Humanitext Reader

小塞内卡 · 俄狄浦斯 §801-883

使者与牧羊人的证言及身世的揭开

第 10 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

通过科林斯使者的证词以及对牧羊人弗尔巴斯的审问,俄狄浦斯发现自己正是莱乌斯与约卡斯塔的儿子,并在极其惨痛的真相面前战栗。

§801Timere vana desine et turpes metus §802depone: Merope vera non fuerat parens.
使者:停止对虚无之物的害怕,丢弃那卑劣的恐惧吧:墨洛珀并非你真正的母亲。
§803Quod subditi vi praemium gnati petit?
俄狄浦斯:她通过冒充儿子的欺骗想寻求什么回报?
§804Regum superbam liberi astringunt fidem.
孩子会维系君王们傲慢的誓言。
§805Secreta thalami fare quo excipias modo.
使者:请告诉我,你是以何种方式获获这后宫深处的秘密。
§806Hae te parenti parvulum tradunt manus.
正是这双手,将襁褓中的你交给了你的父亲。
§807Tu me parenti tradis; at quis me tibi?
俄狄浦斯:你把我交给了我的父亲;但又是谁把你交给了我?
§808Pastor nivoso sub Cithaeronis iugo.
使者:是在积雪的基泰戎山脊下的一位牧羊人。
§809In illa temet nemora quis casus tulit?
俄狄浦斯:是什么机缘将你带到了那片林地?
§810Illo sequebar monte cornigeros greges.
使者:在烈日下的那座山上,我正驱赶着有角的羊群。
§811Nunc adice certas corporis nostri notas.
俄狄浦斯:现在,请说出我身体上的确凿特征。
§812Forata ferro gesseras vestigia, §813tumore nactus nomen ac vitio pedum.
使者:你的双脚曾被铁器贯穿,留下了痕迹,因为这脚伤和肿胀,你得到了你的名字。
§814Quis fuerit ille qui meum dono dedit §815corpus requiro.
俄狄浦斯:我是问,那个将我的身体作为礼物送出的人是谁。
§815bRegios pavit greges; §816minor sub illo turba pastorum fuit.
使者:他曾放牧国王的羊群;在他手下有一小群牧羊人。
§817Eloquere nomen.
俄狄浦斯:说出名字。
§817bPrima languescit senum §818memoria longo lassa sublabens situ.
使者:老人们最初的记忆,在漫长的荒废中会变得迟钝并逐渐消逝。
§819Potesne facie noscere ac vultu virum?
俄狄浦斯:你能凭相貌和神态认出那个人吗?
§820Fortasse noscam: saepe iam spatio Obrutam §821levis exoletam memoriam revocat nota.
使者:也许能认出:往往被岁月湮没的微弱记忆,会被一个轻微的特征重新唤醒。
§822Ad sacra et aras omne compulsum pecus §823duces sequantur; ite, propere accersite, §824famuli, penes quos summa consistit gregum.
俄狄浦斯:让所有被驱赶到祭祀和祭坛前的羊群,都有头领随行;走,快去召集,仆人们,那些掌管着羊群总管权的人。
§825Sive ista ratio sive fortuna occulit, §826latere semper patere quod latuit diu: §827saepe eruentis veritas patuit malo.
约卡斯塔:无论隐藏那是出于理性还是命运,且让长久隐藏的事物永远隐藏下去:往往对真相的挖掘会带来灾难。
§828Malum timeri maius bis aliquod potest?
俄狄浦斯:对于已经害怕最大灾难的人,还会有更坏的灾难再次发生吗?
§829Magnum esse magna mole quod petitur scias, §830concurrit illinc publica, hinc regis salus: §831utrimque paria; contine medias manus, §832nihil lacessas, ipsa se fata explicent.
约卡斯塔:你应该知道,那被费尽心机追求的事物是重大的,一方是城邦的安全,另一方是国王的安全,两者正在交汇:双方是均等的;请收回你插手的手,不要挑起任何事,让命运自己展开。
§833Non expedit concutere felicem statum: §834tuto movetur quicquid extremo in loco est.
约卡斯塔:动摇幸福的状态并无益处:处于极点的事物,即使移动也是安全的。
§835Nobilius aliquid genere regali appetis?
俄狄浦斯:你是在寻求比王室血统更高贵的东西吗?
§836ne te parentis pigeat inventi vide.
且看你是否不会为找到的亲生父母感到羞耻。
§837Vel paenitendi sanguinis quaeram fidem, §838si nosse certum est.
约卡斯塔:即使是令人追悔的血统,我也要寻求其证据,如果了解真相的决心已定。
ecce grandaevus senex, §839arbitria sub quo regii fuerant gregis, §840Phorbas.
看,那位年迈的老人,在他手下曾掌管着王室的羊群,弗尔巴斯。
refersne nomen aut vultum senis?
你还记得这位老人的名字或容貌吗?
§841Adlidet animo forma; nec notus satis, §842nec rursus iste vultus ignotus mihi.
使者:他的形貌在我的心头回响;既不是十分熟悉,但另一方面,那张脸对我来说也并非陌生。
§843Regnum optinente Laio famulus greges §844agitasti opimos sub Cithaeronis plaga?
俄狄浦斯:在莱乌斯统治王国时,你作为仆人,在基泰戎的土地上放牧过肥壮的羊群吗?
§845Laetus Cithaeron pabulo semper novo §846aestiva nostro prata summittit gregi.
弗尔巴斯:快乐的基泰戎总是拥有新鲜的牧草,为我们的羊群提供夏日的草场。
§847SEN, Noscisne memet?
使者:你认得我吗?
§847bDubitat anceps memoria.
弗尔巴斯:游移的记忆正在犹豫。
§848Huic aliquis a te traditur quondam puer?
俄狄浦斯:曾经是否有一个男婴由你交给了这个人?
§849effare.
说出来。
dubitas? cur genas mutat color?
你犹豫了吗? 为什么脸颊变了颜色?
§850quid verba quaeris? veritas odit moras.
为什么在寻找说辞? 真理厌恶拖延。
§851Obducta longo temporum tractu moves.
弗尔巴斯:你正在唤醒被漫长时间所掩盖的事物。
§852Fatere, ne te. cogat ad verum dolor.
俄狄浦斯:坦白吧,免得痛苦迫使你说出真话。
§853Inutile isti munus infantis dedi: §854non potuit ille luce, non caelo frui.
弗尔巴斯:我曾给了那个人一个无用的婴儿礼物:他本无法享受光明,无法享受天空。
§855Procul sit omen.
使者:愿不祥之兆远离!
vivit et vivat precor.
他活着,我祈祷他继续活下去。
§856Superesse quare traditum infantem negas?
俄狄浦斯:为什么你否认那个被交付的婴儿活了下来?
§857Ferrum per ambos tenue transactum pedes §858ligabat artus, vulneri innatus tumor §859puerile foeda corpus urebat lue.
弗尔巴斯:一根细铁穿透了他的双脚,束缚着他的肢体;伤口里生出的肿胀用丑陋的疾患折磨着那幼小的身体。
§860Quid quaeris ultra? fata iam accedunt prope.
俄狄浦斯:你还想问什么? 命运已经逼近。
§861quis fuerit infans edoce.
告诉我那个婴儿是谁。
§861bProhibet fides.
弗尔巴斯:我的誓言禁止我说。
§862Huc aliquis ignem! flamma iam excutiet fidem.
俄狄浦斯:来人,拿火来! 火焰会燃尽他的誓言。
§863Per tam cruentas vera quaerentur vias?
弗尔巴斯:难道要通过这样残酷的方式来探求真相吗?
§864ignosce quaeso.
求求你宽恕我。
§864bSi ferus videor tibi §865et impotens, parata vindicta in manu est: §866dic vera: quisnam? quove generatus patre?
俄狄浦斯:如果我显得残暴且无法克制,惩罚就掌握在你的手中:说出真话:他是谁? 是由哪位父亲所生?
§867qua matre genitus?
由哪位母亲所生?
§867bconiuge est genitus tua.
弗尔巴斯:他是由你的妻子所生。
§868Dehisce, tellus, tuque tenebrarum potens,
俄狄浦斯:裂开吧,大地!
§869m Tartara ima, rector umbrarum, rape §870retro reversus generis ac stirpis vices.
而你,黑暗的主宰,冥府深处的统治者、幽灵的君王,请把我夺走,让这血统与家系的颠倒彻底倒流。
§871congerite, cives, saxa in infandum caput, §872mactate telis: me petat ferro parens, §873me gnatus, in me coniuges arment manus §874fratresque, et aeger populus ereptos rogis
公民们,把石头堆在起这个罪恶的头上,用武器屠戮我:让父亲用刀剑刺向我,让儿子、让妻子们针对我武装起双手,还有兄弟们;让饱受折磨的民众从火葬堆中夺取火焰掷向我。
§875iaculetur ignes, saeculi crimen vagor, §876odium deorum, iuris exitium sacri, §877qua luce primum spiritus hausi rudes
我这个世纪的罪人四处流浪,成为神明的憎恶、神圣法律的毁灭者,自我第一缕幼稚的呼吸吸入光明之日起,我便已配得上死亡。
§878iam morte dignus, redde nunc animos † acres, §879nunc aliquid aude sceleribus dignum tuis.
现在,唤回我激烈的灵魂吧,现在,去挑战一些配得上你罪孽的事。
§880i, perge, propero regiam gressu pete: §881gratare matri liberis auctam domum.
去吧,继续,用急促的脚步走向王宫:去向母亲道贺那因孩子们而充实的家庭。
§882Fata si liceat mihi §883fingere arbitrio meo,
歌队:如果命运允许我按照我自己的意愿去塑造,

