipsum cadaver? pabulum accipiant ferae.
让野兽们把它当作食物吧。
§1464Plus misera laeso doluit: hinc aliquid quoque
许罗斯:可怜的她比受伤害的您还要痛苦:您还想从这痛苦中夺走些什么吗?
§1465detrahere velles? occidit dextra sua, §1466tuo dolore: plura quam poscis tulit.
她因您的痛苦而死于自己手中:她承受的远比您要求的还要多。
§1467sed non cruentae sceleribus nuptae iaces §1468nec fraude matris: Nessus hos struxit dolos §1469ictus sagittis qui tuis vitam expuit.
但您并不是因为一个残忍新娘的罪行而倒下,也不是因为母亲的欺骗:是那被您的箭射中而吐出生命的网络斯策划了这场阴谋。
§1470cruore tincta est palla semiferi, pater, §1471Nessusque nunc has exigit poenas sibi.
父亲,那件长袍染上了半人半兽的鲜血,网络斯现在正为自己索取这惩罚。
§1472Habet, peractum est, fata se nostra explicant; §1473lux ista summa est: quercus hanc sortem mihi §1474fatidica quondam dederat et Parnassio §1475Cirrhaea quatiens templa mugitu specus: §1476'dextra perempti victor, Alcide, viri §1477olim iacebis; hic tibi emenso freta §1478terrasque et umbras finis extremus datur.
赫拉克勒斯:他如愿以偿了,一切都结束了,我的命运正在展现;这光芒是最后的了:昔日那预言的橡树曾将这命运赐予我,还有那伴随着帕纳塞斯山长鸣、震动着基拉神殿的神谕之洞: “阿鲁克伊得斯,终有一天,你这位胜者将倒在被你杀死的男人的右手之下;在这里,在你跨越了海洋、陆地与阴间之后,你最后的终局将被赐予。
' §1479nil querimur ultra: decuit hunc finem dari, §1480ne quis superstes Herculis victor foret.
” 我们不再抱怨什么:理当给予这样的终结,免得有任何幸存者成为赫拉克勒斯的征服者。
§1481nunc mors legatur clara memoranda incluta, §1482me digna prorsus, nobilem hunc faciam diem.
现在,应当选择一场辉煌、值得纪念、充满荣耀的死亡,完全配得上我;我要让这一天变得高贵。
§1483caedatur omnis silva et Oetaeum nemus §1484considat: ingens Herculem accipiat rogus,
砍倒所有的森林,让俄伊塔的树林倒下:让巨大的火葬堆接纳赫拉克勒斯。
§1485sed ante mortem, tu, genus Poeantium, §1486hoc triste nobis, iuvenis, officium appara; §1487Herculea totum flamma succendat diem.
但在死之前,你,坡阿斯之子啊,年轻人,为我准备这悲哀的职责;让赫拉克勒斯的烈火点燃这整整一日。
§1488ad te preces nunc, Hylle, supremas fero.
许罗斯,现在我向你提出最后的请求。
§1489est clara captas inter, in voltu genus §1490regnumque referens, Euryto virgo edita §1491Iole: tuis hanc facibus et thalamis para.
在女俘虏中有一位显赫的少女,她的面容显露出她的出身与王国,那是欧律托斯所生的处女伊俄勒:为你自己的婚礼火炬和洞房准备她吧。
§1492victor cruentus abstuli patriam lares §1493nihilque miserae praeter Alciden dedi: §1494et ipse rapitur, penset aerumnas suas,
作为残忍的胜者,我夺走了她的祖国和家神,除了阿尔克ides,我什么也没有给这个可怜的女孩:而他自己也正被夺走。
§1495Iovis nepotem foveat et natum Herculis; §1496tibi illa pariat quicquid ex nobis habet.
让她弥补她的苦难吧,让她抚育朱庇特的孙子、赫拉克勒斯的儿子;让她为你诞下她从我们这里怀上的一切。
§1497tuque ipsa planctus pone funereos, precor, §1498o clara genetrix: vivit Alcides tibi.
我祈求您,高贵的母亲,请放下您丧礼的悲泣:阿尔克ides为您而活着。
§1499virtute nostra paelicem feci tuam §1500credi novercam.
凭着我的美德,我使您的情敌被相信是我的继母。
sive nascente Hercule §1501nox illa certa est sive mortalis meus §1502pater est— licet sit falsa progenies mei, §1504merui parentem: contuli caelo decus §1505materque me concepit in laudes Iovis.
无论在赫拉克勒斯降生时那漫长的一夜是否属实,或者我的父亲只是个凡人——即便我的出身可能是虚假的,我也配得上这样的父亲:我给天国带来了荣耀,母亲怀我,是为了朱庇特的赞歌。
§1506quin ipse, quamquam Iuppiter, credi meus §1507pater esse gaudet; parce iam lacrimis, parens: §1508superba matres inter Argolicas eris.
甚至他自己,虽然是朱庇特,也乐于被相信是我的父亲;母亲,请不要再流泪了:您将在阿尔戈斯的母亲中感到自豪。
§1509quid tale Iuno genuit aetherium gerens §1510sceptrum et Tonanti nupta? mortali tamen
执掌天国权杖、嫁给雷神的朱诺,曾生下过这样杰出的子嗣吗?
§1511caelum tenens invidit.
然而,即便统治着天空,她却嫉妒一个凡人。
Alciden suum §1512dici esse voluit, perage nunc.
她曾希望阿尔克ides被称为她自己的孩子。
Titan, vices §1513solus relictus: ille qui vester comes §1514ubique fueram. Tartara et manes peto.
太阳啊,现在你独自一人,完成你的运行吧:我,曾到处作为你们伴侣的人,现在正前往塔耳塔洛斯和亡灵的世界。
§1515hanc tamen ad imos perferam laudem inclutam. §1516quod nulla pestis fudit Alciden palam ' §1517omnemque pestem vicit Alcides palam.
然而,我将把这辉煌的赞誉带到最深的地府:“没有任何怪物能公开击败阿尔克ides,而阿尔克ides公开征服了每一种怪物。
§1518O decus mundi, radiate Titan, §1519cuius ad primos Hecate vapores §1520lassa nocturnae levat ora bigae.
” 歌队:噢,世界的荣耀,光芒四射的太阳啊,在你的初晖中,赫卡忒松开了她夜间两轮马车那疲惫的马面。
§1521. dic sub Aurora positis Sabaeis, §1522dic sub occasu positis Hiberis, §1523quique sub plaustro patiuntur ursae §1524quique ferventi quatiuntur axe, §1525dic sub aeternos properare manes §1526Herculem et regnum canis inquieti, §1527unde non umquam remeabit ille.
请告诉在黎明之下的萨巴人,告诉在日落之下的伊比利亚人,以及在北斗神车之下受苦的人,和在炽热轴心下颤抖的人,告诉他们,赫拉克勒斯正赶往永恒的亡灵世界和那只警觉恶犬的王国,他将再也无法从那里回来。
§1528sume quos nubes radios sequantur, §1529pallidus maestas speculare terras §1530et caput turpes nebulae pererrent.
收起你的光芒让乌云跟随,面色苍白地俯瞰这哀伤的大地,让难看的阴霾在你的头顶徘徊。
§1531quando, pro Titan, ubi, quo sub axe §1532Herculem in terris alium sequeris?
太阳啊,你何时、何地、在怎样的苍穹下,才能在地上再追随另一个赫拉克勒斯?
§1533quas manus orbis miser invocabit, §1534si qua sub Lenia numerosa pestis §1535sparget in centum rabiem dracones, §1536Arcadum si quis populis vetustis §1537fecerit silvas aper inquietas,
哀怜的世界将呼求谁的双手,如果勒耳那沼泽下繁衍的怪物在百条毒蛇中散播疯狂,或者如果有什么野猪为阿卡迪亚的古老人民把森林变得动荡不安。

