Humanitext Reader

小塞内卡 · 梯厄斯忒斯 §461-545

阿特柔斯的虚假和解与提埃斯特斯的顺从

第 6 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

提埃斯特斯歌颂了没有王权的平民生活的安宁,但在儿子坦塔罗斯的劝说下继续前行。阿特柔斯暗自庆幸猎物落入陷阱,表面上却假意和解,诱使提埃斯特斯承认过去的罪过,并勉强接受了共同统治的王位。

§461alimus tributo gentium, nullus mihi
亦无须以诸国民的贡税供养。
§462ultra Getas metatur et Parthos ager; §463non ture colimur nec meae excluso Iove §464ornantur arae; nulla culminibus meis §465imposita nutat silva nec fumant manu §466succensa multa stagna nec somno dies §467Bacchoque nox iungenda pervigil! datur:
对我而言,并无远及盖塔人和帕提亚人之外的土地被测量划分;我们不被以香火祭祀,也无须排除朱庇特来装点我的祭坛;我的屋顶上未曾有种植的森林在摇曳,也未曾有众多人工温热的浴池在升腾烟雾,更无须将白昼用于睡眠,将彻夜不眠的黑夜与巴克科斯之酒相连!
§468sed non timemur, tuta sine telo est domus §469rebusque parvis magna praestatur quies— §470immane regnum est posse sine regno pati.
但这是被赐予我的:我们不被畏惧,没有武器家园亦十分安全,且在微贱的境遇中,大有安宁得以呈现—— 能够在没有王位的情况下安之若素,这便是一尊巨大的王权。
§471Nec abnuendum, si dat imperium deus, §472nec appetendum est: frater ut regnes rogat.
坦塔罗斯:如果神明赐予王权,我们不该拒绝,亦不该主动渴求:兄弟正恳求您去统治。
§473Rogat? timendum est.
提埃斯特斯:恳求? 这正值得畏惧。
errat hic aliquis dolus.
这其中定游荡着某种阴谋。
§474Redire pietas unde submota est solet §475reparatque vires iustus amissas amor.
肉亲之情通常会回到它被驱逐出的地方,且公正的爱会修复其失去的力量。
§476Amat Thyesten frater? aetherias prius
兄弟会爱提埃斯特斯?
§477perfundet Arctos pontus et Siculi rapax §478consistet aestus unda et Ionio seges §479matura pelago surget et lucem dabit §480nox atra terris, ante cum flammis aquae. §481cum morte vita. cum mari ventus fidem §482foedusque iungent.
那么,在海浪浸没天上的北极双熊、西西里贪婪的潮汐波涛静止、伊奥尼亚海升起成熟的庄稼、黑夜给大地带来光明之前,水会先与火焰,生命与死亡,狂风与海洋结下信任与盟约。
§482bQuam tamen fraudem times?
坦塔罗斯:然而您在惧怕什么样的阴谋呢?
§483Omnem: timori quem meo statuam modum?
提埃斯特斯:一切阴谋。 我对自己的恐惧该设下怎样的限制?
§484tantum potest quantum odit.
他的手段与他的恨意一样深不可测。
§484bIn te quid potest?
坦塔罗斯:对您而言,他能做些什么?
§485Pro me nihil iam metuo: vos facitis mihi §486Atrea timendum,
提埃斯特斯:为了我自己,我如今已无所畏惧;是你们让我觉得阿特柔斯令人畏惧。
§486bDecipi cautus times?
坦塔罗斯:您如此谨慎,却还在害怕被欺骗吗?
§487Serum est cavendi tempus in mediis malis: §488eatur.
提埃斯特斯:在灾祸的深渊中,谨慎的时间已然太迟:走吧。
unum genitor hoc testor tamen: §489ego vos sequor, non duco.
然而作为父亲,我只以此作证:我是跟随你们,而非引领你们。
§489bRespiciet deus §490bene cogitata, perge non dubio gradu.
坦塔罗斯:神明会眷顾深思熟虑的决定,请迈着坚定的步伐前进。
§491Plagis tenetur clausa dispositis fera: §492et ipsum et una generis invisi indolem §493iunctam parenti cerno, iam tuto in loco §494vorsantur odia.
阿特柔斯:野兽已落入布置好的网罗而被困:我看到他本人,以及那令人憎恶的血统的性情,一同与他们的父亲相随;如今在安全的地方,我的憎恨得以施展。
venit in nostras manus §495tandem Thyestes, venit, et totus quidem.
他来到了我们的手中,提埃斯特斯终于来了,而且是整整齐齐地来了。
§496vix tempero animo, vix dolor frenos capit
我几乎无法克制自己的心,痛苦也几乎不受缰绳约束。
§497sic, cum feras vestigat et longo sagax §498loro tenetur Vmber ac presso vias §499scrutatur ore, dum procul lento suem §500odore sentit, paret et tacito locum §501rostro pererrat; praeda cum propior fuit, §502cervice tota pugnat et gemitu vocat §503dominum morantem seque retinenti eripit: §504cum sperat ira sanguinem, nescit tegi; §505tamen tegatur.
