Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1278-1363

向尤皮特的哀求与赶到的阿尔克墨涅之哀叹

第 15 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

在极度的痛苦中,赫拉克勒斯哀求父亲尤皮特用雷霆结束自己的生命,并控诉继母尤诺的残酷。此时其母阿尔克墨涅赶到,为儿子面目全非的残躯痛哭,并得知这一毁灭性的灾祸是由德阿涅拉的衣袍造成的。

§1278incaluit ardor— unde nunc fulmen mihi?
赫拉克勒斯:灼热加剧了——现在我那能解脱的雷霆在哪里?
§1279Quid non possit superare
合唱:有什么是不能被[痛苦]征服的呢?
§1280quondam Getico durior Haemo §1281nec Parrhasio lenior axe §1282saevo cessit membra dolori §1283fessumque movens per colla caput §1284latus alterno pondere flectit, §1285fletum virtus saepe resorbet.
那曾比格特伊人的海摩斯山还要坚硬、不比帕尔哈西亚之轴更为柔和的人,如今已将四肢屈服于剧烈的痛苦,他在脖颈上摇晃着疲惫的头颅,以交替的重压弯曲着肋侧;他的德行常常将泪水吞回。
§1286sic arctoas laxare nives §1287quamvis tepido sidere Titan §1288non tamen audet vincitque faces §1289solis adulti glaciale iubar.
正如尽管在温暖的星辰之下,提坦却不敢融化北方的冰雪,冰冷的辉光战胜了成熟太阳的烈火。
§1290Converte voltus ad meas clades, pater: §1291numquam ad tuas confugit Alcides manus, §1292non cum per artus hydra fecundum meos §1293caput explicaret; inter infernos lacus §1294possessus atra nocte cum Fato steti §1295nec invocavi; tot feras, vici horridas, §1296reges, tyrannos, nec tamen voltus meos §1297in astra torsi: semper haec nobis manus §1298votum spopondit; nulla propter me sacro §1299micuere caelo fulmina— hic aliquid dies §1300optare iussit, primus audierit preces §1301idemque summus: unicum fulmen peto; §1302giganta crede: non minus caelum mihi §1303asserere potui— dum patrem verum puto,
赫拉克勒斯:父亲,请将面庞转向我的灾难:阿尔克ides从未求助于你的双手,甚至当许德拉在我的肢体间展开它那繁衍的头颅时也没有;在冥府的湖泊之间,被黑夜盘踞,我与命运一同站立,却未曾呼唤你;我征服了如此多可怕的野兽、君王和暴君,然而我并未将面庞转向星空:这双手始终为我们保证了誓愿;圣洁的天空中从未因我而闪烁雷电——这一天命令我去企盼一些东西,它将听到我的第一次、也是最后一次祈祷:我只求一记雷霆;把我当作巨人吧:我原本同样能够夺取天空—— 只要我认为你是真正的父亲,我就对天空留情。
§1304caelo peperci, sive crudelis, pater, §1305sive es misericors, commoda nato manum §1306properante morte et occupa hanc laudem tibi.
父亲,无论你是残忍还是仁慈,在死亡逼近之际,请对你的儿子伸出援手,为你自己占有这份荣耀。
§1307vel si piget manusque detrectat nefas, §1308emitte Siculo vertice ardentes, pater, §1309Titanas in me, qui manu Pindon ferant §1310† aut Ossa qui me monte proiecto opprimat.
或者,如果你感到厌恶,你的手拒绝这桩恶行,父亲,请从西西里的顶峰向我释放那些燃烧的提坦,让他们亲手移来平度斯山,或是用投掷奥萨山来压碎我的巨人。
§1311abrumpat Erebi claustra, me stricto petat §1312Bellona ferro; mitte Gradivum trucem, §1313armetur in me dirus: est frater quidem,
让贝罗纳打破厄瑞玻斯的锁闭,用出鞘的利刃攻击我;派遣残暴的格拉狄乌斯,让他对我武装起可怕的力量:他确实是我的兄弟,但是由继母所生。
§1314sed ex noverca, tu quoque, Alcidae soror §1315tantum ex parente, cuspidem in fratrem tuum §1316iaculare, Pallas, supplices tendo manus §1317ad te, noverca: sparge tu saltem, precor, §1318telum (perire feminae possum manu)
你也是,阿尔克ides的姐妹,仅仅因父亲而相认的姐妹,向你的兄弟投掷你的标枪吧,帕拉斯;我向你伸出哀求的双臂,继母:我祈求你,至少请投掷你的武器(我能死于女人的手中),你已经摧毁了我,已经满足了——你为何还要滋养你的威胁?
§1319iam fracta, iam satiata— quid pascis minas?
你还要寻求什么?
§1320quid quaeris ultra? supplicem Alciden vides, §1321at nulla tellus, nulla me vidit fera §1322te deprecantem.
你看到了哀求的阿尔克ides,然而没有任何土地、没有任何野兽曾见过我向你求饶。
nunc milli irata † pater §1323opus est noverca— nunc tuus cessat dolor?
现在我需要一个愤怒的继母——现在你的怨恨止息了吗?
§1324nunc odia ponis? parcis ubi votum est mori,
现在你放下仇恨了吗? 当求死成了我的心愿,你却留我性命。
§1325o terra et urbes, non facem quisquam Herculi.
噢,大地与城邦啊,难道没有人给赫拉克勒斯送来火把,没有人送来武器吗?
§1326non arma tradet? tela subtrahitis mihi?
你们把武器从我身边夺走了吗?
§1327ita nulla saevas terra concipiat feras §1328post me sepultum nec meas umquam manus §1329imploret orbis, si qua nascentur mala, §1330nascatur ultor: undique infelix caput