词汇与语法注释

  1. 1450Amazonium malum — “Amazonium malum”(亚马逊的灾星)指赫拉克勒斯的功绩之一——与亚马逊女王希波吕忒的战斗。随后的“domui”是动词“domo”(征服、驯服)的第一人称单数完成时,这里省略了关系代词(如 quod),修饰先行词“Amazonium malum”(“我在冰雪覆盖的高加索山腹所征服的亚马逊灾星”)。
  2. 1455femina Herculeus labor — “femina”可以解释为夺格(意为“被一个女人”或“通过一个女人”),也可以解释为主格。此句带有极大的自嘲与愤怒,赫拉克勒斯抱怨他最后的功绩(summus labor)在历史上会被读作(legatur)“与女人的战斗”或“死于女人之手”。
  3. 1476dextra perempti victor — “perempti”[viri] 是属格,修饰“dextra”(夺格,“用……的右手”)。“victor”(主格,“作为胜者”)与“Alcide”(呼格)同格。这揭示了神谕的悖论:“你这位胜利者,将倒在已被杀死的男人的右手之下”,即半人马涅索斯的毒血实现了这句预言。
  4. 1494penset aerumnas suas — “penset”是现在时第三人称单数虚拟式,表示祝愿或命令,主语是“Iole”。意为“让她(通过嫁给赫拉克勒斯之子许罗斯并为他孕育后代)来弥补(抵消)她迄今为止所遭受的苦难”。
  5. 1499paelicem feci tuam credi novercam — “paelicem tuam”(你的情敌,即朱诺)是宾格主语,“novercam”(继母)是动词不定式被动语态“credi”(被相信)的宾格补足语。整句意为“我(通过我的丰功伟绩)使你的情敌被公认为我的继母”。这意味着曾经作为阿尔克墨涅宿敌的朱诺,如今不得不降格为不得不接纳赫拉克勒斯的“继母”。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1449-1537. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:1449-1537

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。