Humanitext Reader

小塞内卡 · 阿伽门农 §540-633

埃阿斯的覆灭与特洛伊女俘的哀歌

第 7 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

在讲述了埃阿斯之死和舰队在卡费雷乌斯难破后,王后表达了对丈夫归来的矛盾心情,特洛伊女俘虏的歌队则歌颂死亡是最终的解脱,并哀悼因木马计沦陷的家园。

§540ambustus extat, dirimit insanum mare §541fluctusque rumpit pectore et navem manu §542complexus ignes traxit et caeco mari §543conlucet Aiax, omne resplendet fretum,
他虽被烧伤却依然挺立,劈开狂暴的大海,用胸膛冲破波涛,用手抓着船只,拖曳着火焰,在黑暗的海上埃阿斯光芒四射,整个海面一片闪耀。
§544tandem occupata rupe furibundum intonat: §545'superasse cuncta, pelagus atque ignes iuvat,
他终于占领了一块岩石,狂怒地如雷般吼道: “战胜了一切,战胜了大海与烈火,真叫人痛快!
§546vicisse caelum Palladem fulmen mare.
战胜了上天、帕拉斯、雷霆与大海!
§547non me fugavit bellici terror dei §549Phoebea nec me tela pepulerunt gradu: §550cum Phrygibus istos vicimus— tene horream?
战神的恐惧不曾使我逃跑,阿波罗的箭也不曾使我退后一步:我们曾与特洛伊人一同战胜了他们——难道我会怕你?
§551aliena inerti tela mittis dextera, §552quid si ipse mittat?' plura cum auderet furens,
你用那无力的右手,投掷着别人的武器,要是那人亲自投掷又当如何?
§553tridente rupem subruit pulsam pater §554Neptunus imis exerens undis caput §555solvitque montem; quem cadens secum tulit §556terraque et igne victus et pelago iacet.
”当他狂怒地还敢说更多时,父神涅普顿从最深的海浪中探出头来,用三叉戟击碎并倾覆了那块岩石,摧毁了山体;那坠落的山石将他一同带走,他被大地、烈火与大海击败,横尸于此。
§557Nos alia maior naufragos pestis vocat, §558est humilis, unda, scrupeis mendax vadis, §559ubi saxa rapidis clausa verticibus tegit §560fallax Caphereus;
另一场更大灾难在召唤着我们这些难破者,那里水流浅显,却因怪石嶙峋的浅滩而诡诈,激流漩涡包围的礁石被诡诈的卡费雷乌斯遮蔽着。
aestuat scopulis fretum §561fervetque semper fluctus alterna vice.
海水在礁石间沸腾,波涛在交替交错中永远汹涌。
§562arx imminet praerupta quae spectat mare §563utrimque geminum: Pelopis hinc oras tui §564et Isthmon, arto qui recurvatus solo §565Ionia iungi maria Phrixeis vetat, §566hinc scelere Lemnon nobilem et Calchedona §567tardamque ratibus Aulida: hanc arcem occupat §568Palamedis ille genitor et clarum manu §569lumen nefanda vertice e summo efferens §570in saxa ducit perfida classem face.
一座险峻的悬崖耸立,俯瞰着两侧的双重海洋:在此处,是你培洛普斯的海岸,以及地峡,它在狭窄的土地上弯曲,阻止了伊奥尼亚海与普里克索斯之海相连;在彼处,则是因罪恶而闻名的莱姆诺斯,以及迦克墩,还有阻滞船只的奥利斯:占领这座堡垒的是那个帕拉墨得斯的父亲;他用邪恶的手从最高峰举起明亮的光芒,用那背信弃义的火炬将舰队引向礁石。
§571haerent acutis rupibus fixae rates; §572has inopis undae brevia comminuunt vada, §573pars vehitur huius prima, pars scopulo sedet; §574hanc alia retro spatia relegentem ferit
船只紧紧卡在尖锐的礁石上,无法动弹;浅滩上的急流将这些船只击碎,这只船的前半部分被冲走,后半部分搁浅在岩石上;另一只船在往后退却时被击中,自身破碎的同时也撞碎了它物。
§575et fracta frangit, iam timent terram rates §576et maria malunt.
如今船只害怕陆地,宁愿选择大海。
cecidit in lucem furor: §577postquam litatum est Ilio, Phoebus redit §578et damna noctis tristis ostendit dies.
狂暴随着黎明而平息:在对伊利奥斯的祭祀完成之后,波伊玻斯回归,悲哀的白昼展现了那凄惨黑夜所带来的损失。
§579Vtrumne doleam laeter an reducem virum?
我应当为丈夫的归来感到悲伤,还是感到高兴?
§580remeasse laetor vulnus et regni grave
我为他的归来而高兴,却不得不为王国的沉重伤痛而哀哭。
§581lugere cogor, redde iam Grais, pater §582altisona quatiens regna, placatos deos.
父亲啊,震撼那高声轰鸣之国度的神啊,现在请把和解的神明归还给希腊人吧。
§583nunc omne laeta fronde veletur caput, §584sacrifiea dulces tibia effundat modos §585et nivea magnas victima ante aras cadat
如今,让每一个头颅都戴上喜悦的绿叶,让祭祀的笛子倾泻出甜美的音调,让雪白的牺牲倒在大祭坛前。
