Humanitext Reader

小塞内卡 · 阿伽门农 §378-456

使者宣告阿伽门农归来与出航特洛伊

第 5 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

合唱队结束了对帕拉斯、戴安娜、朱庇特的赞歌,使者埃乌里巴特斯到来宣告阿伽门农的归来。但他随即透露舰队在风暴中遭受了惨重损失,并开始描绘最初从特洛伊平静出航的景象及船上士兵的活动。

§378tibi grandaevi lassique senes §379compote voto §380reddunt grates libantque manu §381vina trementi.
为了你,年迈而疲惫的老人们,誓愿得以实现,献上感谢,并用颤抖的手斟上美酒。
§382et te Triviam nota memores §383voce precamur: §384tu maternam sistere Delon, §385Lucina, iubes, §386huc atque illuc prius errantem §387Cyclada ventis; §388nunc iam stabilis fixa terras §389radice tenet, §390respuit auras religatque rates §391assueta sequi,
我们也以熟知的名字呼唤你为特里维亚,用我们的声音心怀感激地祈祷:卢客娜啊,你命令你母亲的德洛斯岛静止,它先前曾随风四处漂泊,只是环礁群岛中的一员;如今它已稳定,根深蒂固地坚守着大地,拒绝了风浪,并系紧了船只,尽管它曾习惯于随波逐流。
§392tu Tantalidos funera matris §393victrix numeras: §394stat nunc Sipyli vertice summo §395flebile saxum, §396et adhuc lacrimas marmora fundunt §397antiqua novas,
胜利的你数算着坦塔罗斯之女那母亲的丧子之痛:如今在西皮洛斯山的最顶端立着那座哀伤的石像,至今古老的大理石仍在流下崭新的泪水。
§398colit impense femina virque §399numen geminum, §400tuque ante omnis, pater ac rector §401fulmine pollens, §402cuius nutu simul extremi §403tremuere poli, §404generis nostri, Iuppiter, auctor, §405cape dona libens §406abavusque tuam non degenerem §407respice prolem.
女人和男人都在热切地崇敬着双子神明,而你,在众人之上,那凭借雷霆而强大的父与统治者,你的点头能让极地最深处同时震颤,朱庇特啊,我们家族的始祖,请乐意地接受这些礼物,作为高祖父,请垂顾你那并未堕落的子孙。
§408Sed ecce, vasto concitus miles gradu §409manifesta properat signa laetitiae ferens §410(namque hasta summo lauream ferro gerit) §411fidusque regi semper Eurybates adest.
但是看,一个步伐巨大的兵士兴奋地急急走来,带着显而易见的喜悦兆头(因为他的长枪铁尖上正戴着月桂枝),对国王一向忠诚的埃乌里巴特斯来到了。
§392aDelubra et aras caelitum et patrios lares §393apost longa fessus spatia, vix credens mihi, §394asupplex adoro.
天神们的庙宇、祭坛以及祖先的拉雷斯神,在漫长的旅途后疲惫不堪,我几乎不敢相信自己,作为恳求者在此膜拜。
vota superis solvite: §395atelluris altum remeat Argolicae decus §396atandem ad penates victor Agamemnon suos,
向天上的神明履行你们的誓愿吧:阿耳戈斯土地的至高荣耀,胜利者阿伽门农终于回到了他自己的佩纳特斯。
§397aFelix ad aures nuntius venit meas.
克吕泰涅斯特拉:幸福的使者传到了我的耳中。
§398aubinam petitus per decem coniunx mihi
我那寻找了十载的丈夫,究竟在何处迟滞?
§399aannos moratur? pelagus an terras premit?
是在海上,还是已踏上了陆地?
§400aIncolumis, auctus gloria, laude inclitus §401areducem expetito litori impressit pedem.
盘问埃乌里巴特斯:他安然无恙,荣耀倍增,赞誉显赫,已将归来的脚步踏上了令人渴望的岸边。
§402aSacris colamus prosperum tandem diem §403aet si propitios attamen lentos deos.
克吕泰涅斯特拉:让我们用神圣的仪式崇敬这终于到来的吉日,崇敬那些虽显迟缓但终归眷顾的神明。
§404atu pande vivat coniugis frater mei §405aet pande teneat quas soror sedes mea.
你且说明,我丈夫的兄弟是否还活着,并说明我的姊妹如今身处何地。
§406aMeliora votis posco et obtestor deos: §407anam certa fari sors maris dubii vetat.
埃乌里巴特斯:我向神明祈求比誓愿更好的结果:因为莫测海洋的命运禁止我们说出确切的话。
§408aut sparsa tumidum classis excepit mare, §409aratis videre socia non potuit ratem.
当散开的舰队遭遇汹涌的大海,友船已无法看见同伴的船只。
§410aquin ipse Atrides aequore immenso vagus §411agraviora pelago damna quam bello tulit §412remeatque victo similis, exiguas trahens §413lacerasque victor classe de tanta rates.
不仅如此,阿特柔斯之子本人也在无垠的大海上漂流,在海洋中所遭受的损失,比在战争中更为惨重,他如同败者一般归来,从如此庞大的舰队中,只带回了寥寥几只残破的船只,尽管他是胜利者。
§414Effare casus quis rates hausit meas?
克吕泰涅斯特拉:说吧,是什么灾难吞噬了我的船只?
§415aut quae maris fortuna dispulerit duces.
或者是海洋的什么命运分散了将领们?
§416Acerba fatu poscis, infaustum iubes §417miscere laeto nuntium, refugit loqui §418mens aegra tantis atque inhorrescit malis.
埃乌里巴特斯:你所探寻的是痛苦之言,你命令将不幸的消息与喜讯混杂,我那因如此大难而受创的心灵拒绝言说,并为之战栗。
§419Exprome: clades scire qui refugit suas §420gravat timorem; dubia plus torquent mala.
克吕泰涅斯特拉:说出来:拒绝了解自己灾难的人会加重内心的恐惧;悬而未决的痛苦折磨更甚。
§421Vt Pergamum omne Dorica cecidit face, §422divisa praeda est, maria properantes petunt.
埃乌里巴特斯:当整个佩尔加蒙在多里斯的火把下倾覆,战利品被分发,人们便急切地奔向海洋。
§423iamque ense fessum miles exonerat latus, §424neglecta summas scuta per puppes iacent; §425ad militares remus aptatur manus §426omnisque nimium longa properanti mora est.
如今士兵解下了佩剑,解放了疲惫的腰侧,被忽视的盾牌横躺在船尾的最上方;船桨已配好到士兵们的手中,对于急切的人来说,任何耽搁都显得过于漫长。
§427signum recursus regia ut fulsit rate §428et clara laetum remigem monuit tuba, §429aurata primas prora designat vias §430aperitque cursus, mille quos puppes secent.
当回航的信号从王船上闪耀,清脆的军号提醒着欢欣的桨手,镀金的船首指明了最初的航道,开辟出千只船首将要切开的航路。
§431hinc aura primo lenis impellit rates §432adlapsa velis; unda vix actu levi §433tranquilla Zephyri mollis afflatu tremit.
此后,微风起初推动着船只,掠过风帆;平静的海面在柔和的西风吹拂下,几乎看不出轻微的颤动。
§434splendetque classe polagus et pariter latet.
海洋因舰队而闪耀,同时也同样被其遮蔽。
§435iuvat videro nuda Troiae litora,. §436iuvat rolicti sola Sigei loca.
眼见特洛伊荒凉的海岸令人愉悦,眼见被遗弃的锡格乌姆孤独之地亦令人愉悦。
§437proporat iuventus omnis adductos simul §438lentare remos, adiuvat ventos manu §439et valida nisu bracchia alterno movet.
所有的青年都一同急于使拉紧的船桨弯曲,用双手助风一臂之力,并在交替的努力中挥动强壮的双臂。
§440sulcata, vibrant aequora et latera increpant §441dirimuntque canae caerulum spumae mare.
被犁开的海面震颤,船侧发出声响,白色的泡沫劈开深蓝的海洋。
§442ut aura plenos fortior tendit sinus, §443posuere tonsas, credita, est vento ratis
当更强劲的风拉紧了饱满的帆面,他们放下了船桨,船只便托付给了风。
§444{ususque transtris miles aut terras procul, §445quantum recedunt vela, fugientes notat, §446aut bella narrat: Hectoris fortis minas §447currusque et empto redditum corpus rogo, §448sparsum cruore rogis Herceum Iovem.
坐在桨手凳上的士兵,要么注视着远方随着风帆远去而渐渐消失的陆地,要么讲述着战争:英勇的赫克托尔的威胁、他的战车,以及为购得火葬而归还的遗体,还有那在祭坛上沾满鲜血的赫耳客奥斯朱庇特。
§449tunc qui iacente reciprocus ludit salo §450tumidumque pando transilit dorso mare §451Tyrrhenus omni piscis exultat freto §452agitatque gyros et comes lateri adnatat, §453anteire naves laetus et rursus sequi; §454nunc prima tangens rostra lascivit chorus, §455millosimam nunc ambit et lustrat ratem.
此时,那在平静起伏的海面中交替嬉戏、用弯曲的背部跃过汹涌大海的第勒尼安之鱼在整片海域中欢腾,它们旋转游动,伴随在船侧,欢快地超前船只,旋又尾随其后;时而触碰着领先的船首,鱼群在嬉戏,时而围绕并巡游着第一千只船。
§456iam litus omne tegitur et campi latent
如今整片海岸都被遮蔽,平原也已隐去,