正如当一头聪颖的温布里亚犬追踪野兽,被长长的皮带牵引着,并贴低口鼻在道路上搜寻,当它在远处通过微弱的气味察觉到野猪时,它顺从着,用无声的口鼻在场地里巡回搜寻;当猎物走得更近时,它用尽脖颈的力量抗争,并以哀鸣呼唤那拖延的主人,强行脱离那束缚它的人:当愤怒期盼着鲜血时,它便不知如何遮掩;尽管如此,还是遮掩起来吧。
aspice, ut multo gravis §506squalore vultus obruat maestos coma, §507quam foeda iaceat barba, praestetur fides—
看啊,他那沾满污垢的乱发如何遮盖了他忧伤的面庞,他的胡须何等肮脏地耷拉着。
§508fratrem iuvat videre, complexus mihi §509redde expetitos.
让我们展现出诚意—— 兄弟啊,见到你真令人高兴,请给我渴望已久的拥抱。
quicquid irarum fuit §510transierit; ex hoc sanguis ac pietas die §511colantur, animis odia damnata excidant.
无论曾有过怎样的愤怒,都让它过去吧;从今天起,血脉与亲情应被珍重,愿被唾弃的仇恨从我们心中消散。
§512Diluere possem cuncta, nisi talis fores.
提埃斯特斯:若非你是如此宽厚,我本能洗刷一切罪名。
§513sed fateor, Atreu, fateor, admisi omnia §514quae credidisti, pessimam causam meam
但我承认,阿特柔斯,我承认,我犯下了你所相信的一切罪行。
§515hodierna, pietas fecit, est prorsus nocens §516quicumque visus tam bono fratri est nocens.
我那极难辩护的处境,被你今日的亲情所造成了;这完全是有罪的,无论是谁,只要在如此善良的兄弟面前显得有罪。
§517lacrimis agendum est: supplicem primus vides; §518hae te precantur pedibus intactae manus: §519ponatur omnis ira et ex animo tumor §520erasus abeat.
我必须用泪水来表白:你首先看到了我这个哀求者;这些未曾触及你双脚的手在向你祈求:愿所有的愤怒都放下,愿心中的高傲铲除殆尽。
obsides fidei accipe §521hos innocentes, frater,
请接受这些无辜的孩子作为我诚意的担保,兄弟。
§521bA genibus manum §522aufer meosque potius amplexus pete.
阿特柔斯:从我的膝盖上把手拿开,宁可寻求我的拥抱吧。
§523vos quoque, senum praesidia, tot iuvenes, meo
你们也是,老人的支柱,这么多年轻人,挂在我的颈项上吧!
§524pendete collo, squalidam vestem exue §525oculisque nostris parce et ornatus cape §526pares meis.
脱去你这肮脏的衣服,怜惜我们的眼睛,换上与我相配的华丽服饰。
laetusque fraterni imperi §527capesse partem, maior haec laus est mea, §528fratri paternum reddere incolumi decus: §529habere regnum casus est, virtus dare.
请高兴地承担起兄弟王权的一部分,这是我更大的荣耀,将父辈的荣耀完整地归还给我的兄弟:拥有王国是运气的使然,而赠予王国才是美德。
§530Di paria, frater, pretia pro tantis tibi §531meritis rependant.
提埃斯特斯:兄弟,愿神明为你如此巨大的恩德,偿还给你们对等的赏赐。
regiam capitis notam §532squalor recusat noster et sceptrum manus
头上的王权标志,我的污垢拒绝承受,不祥的手亦避开权杖。
§533infausta refugit, liceat in media mihi §534latere turba,
请允许我隐藏在众人之中。
§534bRecipit hoc regnum duos.
阿特柔斯:这个王国能容纳两人。
§535Meum esse credo quicquid est, frater, tuum.
提埃斯特斯:兄弟,我相信你所有的一切也都是我的。
§536Quis influentis dona fortunae abnuit?
阿特柔斯:谁会拒绝涌入的命运的恩赐?
§537Expertus est quicumque quam facile effluant.
提埃斯特斯:任何经历过它们是何等容易流逝的人。
§538Fratrem potiri gloria ingenti vetas?
阿特柔斯:你阻止兄弟获得巨大的荣耀吗?
§539Tua iam peracta gloria est, restat mea: §540respuere certum est regna consilium mihi.
提埃斯特斯:你的荣耀已经成就,我的还留着:拒绝王权是我坚定的决意。
§541Meam relinquam, nisi tuam partem accipis.
阿特柔斯:除非你接受你的部分,否则我将放弃我的。
§542Accipio: regni nomen impositi feram,
提埃斯特斯:我接受。
§543sed iura et arma servient mecum tibi.
我将承担被强加的王国的名分,但法律和武力将与我一同为你效劳。
§544Imposita capiti vincla venerando gere; §545ego destinatas victimas superis dabo.
阿特柔斯:戴上那安置在你那可敬头颅上的王冠吧;我将向天上的神明献上预定的祭品。