愿在我安葬之后,没有任何土地再孕育残暴的野兽,愿世界再也不必祈求我的双手;如果有什么灾祸将要诞生,愿复仇者也随之诞生。
§1331mactate saxis, vincite aerumnas meas.
从四面八方用石头击碎我这不幸的头颅,终结我的苦难吧。
§1332ingrate cessas orbis? excidimus tibi?
忘恩负义的世界啊,你在迟疑吗? 我们已被你遗忘了吗?
§1333adhuc malis forisque suppositus fores, §1334ni me. tulisses.
若非你孕育了我,你至今仍将屈服于灾祸与怪物盘踞的门扉之下。
vindicem vestri malis §1335eripite, populi: tempus hoc vobis datur §1336pensare merita— mors erit pretium omnium.
诸民族啊,请将你们的保护者从痛苦中解救出来:这段时间是赐予你们来报答我的恩德的——死亡将是万物的回报。
§1337Quas misera terras mater Alcidae petam?
阿尔克墨涅:我这可怜的阿尔克ides之母,该去往何方土地?
§1338ubi natus, ubinam? certa si visus notat,
我的儿子在哪,究竟在哪?
§1339reclinis ecce corde anhelante aestuat; §1340gemit: peractum est.
如果我的眼睛看准了,看啊,他正躺着,因喘息的心脏而滚烫;他在呻吟:一切都结束了。
membra conplecti ultima, §1341o nate, liceat, spiritus fugiens meo §1342legatur ore: bracchia, amplexus cape.
噢,儿子,允许我最后一次拥抱你的肢体吧,愿你逝去的呼吸能被我的口接住:伸出你的双臂,接受我的拥抱吧。
§1343ubi membra sunt? ubi illa quae mundum tulit
你的肢体在哪里?
§1344stelligera cervix? quis tibi exiguam tui
那曾支撑世界的星辰闪烁的脖颈在哪里?
§1345partem reliquit?
是谁只给你留下了你自身微不足道的一部分?
§1345bHerculem spectas quidem, §1346mater, sed umbram et vile nescio quid mei.
赫拉克勒斯:母亲,你确实看着赫拉克勒斯,但那只是个影子,是我微贱的躯壳。
§1347agnosce, mater— ora quid Sectis retro
认出我吧,母亲——你为何转过脸去并避开视线?
§1348voltumque mergis? Herculem dici tuum §1349partum erubescis?
你为赫拉克勒斯被称为你的产儿而感到羞耻吗?
§1349bQuis feram mundus novam, §1350quae terra genuit? quodve tam dirum nefas
阿尔克墨涅:什么样的世界、什么样的土地孕育了这只新野兽? 又是什么如此可怕的恶行在你身上战胜了你?
§1351de te triumphat? victor Herculeus quis est?
谁是征服赫拉克勒斯的人?
§1352Nuptae iacentem cernis Alciden dolis.
赫拉克勒斯:你所看到的,是因妻子的诡计而倒下的阿尔克ides。
§1353Quis tantus est qui vincat Alciden dolus?
阿尔克墨涅:有什么样巨大的诡计竟然能征服阿尔克ides?
§1354Quicumque, mater, feminae iratae sat est.
赫拉克勒斯:母亲,无论那是什么,对于一个愤怒的女人来说都足够了。
§1355Et unde in artus pestis aut ossa incidit?
阿尔克墨涅:那么,这毒害是如何侵入你的肢体和骨骼之中的?
§1356Aditum venenis palla femineis dedit.
赫拉克勒斯:华服给女人的毒药提供了侵入的通道。
§1357Vbinam ista palla est? membra nudata intuor.
阿尔克墨涅:那件长袍在哪里? 我只看到赤裸的四肢。
§1358Consumpta mecum est.
赫拉克勒斯:它已与我一同烧尽了。
§1358bTantane inventa est lues?
阿尔克墨涅:竟有如此巨大的祸害?
§1359Errare mediis crede visceribus meis, §1360o mater, hydram et mille cum Lerna feras.
赫拉克勒斯:母亲,请相信,许德拉和一千只来自勒拿的野兽正在我的内脏深处肆虐。
§1361quae tanta nubes flamma Sicanias secat, §1362quae Lemnos ardens, quae plaga igniferi poli §1363vetans flagranti currere in zona diem?
是什么样巨大的火焰之云割裂了西西里的烈火,是什么样燃烧的列姆诺斯,或者是火运天宇的哪一个地带,竟然阻碍了白昼在炽热的区域运行?

词汇与语法注释

  1. 1279Quid non possit superare — 这是一个带有潜在/可能虚拟式 possit 的反问句,意为“有什么是[痛苦]不能征服的呢?”紧接其后的“quondam Getico durior Haemo...”是主格形容词短语,修饰第1282行动词 cessit 的主语(赫拉克勒斯)。
  2. 1286sic arctoas laxare nives — 整理第1286–1289行的比喻结构。主语是“Titan”(第1287行),连接到“non tamen audet... laxare nives”。在后半句“vincitque faces solis adulti glaciale iubar”中,“glaciale iubar”(第1289行,冰冷的辉光,象征赫拉克勒斯的坚韧美德)是主语,而“faces solis adulti”(第1288–1289行,成熟太阳的烈火,象征毒药的热力)是宾语(宾格)。
  3. 1333adhuc malis forisque suppositus fores, ni me tulisses. — 虚拟条件句。“ni me tulisses”是条件从句(虚拟式过去完成时),主语指代前一行(第1332行)的 orbis(世界),意为“若非你孕育/承受了我”。主句的“fores”是虚拟式未完成时第二人称单数的古形(= esses),表示与现在事实相反的结论(“[若非如此,你至今]仍会屈服于……”)。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1278-1363. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:1278-1363

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。