Humanitext Reader

小塞内卡 · 阿伽门农 §99-182

中庸之歌与克吕泰涅斯特拉的复仇决意

第 2 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

在歌队歌颂权力的无常与中庸的安全之后,克吕泰涅斯特拉在面对阿伽门农归来时,于不贞的恐惧与对丈夫的剧烈仇恨之间痛苦挣扎,并回想起女儿伊菲革涅亚被献祭的惨剧,从而坚定了复仇的决心。

§99vilia currant, §100placet in vulnus maxima cervix.
廉价的牲畜奔跑逃生,最粗壮的颈项被选来承受伤口。
§101Quicquid in altum Fortuna tulit, §102ruitura levat, modicis rebus §103longius aevum est: felix mediae
命运所提升到高处的一切,都是为了让其坠落而抬起;温和的境遇拥有更长久的寿命。
§104quisquis turbae sorte quietus §105aura stringit litora tuta §106timidusque mari credere cumbam §107remo terras propiore legit.
何其幸福,那无论何人,安于平庸大众的命运,伴着微风紧贴安全的海岸,因害怕将小舟托付给大海,用靠近陆地的桨划行。
§108Quid, segnis anime, tuta consilia expetis?
懦弱的心啊,你为何寻求安全的计谋?
§109quid fluctuaris? clausa iam melior via est: §110licuit pudicos coniugis quondam toros §111et sceptra casta vidua tutari fide— §112periere mores ius decus pietas fides §113et qui redire cum perit nescit pudor; §114da frena et omnem prona nequitiam incita: §115per scelera semper sceleribus tutum est iter.
你为何动摇? 那更好的道路已经关闭:过去本可以凭借纯洁的忠贞,作为贞洁的孀妇去守护丈夫纯洁的床榻与王权―― 道德、法律、名誉、虔敬、忠贞皆已消逝,还有那一旦失去便不知如何复归的羞耻心;松开缰绳,俯身驱使一切邪恶:罪恶的安全之路,始终要穿过罪恶。
§116tecum ipsa nunc evolve femineos dolos, §117quod ulla coniunx perfida atque impos sui §118amore caeco, quod novercales manus §119ausae, quod ardens impia virgo face, §120Phasiaca fugiens regna Thessalica trabe: §121ferrum, venena; vel Mycenaeas domos §122coniuncta socio profuge furtiva rate—
如今你自己盘算女性的诡计吧,任何不贞且因盲目的爱而失去理智的妻子,或是继母之手所敢于犯下的罪行,或是那怀着炽热邪念的处女,搭乘着忒萨利亚的船只逃离法希斯王国时所做的事:刀剑、毒药;或者与你的同谋结合,乘着秘密的船只逃离迈锡尼的家园―― 为何胆怯地谈论偷窃、放逐与逃亡?
§123quid timida loqueris furta et exilium et fugas? §124soror ista fecit; te decet maius nefas.
那些是你的姐姐所做的事;更伟大的罪行才配得上你。
§125Regina Danaum et inclitum Ledae genus, §126quid tacita versas quidve consilii impotens §127tumido feroces impetus animo geris?
达那奥斯人的王后,勒达的显赫后代啊,为何你默默地思量,又为何无法控制自己的决断,在激荡的心中怀着狂暴的冲动?
§128licet ipsa sileas, totus in vultu est dolor.
纵然你自己保持沉默,所有的痛苦也都写在脸上了。
§129proin quicquid est, da tempus ac spatium tibi: §130quod ratio non quit saepe sanavit mora.
因此,无论那是何事,请给自己一点时间和空间:理性所无法治愈的,延迟往往能使之痊愈。
§131Maiora cruciant quam ut moras possim pati; §132flammae medullas et cor exurunt meum, §133mixtus dolori subdidit stimulos timor, §134invidia pulsat pectus; hinc animum iugo §135premit cupido turpis et vinci vetat: §136et inter istas mentis obsessae faces, §137fessus quidem et devinctus et pessumdatus, §138pudor rebellat.
更有甚于我能承受延迟的痛苦折磨着我;火焰烧灼着我的骨髓与心灵,夹杂着痛苦的恐惧施加了马刺,嫉妒捶打着我的胸膛;在这一侧,卑劣的欲望用枷锁压迫着我的心灵,不容许它被战胜:而在这被围困的灵魂的烈焰之中,尽管已经疲惫、被束缚且被毁灭,羞耻心仍在反抗。
fluctibus variis agor, §139ut cum hinc profundum ventus, hinc aestus rapit, §140incerta dubitat unda cui cedat malo.
我被反复无常的波涛驱赶,就像风从这一侧、潮汐从那一侧席卷深海,游移不定的波涛犹豫着该向哪一方的灾难屈服。
§141proinde omisi regimen e manibus meis: §142quocumque me ira, qua dolor, quo spes feret, §143hoc ire pergam; fluctibus dedimus ratem: §144ubi animus errat, optimum est casum sequi.
因此,我已经将船舵从手中放开:无论愤怒、痛苦、希望将我带向何方,我都将继续前行;我们已将船只交给了波涛:当心灵迷失时,跟随命运是最好的。
§145Caeca est temeritas quae petit casum ducem.
寻求命运作为向导的鲁莽是盲目的。
§146Cui ultima est fortuna, quid dubiam timet?
处于绝境命运的人,为何还要害怕那变幻莫测的命运?
§147Tuta est latetque culpa, si pateris, tua.
只要你隐忍,你的罪过就是安全且隐蔽的。
§148Perlucet omne regiae vitium domus.
王室的每一件恶行都会昭然若揭。
§149Piget prioris et novum crimen struis?
你后悔先前的罪过,却又在策划新的罪行吗?
§150Res est profecto stulta nequitiae modus.
给邪恶设立界限,确实是一件愚蠢的事。
§151Quod metuit auget qui scelus scelere obruit.
用罪恶掩盖罪恶的人,只会增加他所恐惧的事物。
§152Et ferrum et ignis saepe medicinae loco est
刀剑与火焰,往往充当着医治的良药。
§153Extrema primo nemo temptavit loco.
任何人都不该一上来就尝试极端的手段。
§154Rapienda rebus in malis praeceps via est.
在困境之中,必须夺取那险峻的道路。
§155At te reflectat coniugi nomen sacrum.
但愿“丈夫”这神圣的名字能让你回头。
§156Decem per annos vidua respiciam virum?
守寡十年的我,还要回头去顾念那个丈夫吗?
§157Meminisse debes sobolis ex illo tuae.
你应当记住你与他所生的子嗣。
§158Equidem et iugales filiae memini faces §159et generum Achillem: praestitit matri fidem.
我当然记得女儿婚礼上的火炬,以及女婿阿喀琉斯:他对她的母亲守信了。
§160Redemit illa classis immotae moras §161et maria pigro fixa languore impulit.
她救赎了静止舰队的延误,并推动了那凝固在惰性沉闷之中的海洋。
§162Pudet doletque— Tyndaris, caeli genus.
这真是令人羞耻和痛苦――廷达瑞俄斯的女儿,上天的后代啊。
§163lustrale classi Doricae peperi caput!
我为多利安人的舰队生下了一个净化赎罪的牺牲头颅!
§164revolvit animus virginis thalamos meae §165quos ille dignos Pelopia fecit domo, §166cum stetit ad aras ore sacrifico pater
我的心回想起我那处女女儿的洞房,他使那洞房配得上佩洛普斯的家族,当父亲站在祭坛前,口中念着祭祀的祷词,那是多么具有婚礼气氛啊!
§167quam nuptialis! horruit Calchas suae §168responsa vocis et recedentes focos.
甚至卡尔卡斯也对自己声音的神示以及退缩的祭坛之火感到不寒而栗。
§169o scelera semper sceleribus vincens domus, §170cruore ventos emimus, bellum nece!
噢,总是罪上加罪的家族啊,我们用鲜血换取微风,用死亡换取战争!
§171sed vela pariter mille fecerunt rates?
但那一千艘船是一起扬帆起航的吗?
§172non est soluta prospero classis deo: §173eiecit Aulis impias portu rates.
舰队并非在吉兆之神的保佑下启航:奥利斯将那些不义的船只逐出了港口。
§174sic auspicatus bella non melius gerit.
以如此凶兆开始战争,他也没有打得更好。
§175amore captae captus, immotus prece §176Zminthea tenuit spolia Phoebei senis, §177ardore sacrae virginis iam tum furens.
他被女俘虏的爱所俘虏,对哀求无动于衷,扣留了福玻斯老祭司的斯敏修斯战利品,那时他便已为那神圣处女的炽热激情而发狂。
§178non illum Achilles flexit indomitus minis, §179non ille solus fata qui mundi videt, §180in nos fidelis augur, in captas levis, §181non populus aeger et relucentes rogi: §182inter ruentis Graeciae stragem ultimam
无论是不屈的阿喀琉斯的威胁,还是那唯一看透世界命运的人―― 对我们而言是忠实的预言家,对女俘虏却轻浮纵容―― 还是患病的民众和熊熊燃烧的火葬柴堆,都未能使他动摇:在崩溃中的希腊人那最后的惨烈杀戮之中……