词汇与语法注释

  1. §463excluso Iove — 夺格独立结构,直译为“在朱庇特被排除的情况下”。它修饰被动动词 `ornantur`,意指提埃斯特斯并未僭越神职,没有通过排除最高神朱庇特来为自己谋求神圣的崇拜。
  2. §476prius ... ante cum — 比较副词 `prius`(更早)与引导时间从句的 `ante cum`(在……之前)相关联,用于列举一系列违背自然规律的奇相(不可能之事物,adynaton)。它强调,这些宇宙异变发生得比“兄弟真心爱提埃斯特斯”还要早,以此表达极端的否定。
  3. §497Vmber — 指温布里亚猎犬的名词,是这一长篇比喻句的主语。它支配着一系列动词(`vestigat`、`tenetur`、`scrutatur`、`paret`、`pererrat`、`pugnat`、`vocat`、`eripit`),将阿特柔斯在猎物(提埃斯特斯)面前极力克制复仇之火的紧迫状态,投射到猎犬的动作上。
  4. §512Diluere possem cuncta, nisi talis fores — 使用虚拟式未完成过去时(`possem` / `fores`)表示与现在事实相反的条件句。`diluere` 意为“洗刷(罪名)、辩护、澄清”。因为阿特柔斯出乎意料地表现得极为深情且宽厚(`talis`),提埃斯特斯感到自己无法再为过去的罪行开脱,只能俯首认罪,表现出心理上的彻底折服。

引用这一段

小塞内卡, 梯厄斯忒斯 §461-545. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi008.humanitext-lat2:461-545

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。