Humanitext Reader

小塞内卡 · 梯厄斯忒斯 §546-644

和平的合唱与使者对王宫的描写

第 7 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

合唱团赞美了因戏剧性修好而带来的突然和平,并感叹人类命运的无常。随后,一名因目睹可怕罪行而惊恐万状的使者登场,开始描绘王宫的景象。

§546Credat hoc quisquam? ferus ille et acer
谁能相信这事?
§547nec potens mentis truculentus Atreus §548fratris aspectu stupefactus haesit,
那个凶猛而残暴、无法自制、残忍的阿特柔斯,竟因见到兄弟而惊愕地伫立。
§549nulla vis maior pietate vera est: §550iurgia externis inimica durant, §551quos amor verus tenuit, tenebit
没有什么力量比真正的亲情更强大:与外人的敌对争斗虽会持续,但被真爱维系之人,爱将永远维系。
§552ira cum magnis agitata causis §553gratiam rupit cocinitque bellum, §554cum leves frenis sonuere turmae, §555fulsit hinc illinc agitatus ensis §556quem movet crebro furibundus ictu §557sanguinem Mavors cupiens recentem: §558opprimit ferrum manibusque iunctis §559ducit ad pacem Pietas negantes.
由重大原因激起的愤怒,虽打破了友好并吹响了战歌,当轻骑兵队随缰绳作响,当挥舞着的剑在四处闪耀,那狂暴的战神玛沃耳斯以频频的击打挥舞着它,渴求着新鲜的血液:但亲情压制了兵刃,并让他们双手紧握,将不情愿的人们引向和平。
§560Otium tanto subitum e tumultu §561quis deus fecit? modo per Mycenas
如此动荡中突然出现的安宁,是哪位神明赐予的?
§562arma civilis' crepuere belli: §563pallidae natos tenuere matres; §564uxor armato timuit marito, §565cum manum invitus sequeretur ensis, §566sordidus pacis vitio quietae; §567ille labentes renovare muros, §568hic situ quassas stabilire turres, §569ferreis portas cohibere claustris §570ille certabat, pavidusque pinnis §571anxiae noctis vigil incubabat: §572peior est bello timor ipse belli.
就在刚才,整个迈锡尼内战的兵器还在铿锵作响:苍白的母亲们紧抱着孩子;妻子为武装起来的丈夫担忧,当那因安享和平而生锈、不情愿的剑跟随着主人的手被拔出时;此人急于修补倾颓的墙垣,彼人忙于加固因风化而动摇的塔楼,又有人争着用铁闩锁紧城门,而惊恐的卫兵则在城垛上度过焦虑之夜的守望:比战争更可怕的,是对战争本身的恐惧。
§573Iam minae saevi cecidere ferri, §574iam silet murmur grave classicorum, §575iam tacet stridor litui strepentis: §576alta pax urbi revocata, laetae est.
如今残忍兵刃的威胁已消逝,如今军号沉重的回响已归于寂静,如今高亢的角笛声也已哑然:深沉的和平重回城市,令人欣喜。
§577sic, ubi ex alto tumuere fluctus §578Bruttium Coro feriente pontum, §579Scylla pulsati s resonat cavernis §580ac mare in portu timuere nautae §581quod rapax haustum revomit Charybdis, §582et ferus Cyclops metuit parentem §583rupe ferventis residens in Aetnae, §584ne superfusis violator undis §585ignis aeternis resonans caminis, §586et putat mergi sua posse pauper §587regna Laertes Ithaca tremente: §588si suae ventis cecidere vires, §589mitius stagno pelagus recumbit; §590alta, quae navis timuit secare, §591hinc et hinc fusis speciosa velis §592strata ludenti patuere cumbae, §593et vacat mersos numerare pisces §594hic ubi ingenti modo sub procella §595Cycladas pontum timuere motae.
正如当西北风击打着布鲁提乌姆海,波涛自深海翻涌而起,斯库拉在她受击的洞穴里回响,港口里的水手们也惧怕着大海,惧怕着那被贪婪的卡律布迪斯吞下又吐出的海水,而凶猛的独眼巨人坐在沸腾的埃特纳山岩上,也害怕着他的父亲,唯恐涌过的波涛扑灭了在永恒炉灶中轰鸣的、作为亵渎者的烈火;而贫穷的拉厄耳忒斯,在伊萨卡颤抖时,也以为自己的王国会被淹没:但若风儿平息了它们的力量,大海便比池水更温柔地安卧;先前船只不敢航行的深渊,如今四处展开着美丽的船帆,已向嬉戏的轻舟展平其水面;人们也有闲暇去数那些潜游的鱼,就在刚才,在这场滔天暴风雨下,被震动的库克拉泽斯群岛还曾畏惧着海洋。
§596Nulla sors longa est: dolor ac voluptas §597invicem cedunt; brevior voluptas, §598ima permutat levis hora summis: §599ille qui donat diadema fronti, §600quem genu nixae tremuere gentes, §601cuius ad nutum posuere bella §602Medus et Phoebi propioris Indus §603et Dahae-Parthis equitem minati, §604anxius sceptrum tenet et moventes §605cuncta divinat metuitque casus §606mobiles rerum dubiumque tempus.
