Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1193-1277

赫拉克勒斯哀叹屈辱之死与剧毒之痛

第 14 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

赫拉克勒斯哀叹自己战胜了无数试炼,却要死于女人的阴谋之下。合唱队歌颂他的非凡德行,并指出其死亡的真正制造者正是他那无敌的右手。随后,赫拉克勒斯痛苦地描绘了体内猛毒的折磨,并将自己过去的伟业与如今哭泣、崩溃的惨状进行对比。

§1193Nemeaea rictus pestis aut centum anguibus §1194vallatus hydram tabe pavissem mea, §1195utinam fuissem praeda Centauris datus §1196aut inter umbras vinctus aeterno miser
[或者]如果我曾用我那溃烂的体液去喂养尼梅亚巨兽张开的血口,或是那被百蛇环绕的许德拉,但愿我曾被作为猎物施舍给半人马,或是悲惨地在阴影之中被捆绑在永恒的岩石上坐着!
§1197saxo sederem! spolia nunc traxi ultima §1198Fato stupente, nunc ab inferna Styge §1199lucem recepi, Ditis evici moras— §1200ubique mors me fugit, ut leto inclitae §1201sortis carerem.
如今,我拖着最后的战利品归来,连命运也为之惊叹;如今,我从冥界的斯提克斯重获光明,征服了迪斯的阻碍—— 死亡处处躲避着我,好让我失去那名声显赫的宿命之死。
pro ferae, victae ferae!
噢,野兽,被征服的野兽啊!
§1202non me triformis sole conspecto canis §1203ad Styga reduxit, non sub Hesperio polo §1204Hibera vicit turba pastoris feri, §1205non gemina serpens, perdidi mortem, ei mihi, §1206totiens honestam: titulus extremus quis est?
在得见太阳时,并非那三头恶犬将我拽回斯提克斯;也并非在赫斯佩里亚的天空下那残暴牧人的伊比利亚牛群将我征服;更非那双蛇。 呜呼哀哉,我失去了死亡,那无数次本该荣耀的死亡! 我最后的称号究竟是什么?
§1207Viden ut laudis conscia virtus §1208non Lethaeos horreat amnes?
合唱:你可看见,那深知荣誉的德行如何不畏惧雷蒂的河流?
§1209pudet auctoris, non morte dolet: §1210cupit extremum finire diem §1211vasta tumidi mole gigantis §1212et montiferum Titana pati §1213rabidaeque necem debere ferae.
他为致死者感到羞耻,却不因死亡而悲伤:他渴望结束最后的生命之日,无论是通过高傲巨人的巨大重压,还是去承受驮运大山的提坦,抑或是将死因归功于狂暴的野兽。
§1214sed tua causa est, miserande, manus, §1215quod nulla fera est nullusque gigas: §1216nam quis dignus necis Herculeae §1217superest auctor nisi dextra tui?
但是,可怜的人啊,正是因为你自己的手,如今才没有任何野兽,也没有任何巨人留下:因为,除了你自己的右手之外,还有谁配得上作为赫拉克勒斯死亡的制造者?
§1218Heu qualis intus scorpios.
赫拉克勒斯:哀哉,内中有怎样的蝎子。
quis fervida §1219plaga revulsus cancer infixus meas
是何等从灼热的天区扯下的巨蟹,刺入并烧灼着我的骨髓?
§1220urit medullas? sanguinis quondam capax §1221tumidi igne cor pulmonis arentes fibras
那曾经容纳鲜血、因火而膨胀的心脏,正撑开肺部干燥的纤维。
§1222distendit. ardet felle siccato iecur §1223totumque lentus sanguinem avexit vapor,
胆汁干涸,肝脏燃烧,缓慢的炽热夺走了所有的血液。
§1224primam cutem consumpsit, hinc aditum nefas §1225in membra fecit, abstulit pestis latus.
它吞噬了表皮,从此这忌讳的病害侵入肢体,毒疫夺去了我的肋侧。
§1226exedit artus penitus et costas malum, §1227hausit medullas: ossibus vacuis sedet; §1228nec ossa durant ipsa, sed compagibus §1229discussa ruptis mole conlapsa fluunt, §1230defecit ingens corpus et pesti satis §1231Herculea non sunt membra— pro quantum est malum §1232quod esse vastum fateor, o dirum nefas!
灾祸彻底噬咬着关节与肋骨,吸干了骨髓:它盘踞在空洞的骨骼中;连骨骼本身也无法支撑,而是随着关节的破裂和崩溃,化作坍塌的碎块流淌,庞大的躯体衰竭了,连赫拉克勒斯的肢体都不足以满足这毒疫——啊,这是何等巨大的灾祸,我竟承认它是如此强悍,噢,可怕的罪孽!
§1233en cernite, urbes, cernite ex illo Hercule §1234quid, quid supersit.
看啊,诸城邦,看啊,从那个赫拉克勒斯身上,还剩下、还剩下些什么。
Herculem agnoscis, pater?
父亲,你还认得赫拉克勒斯吗?
