Humanitext Reader

小塞内卡 · 梯厄斯忒斯 §360-460

真正国王的定义与提埃斯特斯的归国犹豫

第 5 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

合唱团歌颂真正的国王在于拥有善良的心灵,而非外在的财富与武力。与此同时,归国的提埃斯特斯在王位的诱惑与不祥的预感之间犹豫不决,尽管其子坦塔罗斯极力劝说,他仍坚持认为贫穷而安全的生活远比充满焦虑的权位更具价值。

§360non Eurus rapiens mare §361aut saevo rabidus freto §362ventosi tumor Hadriae,
狂暴掠夺海面的东风不能,伴随着狂暴海峡的多风阿德里亚海的汹涌波涛也不能(动摇他)。
§363quem non lancea militis, §364non strictas domuit chalybs,
士兵的矛枪,拔出的利刃,都未能将他屈服。
§365qui tuto positus loco §366infra se videt omnia §367occurritque suo libens §368fato nec queritur mori.
他立于安全之所,俯瞰身下的一切,欣然迎接自己的命运,亦不抱怨死亡。
§369Reges conveniant licet §370qui sparsos agitant Dabas, §371qui rubri vada litoris §372et gemmis mare lucidis §373late sanguineum tenent, §374aut qui Caspia fortibus §375recludunt iuga Sarmatis, §376certet Danuvii vadum §377audet qui pedes ingredi §378et (quocumque loco iacent) §379Seres vellere nobiles: §381nil ullis opus est equis, §382nil armis et inertibus §383telis quae procul ingerit §384Parthus, cum simulat fugas, §385admotis nihil est opus §386urbes sternere machinis, §387longe saxa rotantibus.
纵使诸王集结,那些追逐着四散达哈人的人,那些将红海的浅滩与闪耀着明亮宝石的海洋广为血染并占领的人,或是在勇敢的萨尔马提亚人面前开启里海山脉的人;纵使多瑙河的浅滩参与竞争,有人竟敢徒步涉入其中,以及(无论他们身在何处)以丝绸而闻名的塞雷斯人:也不需要任何战马,不需要任何兵器,以及帕提亚人在假装撤退时,从远处射出的无用飞矢;亦不需要推来攻城器械,从远处旋转投掷巨石来摧毁城市。
§380mens regnum bona possidet.
善良的心灵才拥有真正的王国。
§390hoc regnum sibi quisque dat.
这一王国,每个人都赋予自己。
§391Stet quicumque volet potens §392aulae culmine lubrico: §393me dulcis saturet quies; §394obscuro positus loco §395leni perfruar otio, §396nullis nota Quiritibus §397aetas per tacitum fluat.
愿任何想要的人,立于宫殿滑溜顶端的权位之上吧:愿甜美的宁静令我满足;处于无名之所,让我尽情享受温和的闲暇,不为任何罗马公民所知,让我的岁月在静默中流逝。
§398sic cum transierint mei §399nullo cum strepitu dies. §400plebeius moriar senex.
如此,当我的日子在悄无声息中度过,我将作为一个平民老人死去。
§401illi mors gravis incubat §402qui, notus nimis omnibus, §403ignotus moritur sibi.
沉重的死亡笼罩着那个人:他对所有人而言都过于出名,却在死去时对自己一无所知。
§404Optata patriae tecta et Argolicas opes §405miserisque summum ac maxime exulibus bonum, §406tractum soli natalis et patrios deos §407(si sunt tamen di) cerno, Cyclopum sacras §408turres, labore maius humano decus, §409celebrata iuveni stadia, per quae nobilis §410palmam paterno non semel curru tuli.
提埃斯特斯:渴望已久的祖国屋檐和阿尔戈斯的财富,对不幸者、尤其是对流亡者而言最大和最至高的福祉,故土的延伸与祖国的神明,(如果神明确实存在的话)我看见了,还有独眼巨人的神圣高塔,这超越人类劳作的美丽,我年轻时曾在此竞技的赛场,在那些地方,著名的我不止一次驾着父亲的战车赢得胜利的棕榈枝。
§411occurret Argos, populus occurret frequens— §412sed nempe et Atreus.
阿尔戈斯将迎接我,密集的民众将迎接我—— 但确实,阿特柔斯也会。
repete silvestres fugas §413saltusque densos potius et mixtam feris §414similemque vitam; clarus hic regni nitor §415fulgore non est quod oculos falso auferat: §416cum quod datur spectabis, et dantem aspice.
重新回到林间的逃亡中去吧,回到那浓密的灌木丛中,回到与野兽混杂、相似的生活中去吧;这王权的显赫光彩不该以其虚假的光芒夺走我的眼睛:当你注视被赐予之物时,也看看赐予之人。
§417modo inter illa, quae putant cuncti aspera, §418fortis fui laetusque; nunc contra in metus §419revolvor: animus haeret ac retro cupit §420corpus referre, moveo nolentem gradum.
刚才在所有人皆以为艰难的那些事物中,我还勇敢而快乐;现在相反,我却退缩回恐惧之中:心灵犹豫不决,渴望将身体往后拉,我迈着不情愿的步履。
§421Pigro (quid hoc est?) genitor incessu stupet
坦塔罗斯:父亲以迟缓的步伐(这是怎么回事?
§422vultumque versat seque in incerto tenet.
)呆立着,扭转面容,使自己处于犹豫不决之中。
§423Quid, anime, pendes quidve consilium diu
提埃斯特斯:我的灵魂啊,你为何迟疑,又为何如此轻易地长期扭转你的决定?
§424tam facile torques? rebus incertissimis, §425fratri atque regno, credis ac metuis mala §426iam victa, iam mansueta et aerumnas fugis
对于极不确定之物,即兄弟与王权,你予以信任,却又害怕那已经被战胜、已经顺从的灾祸,并逃避那妥善安置的苦难?
§427bene collocatas? esse iam miserum iuvat, §428reflecte gressum, dum licet, teque eripe.
如今做个不幸的人反倒让人愉快,趁还来得及,转回你的脚步,将自己解救出来。
§429T AN T. Quae causa cogit, genitor, a patria gradum
坦塔罗斯:父亲,是什么原因迫使您在看到祖国后退回脚步?
§430referre visa? cur bonis tantis sinum
为什么您将胸怀从如此巨大的幸福中抽离?
§431subducis? ira frater abiecta redit §432partemque regni reddit et lacerae domus §433componit artus teque restituit tibi.
兄弟已摒弃愤怒而归,归还部分王国,并为破碎家园的肢体予以重组,将您恢复给您自己。
§434Causam timoris ipse quam ignoro exigis.
提埃斯特斯:我自己都不知道的恐惧原因,你却在质问。
§435nihil timendum video, sed timeo tamen.
我看不见任何值得害怕的事,但我依然害怕。
§436placet ire, pigris membra sed genibus labant §437alioque quam quo nitor abductus feror, §438sic concitatam remige et velo ratem §439aestus resistens remigi et velo refert.
虽想前行,但双腿因迟缓的膝盖而颤抖,我被带往与我努力前行的方向相反之处,犹如一艘被桨和帆催动的船只,逆流阻挡着桨和帆,将其推回。
§440Evince quicquid obstat et mentem impedit §441reducemque quanta praemia expectent vide.
坦塔罗斯:克服一切阻碍和束缚心灵的障碍吧,看看有何等巨大的奖赏在等待着归来之人。
§442pater, potes regnare, §442bCum possim mori.
父亲,您可以统治了,提埃斯特斯:当我还可以选择死亡时。
§443Summa est potestas— §443bNulla: si cupias nihil.
坦塔罗斯:那是至高无上的权力—— 提埃斯特斯:若是无所欲求,权力便一无是处。
§444Gnatis relinques, §444bNon capit regnum duos.
坦塔罗斯:您将把它留给子嗣,提埃斯特斯:一个王国容不下两人。
§445Miser esse mavult esse qui felix potest?
坦塔罗斯:能够幸福的人,难道更愿意选择悲惨吗?
§446Mihi crede, falsis magna nominibus placent, §447frustra timentur dura.
提埃斯特斯:相信我,伟大的事物因虚假的名声而令人向往,艰难的事物被徒然地惧怕。
dum excelsus steti, §448numquam pavere destiti atque ipsum mei §449ferrum timere lateris, o quantum bonum est
当我身处高位时,我从未停止过战栗,甚至害怕自己身侧的剑刃。
§450obstare nulli, capere securas dapes
噢,不去阻碍任何人,躺在地上享用安稳的宴席,这是何等巨大的幸福!
§451humi iacentem! scelera non intrant casas, §452totusque mensa capitur angusta cibus; §453venenum in auro bibitur— expertus loquor: §454malam bonae praeferre fortunam licet.
罪恶不会进入草木小屋,狭窄的餐桌上便能盛下完整的食物;毒药是从金杯中饮下的——我以亲身经历在说话:恶运是可以被偏爱于好运的。
§455non vertice alti montis impositam domum §456et eminentem civitas humilis tremit §457nec fulget altis splendidum tectis ebur §458somnosque non defendit excubitor meos; §459non classibus piscamur et retro mare §460iacta fugamus mole nec ventrem improbum
并非建在高山之巅且高耸入云的房屋才会让卑微的公民颤栗,在高耸的屋顶下没有闪耀的象牙,也没有卫兵保护我的睡眠;我们不用船队捕鱼,也不用投下堤坝来击退海洋,亦不曾为了那无法满足的肚腹……

