Humanitext Reader

小塞内卡 · 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1091-1192

宇宙毁灭合唱歌与赫拉克勒斯登场哀叹

第 13 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

合唱唱起奥菲斯的歌声,诉说万物的无常与宇宙的毁灭,随后赫拉克勒斯伴随着戏剧性的巨响登场,痛苦地诅咒自己死于女人之手的耻辱命运。

§1091quaerens, flebilibus modis §1092haec Orpheus cecinit Getis: §1093Leges in superos datas §1094et qui tempora digerit §1095quattuor praecipitis deus §1096anni, disposuit vices; §1097nulli non avidi colus §1098Parcas stamina nectere: §1099quod natum est, † poterit mori.
[在歌声中]寻找[慰藉],奥菲斯以哀怨的音调向盖塔人唱道:律法已被赋予天上的神明,而那将飞逝的岁月的时光划分为四季的神,已安排了它的交替;没有任何人,能够免于从那贪婪的纺锤中由命运女神们为其纺出生命之线:凡是出生的,都注定要死亡。
§1100Vati credere Thracio §1101devictus iubet Hercules,
去相信这位色雷斯歌者的话吧,被征服的赫拉克勒斯如此命令道。
§1102iam, iam legibus obrutis §1103mundo cum veniet dies, §1104australis polus obruet §1105, quicquid per Libyam iacet §1106et sparsus Garamas tenet; §1107arctous polus obruet §1108quicquid subiacet axibus §1109et siccus Boreas ferit,
现在,就在现在,当律法被颠覆,那一天降临于世界之时,南方的天极将覆灭一切横跨利比亚的事物,以及散居的加拉曼特人所占领的土地;北方的天极将覆灭一切位于地轴之下、被干燥的北风所吹袭的事物。
§1110amisso trepidus polo §1111Titan excutiet diem.
因失去天极而颤栗的提坦神将抛弃白昼。
§1112caeli regia concidens §1113ortus atque obitus trahet §1114atque omnis pariter deos §1115perdet mors aliqua et chaos, §1116et mors fata novissima §1117in se constituet sibi.
天上的宫殿崩塌,将拖曳着日出与日落,而同样,某种死亡与混沌将一同毁灭所有的神明,死亡将在自身之中,为自己确立最后的命运。
§1118quis mundum capiet locus?
有什么地方能够容纳这世界?
§1119discedet via Tartari, §1120fractis ut pateat polis?
塔尔塔罗斯的道路会退让开来,以便向破碎的天极敞开吗?
§1121an quod dividit aethera §1122a terris spatium sat est §1123†et mundi nimium malis?
还是那将苍穹与大地隔开的空间已经足够,可以容纳这世界过多的灾难?
§1124quis tantum capiet (nefas)
有什么地方能够容纳如此巨大的(啊,不敬!
§1125fatum, quis superos locus?
)命运? 有什么地方能容纳天上的神明?
§1126pontum Tartara sidera §1127regna unus capiet tria.
大海、塔尔塔罗斯、星辰—— 一个地方就将容纳这三个王国。
§1128Sed quis non modicus fragor §1129aures attonitas movet?
但是,是什么非同寻常的巨响震动着我们惊愕的双耳?
§1130est est Herculeus sonus.
是它,确实是赫拉克勒斯的声音!
§1131Converte, Titan clare, anhelantes equos, §1132emitte noctem: pereat hic mundo dies §1133quo morior, atra nube inhorrescat polus;
赫拉克勒斯:掉转方向吧,光辉的提坦,勒住你气喘吁吁的骏马,释放黑夜:让这个我将死去的日子在世界中消逝,让天极在黑云中颤栗;阻挡你的继母。
§1134obsta novercae, nunc, pater, caecum chaos §1135reddi decebat, hinc et hinc compagibus §1136ruptis uterque debuit frangi polus;
父亲啊,现在,盲目的混沌本该被归还,两边的结合部本该被砸碎,南北两极本该一同崩溃;你为何爱惜星辰?
§1137quid parcis astris? Herculem amittis, pater,
父亲,你正在失去赫拉克勒斯。
§1138nunc partem in omnem, Iuppiter, specta poli, §1139ne quis Gyas Thessalica iaculetur iuga §1140et fiat Othrys pondus Encelado leve.
尤皮特啊,现在看好天极的每一个部分,免得有哪个吉阿斯投掷色萨利的山峦,使奥特里斯山变成恩克拉多斯身上的轻微负担。
§1141laxabit atri carceris iam iam fores §1142Pluton superbus, vincula excutiet patri §1143caelumque reddet, ille qui pro fulmine §1144tuisque facibus natus in terris eram,
傲慢的普鲁托现在,就在现在,将敞开黑暗牢狱的大门,震落父亲的锁链,将天空归还给他;因为我,这个曾代替你的雷霆与火把而诞生在人间的我,正向着斯提克斯归去。
§1145ad Styga revertor: surget Enceladus ferox §1146mittetque quo nunc premitur in superos onus; §1147regnum omne, genitor, aetheris dubium tibi §1148mors nostra faciet— antequam spolium tui §1149caelum omne fiat, conde me tota, pater, §1150mundi ruina, frange quem perdis polum.
凶猛的恩克拉多斯将会站起,将他现在被压在其下的重担,掷向天上的神明;父亲啊,我们的死亡将使你整个苍穹的王权变得摇摆不定——在你的整个天空变成战利品之前,父亲,将我隐藏在世界彻底的毁灭之中吧;砸碎那被你失去的天极。
§1151Non vana times, gnate Tonantis: §1152nunc Thessalicam Pelion Ossam. §1153premet et Pindo congestus Athos §1154nemus aetheriis inseret astris; §1155vincet scopulos inde Typhoeus §1156et Tyrrhenam feret Inarimen; §1157feret Aetnaeos inde caminos §1158scindetque latus montis aperti §1159nondum Enceladus fulmine victus: §1160iam te caeli regna secuntur.
合唱:雷神的儿子啊,你所畏惧的并非虚妄之物:现在,皮利翁山将压在色萨利的奥萨山之上,堆叠在宾多斯山之上的阿索斯山,将把它那森林插入天上的星辰之中;从那里,泰丰将征服岩壁,并举起第勒尼安的伊纳里梅;从那里,尚未被雷霆征服的恩克拉多斯,将举起埃特纳的炉灶,并劈开敞开之山的山体:现在,天空的王国正在追随着你而毁灭。
§1161Ego qui relicta morte, contempta Styge §1162per media Lethes stagna cum spolio redi §1163quo paene lapsis excidit Titan equis, §1164ego quem deorum regna senserunt tria, §1165morior nec ullus per meum stridet latus §1166transmissus ensis, haut meae telum necis §1168est totus Othrys.
赫拉克勒斯:我,这个抛弃了死亡、蔑视了斯提克斯、带着战利品穿过雷蒂沼泽中央而归来的人—— 由于我的归来,提坦的骏马几乎失蹄,使他险些从空中坠落—— 我,这个曾让神明的三界都感受到其力量的人,如今却在死去,没有一柄利剑穿过我的肋下发出嘶鸣,甚至杀害我的武器也并非整个奥特里斯山。
non truci rictu gigans §1169Pindo cadaver obruit toto meum: §1170sine hoste vincor, quodque me torquet magis
没有面目狰狞的巨人用整个宾多斯山来压碎我的尸骨:我是在没有敌人的情况下被征服的。
§1171(o misera virtus!) summus Alcidae dies
而更折磨我的是(噢,可悲的德行!
§1172nullum malum prosternat, inpendo, ei mihi, §1173in nulla vitam facta, pro mundi arbiter
),阿尔凯德斯的最后一天未能推翻任何邪恶;我虚度了,呜呼哀哉,我的生命未曾成就任何伟业。
§1174superique quondam dexterae testes meae, §1175pro cuncta tellus, Herculem vestrum placet §1176†morte ferire? dirus o nobis pudor,
噢,世界的统治者,以及曾经见证过我右手的诸神,噢,大地万物,难道你们乐于让你们的赫拉克勒斯死于这样的结局吗?
§1177o turpe fatum, femina Herculeae necis
噢,对我们而言是可怕的耻辱,噢,可耻的命运,一个女人将被传为杀害赫拉克勒斯的元凶!
§1178auctor feretur! morior Alcides quibus?
阿尔凯德斯因何人而死?
§1179invicta si me cadere feminea manu §1180voluere fata perque tam turpes colus §1181mea mors cucurrit, cadere potuissem, ei mihi, §1182Iunonis odio: feminae caderem manu, §1183sed caelum habentis, si nimis, superi, fuit,
如果命运注定无敌的我必须死于女人的手,并且我的死亡不得不穿过如此卑微的纺锤,那么,呜呼哀哉,我本可以死于朱诺的仇恨:我本可死于一个女人的手,但那该是一位执掌天国之女的手!
§1184Scythico sub axe genita domuisset meas §1185vires Amazon— feminae cuius manu §1186Iunonis hostis vincor? hinc gravior tibi, §1187noverca, pudor est.
诸神啊,如果那要求过高,诞生在斯基泰极地之下的亚马逊人本可以制服我的力量——然而,我,朱诺的宿敌,如今却被什么样女子的手所征服? 继母啊,因此你将承受更沉重的羞耻。
quid diem hunc laetum vocas?
你为何称这一天为快乐的一天?
§1188quid tale tellus genuit iratae tibi?
大地为你这愤怒的女人孕育了何等样的事物?
§1189mortalis odia femina excessit tua.
一个凡俗的女人已经超越了你的仇恨。
§1190adhuc ferebas esse te Alcidae imparem: §1191victa es duobus— pudeat irarum deos.
直到现在,你还能容忍自己无法与阿尔凯德斯相匹敌:如今你却输给了他们两个(赫拉克勒斯与德阿涅拉)——让神明为他们的愤怒感到羞耻吧。
§1192utinam meo cruore satiasset suos
但愿他曾用我的鲜血满足了他自己的……