§1235hisne ego lacertis colla Nemeaei mali
我曾是用这些手臂,扼住了尼梅亚巨兽的脖子并将它掐死的吗?
§1236elisa pressi? tensus hac arcus manu §1237astris ab ipsis detulit Stymphalidas?
曾是用这只手拉满的弓,从星辰中将斯廷法利斯湖的怪鸟射落的吗?
§1238his ego citatam gressibus vici feram §1239radiante clarum fronte gestantem caput?
我曾是用这些步伐,征服了那额头闪烁、戴着美丽头角的迅捷野兽吗?
§1240his fracta Calpe manibus emisit fretum?
曾是用这些手粉碎了卡尔佩,释放了海洋吗?
§1241his tot ferae, tot scelera, tot reges iacent?
在这些手面前,曾倒下了如此多的野兽、如此多的罪恶、如此多的君王吗?
§1242his mundus umeris sedit? haec moles mea est,
世界曾在这双肩膀上安放吗? 这是我的躯体吗?
§1243haecne illa cervix? hasne ego opposui manus §1244caelo ruenti? quis mea custos manu §1245trahetur ultra Stygius? ubi vires prius §1246memet sepultae? quid patrem appello Iovem?
这是那个脖颈吗? 我曾用这双手去抵挡崩塌的天空吗? 在我的手下,还会有哪个斯提克斯的守卫被拖出来? 我那先于我而被埋葬的力量,如今身在何处? 我为何呼唤尤皮特为父?
§1247quid per Tonantem vindico caelum miser?
我这悲惨的人,为何要凭着雷神来宣称天国属于我?
§1248iam. iam meus credetur Amphitryon pater.
现在,就在现在,安菲特律翁将被信以为我的父亲。
§1249quaecumque pestis viscere in nostro lates, §1250procede— quid me vulnere occulto petis?
无论你是隐藏在我的内脏之中的何种毒疫,出来吧——你为何用隐秘的伤口袭击我?
§1251quis te sub axe frigido pontus Scythes, §1252quae pigra Tethys genuit aut Maurum premens §1253Hibera Calpe litus? o dirum malum!
在寒冷的地轴之下,是哪一片斯基泰的大海,是哪一片冰冷的特提斯,还是那压迫着摩尔海岸的伊比利亚卡尔佩,孕育了你? 噢,可怕的灾祸!
§1254utrumne serpens squalidum crista caput §1255vibrans an aliquod et mihi ignotum malum?
你是一条摇曳着满是鳞甲的头、颤动着头冠的蛇,还是某种连我也未知的灾祸?
§1256numquid cruore es genita Lernaeae ferae §1257an te reliquit Stygius in terris canis?
你是由勒拿野兽的鲜血所生,还是斯提克斯的恶犬在人间留下了你?
§1258omne es malum nullumque— quis voltus tibi est?
你是所有的灾祸,又什么都不是——你长着怎样的面目?
§1259concede saltem scire quo peream malo; §1260quaecumque pestis sive quaecumque es fera, §1261palam timere! quis tibi in medias locum §1262fecit medullas! ecce direpta cute §1263viscera manus detexit; ulterior tamen §1264inventa latebra est— o malum simile Herculi!
至少容许我知道自己是死于何种灾祸;无论你是何种毒疫,抑或是何种野兽,公然被畏惧吧! 是谁在我的骨髓深处为你开辟了空间! 看啊,皮肤被撕裂,手露出了内脏;然而更深处的藏匿之所已被发现——噢,与赫拉克勒斯不相上下的灾祸!
§1265unde iste fletus? unde in has lacrimae genas?
这哭泣从何而来? 这面颊上的眼泪从何而来?
§1266invictus olim voltus et numquam malis §1267lacrimas suis praebere consuetus (pudet) §1268iam flere didicit, quis dies fletum Herculis, §1269quae terra vidit? siccus aerumnas tuli.
曾经无敌的脸庞,从未因自我的灾祸而习惯于流泪(真可耻),如今却学会了哭泣。 赫拉克勒斯的哭泣,有什么日子、有什么土地曾见过? 我曾以干涸的眼承受了痛苦。
§1270tibi illa virtus, quae tot elisit mala. §1271tibi cessit uni; prima et ante omnis mihi §1272fletum abstulisti: durior saxo horrido §1273et chalybe voltus et vaga Symplegade §1274rictus meos infregit et lacrimam expulit,
那曾摧毁如此多灾祸的德行,唯独向你臣服;你第一个、且在众人之前,夺走了我的泪水:比粗砺的岩石、比钢铁和漂移的合击山还要坚硬的脸庞,崩溃了我的表情,逼出了眼泪。
§1275flentem gementem, summe pro rector poli,
在哭泣与呻吟中——噢,天宇至高的主宰啊!
§1276me terra vidit, quodque me torquet magis, §1277noverca vidit, urit ecce iterum fibras,
—— 大地见到了我,而更折磨我的是,继母见到了我。 看啊,它再次烧灼我的内脏,