词汇与语法注释

  1. 369Reges conveniant licet — 自 “conveniant licet”(表示让步的虚拟式)开始的一系列从句,与第376行的 “certet Danuvii vadum” 以及以 “Seres”(第379行)为主语的从句并列,构成了宏大的让步结构。主句自第381行 “nil ullis opus est...” 开始,而第380行 “mens regnum bona possidet” 作为思想性结论被插入其间。
  2. 416cum quod datur spectabis — 时间连词 “cum”(当……时)此处与直说语气将来时(“spectabis”)连用,呼应主句中的命令式 “aspice”。关系代词 “quod” 的先行词被省略,意为“被赐予之物”(quod datur)。
  3. 426aerumnas bene collocatas — “bene collocare” 原意为“(资金等)妥善投资、配置”。此处比喻“(因过去隐忍而如今能远离王权危险的)带来有益结果的苦难”,表明提埃斯特斯对自己目前虽贫困但安全的流亡生活持肯定态度。
  4. 442bCum possim mori — 连词 “cum” 此处引导虚拟式的让步(“尽管我可以死”)或原因(“既然我可以死”)从句。它对坦塔罗斯“您可以统治”的劝说构成了强烈的反驳,暗示由于他拥有死亡的自由,因而无需受缚于王权的焦虑。
  5. 446falsis magna nominibus placent — 主语是中性复数名词 “magna”(伟大的事物)。动词 “placent”(取悦、使人喜欢)通常要求人称与格,此处与 “falsis nominibus”(通过虚假的名号,手段夺格)连用,表示“伟大的事物仅仅因虚假的名号而受人喜爱”。

引用这一段

小塞内卡, 梯厄斯忒斯 §360-460. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi008.humanitext-lat2:360-460

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。