词汇与语法注释

  1. 1093Leges in superos datas — datas 是修饰 leges 的形容词性分词。它作为 disposuit(第1096行)的宾格宾语(或宾格不定式结构的宾语)发挥作用,意为“赋予/强加于天上神明的律法”。
  2. 1097nulli non avidi colus — nulli(与格)与 non 构成双重否定(nulli non,意为“没有一个人不……”),与 avidi colus(贪婪的纺锤的,其中 colus 为属格)共同表示“没有任何人能逃脱命运女神们所纺出的死之线(stamina nectere)”。
  3. 1143ille qui pro fulmine tuisque facibus natus in terris eram — ille 指代赫拉克勒斯本人,与第1145行 revertor 的主语呈同格关系。pro 意为“代替”或“作为……的代表”,强调赫拉克勒斯诞生于人世是为了代替尤皮特的雷霆和火把来执行正义。
  4. 1170sine hoste vincor — “我在没有敌人的情况下被征服。”这一表达凝聚了赫拉克勒斯的悲剧性愤恨:他没有面对任何具体的战场对手,而是死于德阿涅拉无意中送来的毒衣毒害。

引用这一段

小塞内卡, 奥伊塔山的赫拉克勒斯 §1091-1192. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi009.humanitext-lat2:1091-1192

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。