词汇与语法注释

  1. §100in vulnus — `in vulnus`(“为了受伤/被献祭”)是表示目的或方向的前置词短语,修饰动词 `placet`(“被喜爱/适合”),其主语是 `maxima cervix`(“最粗壮的颈项”)。
  2. §110licuit — 无人称动词 `licet` 的完成时形式 `licuit`(“本可以/曾被允许”)其逻辑主语是下一行的不定式 `tutari`(“守护”)。对格名词短语 `toros`(“床榻”)和 `sceptra`(“王权”)作为该不定式的直接宾语。
  3. §131Maiora... quam ut — 比较级形容词 `Maiora` 后面接带有虚拟式 `possim` 的 `quam ut` 从句,表示因程度过深而无法承受的结果:“折磨我的痛苦过于巨大,以至于我无法容忍任何延迟”(即“痛苦大到让我无法忍受拖延”)。
  4. §159praestitit matri fidem — 克吕泰涅斯特拉针对女儿伊菲革涅亚被献祭一事所作的辛辣反讽。阿喀琉斯作为“女婿”的承诺原本是诱骗女孩走向死亡祭坛的谎言,在此反语式地表示,他仅以一种残酷而颠倒的方式向母亲“履行了信用”。
  5. §180fidelis... levis — 描述预言家卡尔卡斯双重标准的同格对比。它对比了卡尔卡斯在要求希腊王室献祭时(对希腊人而言)的严苛与执拗(`in nos fidelis`),与其在对待释放女俘虏时的轻率、无所谓或宽容态度(`in captas levis`)。

引用这一段

小塞内卡, 阿伽门农 §99-182. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi007.humanitext-lat2:99-182

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。