词汇与语法注释

  1. §1193Nemeaea rictus pestis — 该结构将“rictus Nemeaea pestis”(尼梅亚巨兽张开的血口)与“hydram”(许德拉)并列作为“pavissem”(但愿我曾喂养)的直接宾语,“pavissem”是表示过去未实现愿望的虚拟式过去完成时。其中“rictus”为宾格复数。
  2. §1200ut leto inclitae / sortis carerem — 连词“ut”引导带虚拟式未完成时“carerem”(免于、失去)的结果或目的从句。“leto”是“carerem”所要求的夺格(表示剥夺、脱离),而“inclitae sortis”是修饰该夺格的属格。全句意为“好让我无法获得那属于显赫宿命的死”。
  3. §1213rabidaeque necem debere ferae — 不定式“debere”(欠债、归功于)的逻辑主语承接前句“cupit”的主语(赫拉克勒斯)。“debere necem rabidae ferae”字面意思是“向狂暴的野兽偿还死债”,即表达他宁愿“死于野兽之手”的愿望。
  4. §1219fervida / plaga revulsus cancer — “cancer”是一个双关语,既指天上的“巨蟹座”,也指侵蚀肉体的“癌症/毒瘤”。“plaga”通常指“伤口”,在此处也可理解为“(天空的)灼热区域”,形成了原本位于天空的巨蟹被扯下并烧灼其骨髓的双重意象。
  5. §1271fletum abstulisti — 尽管“fletum auferre”通常指“夺走哭泣(即止住眼泪)”,但在此语境中,它反讽地表示“夺走我的不哭(即逼出我的眼泪、使我流泪)”,指这猛毒首次使他流下眼泪。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1193-1277. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:1193-1277

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。