没有一种命运能长久:痛苦与欢乐轮流更替;欢乐更为短暂,轻浮的时刻将最底层与最高处对调:那将王冠戴在他人额头上的人,那万民屈膝向其颤抖的人,在他示意下,麦底亚人、更接近太阳的印度人,以及对帕提亚人以骑兵构成威胁的达哈人,都平息了战争,如今也焦虑地握着权杖,预知着万物的变迁,并惧怕着无常的事态与难以莫测的时间。
§607Vos quibus rector maris atque terrae §608ius dedit magnum necis atque vitae, §609ponite inflatos tumidosque vultus: §610quicquid a vobis minor expavescit, §611maior hoc vobis dominus minatur; §612omne sub regno graviore regnum est.
你们,那被海洋与陆地的统治者赐予了掌控生死之大权的人们啊,放下你们那傲慢膨胀的面容吧:下属向你们所惧怕的一切,一位更伟大的主宰也正以此威胁着你们;任何王权都处在更沉重的王权之下。
§613quem dies vidit veniens superbum, §614hunc dies vidit fugiens iacentem.
那被黎明之光看见其骄矜的人,也常被黄昏之暮看见其倒下。
§615Nemo confidat nimium secundis, §616nemo desperet meliora lassis: §617miscet haec illis prohibetque Clotho §618stare Fortunam, rotat omne fatum, §619nemo tam divos habuit faventes, §620crastinum ut posset sibi polliceri: §621res deus nostras celeri citatas §622turbine versat.
无人应过分信任顺境,无人应在疲惫时对转机感到绝望:克罗托将此种命运与彼种交织,并阻碍着命运停滞,转动着所有的劫数;没有人曾获得神明如此的青睐,以至于能向自己保证还有明天:神明将我们的事务,在快速运转的旋风中颠来倒去。
§623Quis me per auras turbo praecipitem vehet- §624atraque nube involvet, ut tantum nefas
使者:什么样的旋风会把我头朝下卷入空中,并用黑云把我包裹,好让如此滔天的罪行从我眼前夺走?
§625eripiat oculis? o domus Pelopi quoque §626et Tantalo pudenda!
哦,这连佩洛普斯和坦塔罗斯都感到羞耻的家族啊!
§626bQuid portas novi?
合唱:你带回了什么新消息?
§627Quaenam ista regio est? Argos et Sparte, pios
使者:这究竟是什么地方?
§628sortita fratres, et maris gemini premens
是抽签分得心慈手软兄弟的阿耳戈斯与斯巴达,还是压在双海咽喉要道的哥林多?
§629fauces Corinthos, an feris Hister fugam §630praebens Alanis, an sub aeterna nive §631Hyrcana tellus an vagi passim Scythae?
或者是给凶悍的阿兰人提供逃亡之路的多瑙河,还是在永恒积雪下的赫耳卡尼亚土地,抑或到处流浪的斯基泰人?
§632quis hic nefandi est conscius monstri locus?
这知晓如此令人不齿之怪事的,究竟是哪个地方?
§633Effare et istud pande, quodcumque est, malum.
合唱:说出来吧,揭露那灾祸,无论它是什么。
§634Si steterit animus, si metu corpus rigens
使者:若我的心能撑住,若我因恐惧而僵硬的身体能松弛四肢的话。
§635remittet artus, haeret in vultu trucis §636imago facti, ferte me insanae procul, §637illo, procellae, ferte quo fertur dies §638hinc raptus, §638bAnimos gravius incertos tenes, §639quid sit quod horres ede et auctorem indica: §640non quaero quis sit, sed uter.
但那残暴行径的影像正死死纠缠在我的眼前,把我带走吧,狂暴的暴风雨啊,把我带到那从这里被夺走的日光被带去的地方,合唱:你让我们悬而不决的心更加焦虑,说出你所战栗的是什么,并指明始作俑者:我不问是谁,只问是兄弟俩中的哪一个。
effare ocius.
快说。
§641In arce summa Pelopiae pars est domus §642conversa ad austros, cuius extremum latus §643aequale monti crescit atque urbem premit §644et contumacem regibus populum suis
使者:在最崇高的城堡上,有佩洛普斯宫殿的一部分,面向南方,其最边缘的一侧如山一般高耸,压制着城市,以及那对自己国王傲慢不恭的百姓。

词汇与语法注释

  1. 546Credat — 修辞性疑问句中的“潜在/应当虚拟语气”(现在时虚拟语气),表达强烈的否定含义:“谁能相信这事呢?(没人相信)”。
  2. 549pietate — 依赖于比较级形容词 maior 的“比较夺格”。
  3. 558Pietas — 句子的主语,同时支配动词 opprimit (558) 和 ducit (559)。虽然位于句末,但它是构筑整个句子骨架的核心元素。
  4. 565invitus — 修饰主语 ensis 的形容词,但在句中作表语性(副词性)使用,译为“不由自主地”或“不情愿地”更为合适。
  5. 584ne ... ignis — 由 fear(害怕)类动词 metuit (582) 引导的从句(ne + 虚拟语气),其中省略了谓语动词(如被动语态现在时虚拟语气的 extinguatur)。形容词 violator 修饰主语 ignis。
  6. 634Si steterit animus — 动词 steterit 是直陈式将来完成时(或完成时虚拟语气)。条件从句(Si...)重复出现,但主句缺少明确的谓语动词,这是一种破格或省略结构,逻辑上导向了命令式 ferte (636)。

引用这一段

小塞内卡, 梯厄斯忒斯 §546-644. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi008.humanitext-lat2:546-644

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。