§586Sed ecce. turba tristis in comptae comas §587Iliades adsunt, quas super celso gradu §588effrena Phoebas entheas laurus quatit.
但看啊,一群悲伤的人,头发蓬乱,特洛伊妇女们在此;在她们之上,以高傲的步伐,放荡不羁的阿波罗女祭司摇晃着附有神灵的月桂树。
§589Heu quam dulce malum mortalibus additum §590vitae diras amor, cum pateat malis §591effugium et miseros libera mors vocet §592portus aeterna placidus quiete, §593nullus hunc terror nec impotentia §594procella Fortunae movet aut iniqui §595flamma Tonantis.
哀哉,凡人被赋予了多么甜美的灾祸,那是对生命的恐惧之爱,既然向着灾难,逃生之路已经敞开,自由之死在召唤着不幸的人们,那是永恒宁静中的安详港湾;任何恐惧与命运那无法无天的暴风雨都无法撼动它,亦非那不公的掌控雷霆者的烈火。
§605Perrumpet omne servitium §606contemptor levium deorum, §607qui vultus Acherontis atri, §608qui Styga tristem non tristis videt §609audetque vitae ponere finem.
他将突破一切奴役,蔑视那些轻率神明的人,他望着黑暗的阿刻戎之颜,望着忧郁的斯堤克斯而自己并不忧郁,并敢于给生命画上句号。
§596Alta pax nullos §597civium coetus timet aut minaces §598victoris iras, non maria asperis §599insana coris, non acies feras §600pulvereamve nubem §601motam barbaricis equitum catervis; §602non urbe cum tota populos cadentes, §603hostica muros populari te flamma, §604indoinitumve bellum: §610par ille regi, par superis erit.
深沉的和平不惧怕任何公民的集会,亦不惧怕战胜者那威胁性的愤怒,亦不惧那因粗暴的西北风而狂暴的大海,亦非那凶猛的战阵,或者是因蛮族骑兵队激起的那滚滚尘土之云;亦不惧怕与整座城市一同陷落的百姓,亦非那摧毁你城墙的敌方烈火,亦或那无法驯服的战争:他将与君王平等,与天神并列。
§611o quam miserum est nescire mori!
呜呼,不知如何死去,是多么可悲啊!
§612Vidimus patriam ruentem nocte funesta, §613cum Dardana tecta Dorici raperetis ignes,
我们看见祖国在那灾难之夜分崩离析,当多里斯的烈火夺去达尔达尼亚的房屋时。
§614non illa bello victa, non armis, §615ut quondam, Herculea cecidit pharetra.
她非因战争而败,亦非因武器,她不像从前那样,倒在赫拉克勒斯的箭袋下。
§616quam non Pelei Thetidisquo natus §617carosque Pelidae nimium feroci §618vicit, acceptis cum fulsit armis §619fuditque Troas falsus Achilles, §620aut cum ipso Pelides animos feroces §621sustulit luctu celeremque saltu §622Troades summis timuere muris,
无论是培琉斯与忒提斯之子,还是那被过于凶猛的培琉斯之子过度珍视的挚友,在披上获赠的铠甲闪闪发光、作为虚假的前锋击退特洛伊人时,都未能战胜她;或是当培琉斯之子本人激起凶猛的斗志、因悲伤而振作,而他那轻捷的跃动特洛伊妇女在城墙最高处因而颤栗之时,也未能征服她。
§623perdidit in malis §624extremum decus fortiter vinci: §625restitit quinis bis annis §626unius noctis peritura furto.
她在灾难中失去了那“勇敢落败”的最后荣耀:她坚守了两次五年,最终却亡于仅有一夜的诡计。
§627Vidimus simulata dona §628molis immensae Danaumque §628bfatale munus duximus nostra §629creduli dextra tremuitque saepe §630limine in primo sonipes, cavernis §631conditos reges bellumque gestans; §632et licuit dolos versare ut ipsi §633fraude sua caderent Pelasgi.
我们看见了那伪装的礼物,那庞大无匹的、希腊人的致命馈赠,我们轻信地用自己的右手将它拉入;而那匹马常常在第一道门槛上震颤,在它的腹腔中藏着君王,并孕育着战争;我们本可以识破这阴谋,好让培拉斯吉人自己因其诡计而倒下。

词汇与语法注释

  1. 545superasse cuncta, pelagus atque ignes iuvat — 无人称动词 iuvat(……是令人高兴的)以不定式短语 superasse cuncta(战胜一切)及下一行的 vicisse 作为其主语。
  2. 555quem cadens secum tulit — quem 是指向埃阿斯(Ajax)的关系代名词(宾格)。主格分词 cadens 与 tulit 的主语 montem(山,阳性单数)一致,整句意为“那坠落的山石将他(埃阿斯)一同带走”。
  3. 632et licuit dolos versare — 无人称动词 licuit(本可以……)在这里表达了过去未实现的可能(虚拟语气色彩),意为“本可以识破并利用他们的诡计(但实际上没有做到)”。

引用这一段

小塞内卡, 阿伽门农 §540-633. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi007.humanitext-lat2:540-633

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。