词汇与语法注释

  1. 803Quod subditi vi praemium gnati petit? — Quod 是疑问形容词,修饰 praemium,意为“何种回报”。subditi ... gnati 是“冒充的儿子”的属格,与 vi(工具夺格,在此理解为“通过欺骗手段”)连用,指代墨洛珀所做的伪装。
  2. 834tuto movetur quicquid extremo in loco est. — extremo in loco 指“处于极点(最底端或最坏)的位置”。这是一个格言式的表达,意为“处于最底层的事物由于无法再跌落,因而可以安全地移动”,这与约卡斯塔此前劝阻动摇 felicem statum(幸福状态)的话形成对比。
  3. 864bSi ferus videor tibi et impotens — impotens 带有 sui impotens(无法自我克制、失控)的色彩。在此处,由于弗尔巴斯拒绝开口,俄狄浦斯威胁要使用火刑,他在承认自己可能显得残忍和失控的同时,暗示弗尔巴斯只要说出真相就可以免受伤害。
  4. 870retro reversus generis ac stirpis vices. — reversus 是 reverto 的完成时分词(在此具有主动或中动意,意为“倒转、逆行”)。vices(轮转、更替)是受 reversus(或前文动词 rape)支配的宾格。它表达了“世代与家系角色的颠倒”,即母亲成为了妻子,自己弑父并取而代之的悲剧。

引用这一段

小塞内卡, 俄狄浦斯 §801-883. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi006.humanitext-lat2:801-883

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。