词汇与语法注释

  1. §382Triviam — 宾格。此处合唱队接续前文,呼唤戴安娜(阿耳忒弥斯)为“特里维亚”(三路女神),作为 'precamur'(我们祈求)的宾格补足语。
  2. §384sistere — 依赖于 'iubes'(命令)的现在时主动不定式。此处作及物动词使用,以宾格的 'Delon'(德洛斯岛)为宾语,意为“使……静止/稳定”。'prius errantem Cyclada'(先前漂流的环礁岛屿)为同格语,修饰 'Delon'。
  3. §392Tantalidos — 希腊语源的单数属格,修饰 'matris'(指坦塔罗斯之女,即尼俄伯)。此处暗指尼俄伯因子女被阿波罗和戴安娜射杀而哀悼的神话,'funera'(死亡、丧事)指其子女的死。
  4. §406abavus — 意为“高祖父(四世祖)”的名词。作 'Iuppiter' 的同格语,强调朱庇特是阿特柔斯家族(朱庇特—坦塔罗斯—佩洛普斯—阿特柔斯—阿伽门农)的远祖。
  5. §448Herceum Iovem — 源自希腊语“赫耳客奥斯(庭院守护神)的宙斯”的拉丁语翻译。指特洛伊国王普里阿摩斯在庭院祭坛前被涅俄普托勒摩斯杀害的典故。

引用这一段

小塞内卡, 阿伽门农 §378-456. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi007.humanitext-lat2:378-456

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。