Humanitext Reader

小塞内卡 · 俄狄浦斯 §439b-538

巴克科斯颂歌与俄狄浦斯质问克瑞翁

第 6 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

歌队歌颂了巴克科斯的神迹、他在各地的征服以及与阿里阿德涅成婚并使之化为星座的传奇;随后,俄狄浦斯与克瑞翁就是否公开真相以救底比斯展开了激烈争执。

§439bfudere comam.
披散了秀发。
§440iam post laceros Pentheos artus §442thyades, oestro membra remissae, §443velut ignotum videre nefas.
如今,在彭透斯的肢体被撕裂之后,狂女们那从狂乱中解脱出来的肢体,仿佛看着一桩未知的罪孽。
§445Ponti regna tenet nitidi matertera Bacchi §446Nereidumque choris Cadmeia cingitur Ino; §447ius habet in fluctus magni puer advena ponti, §448cognatus Bacchi, numen non vile Palaemon.
璀璨的巴克科斯的姨妈掌握着海洋的王国,卡德摩斯的女儿伊诺被涅瑞伊得斯们的合唱队环绕;一个初来伟大海洋的男孩拥有对波涛的统治权,他是巴克科斯的亲戚,并非卑微之神帕莱蒙。
§449Te Tyrrhena, puer, rapuit manus, §450at tumidum Nereus posuit mare, §451caerula cum pratis mutat freta: §452hinc verno platanus folio viret §453et Phoebo laurus carum nemus; §454garrula per ramos avis obstrepit; §455vivaces hederas remus tenet, §456summa ligat vitis carchesia. .
少年啊,第勒尼安的手劫持了你,但涅柔斯平息了汹涌的大海,当他将蓝色的海峡变成了草地时:在此处,悬铃木绿意盎然,展露春叶,还有深受斐波斯喜爱的月桂树林;喋喋不休的小鸟在树枝间喧闹;桨上缠绕着富有生气的常春藤,葡萄藤系紧了桅顶的杯状船首。
§457Idaeus prora fremuit leo, §458tigris puppe sedet Gangetica.
伊达山的雄狮在船首咆哮,恒河的猛虎在船尾端坐。
§459Tum pirata freto pavidus natat, §460et nova demersos facies habet: §461bracchia prima cadunt praedonibus §462inlisumque utero pectus coit, §463parvula dependet lateri manus §464et dorso fluctum curvo subit, §465lunata scindit cauda mare: §466aet sequitur curvus fugientia §466bcarbasa delphin.
那时,惊恐的海盗在海中游动,全新的外貌占有了沉入水中的他们:掠夺者们的双臂首先脱落,撞击进腹部的胸膛合而为一,微小的手悬在体侧,用弯曲的背脊钻入波涛之下,新月形的尾巴划破大海:弯曲的海豚追赶着逃跑的帆船。
§467Divite Pactolos vexit te Lydius unda, §468aurea torrenti deducens flumina ripa; §469laxavit victos arcus Geticasque sagittas §470lactea Massagetes qui pocula sanguine miscet; §471regna securigeri Bacchum sensere Lycurgi; §472sensere terrae † Zalacum feroces §473et quos vicinus Boreas ferit §474arva mutantes quasque Maeotis §475alluit gentes frigido fluctu §476quasque despectat §476bvertice summo §477sidus Arcadium geminumque plaustrum.
吕底亚的帕克托洛斯河用丰富的波涛载着你,从奔腾的岸边引下黄金的溪流;将乳白色杯中之物与鲜血混合的马萨革泰人,放下了他被征服的弓和革塔伊人的箭;手持战斧的 Lycurgus 的王国感受到了巴克科斯;凶悍的扎拉卡人之土地感受到了,还有那些被邻近的北风击打、不断迁徙田野的人们,以及麦欧提斯湖用冰冷波涛冲刷的各族人民,还有阿卡迪亚之星与双重车轮从最高顶端俯视的各族人民。
§478Ille dispersos domuit Gelonos.
他征服了分散的革罗尼人。
§479arma detraxit trucibus puellis: §480ore deiecto petiere terram §481Thermodontiacae catervae. §482positisque tandem levibus sagittis §483Maenades factae.
他夺走了强悍少女们的武器:特尔莫东的队伍面容沮丧地伏向大地,最终,她们放下了轻捷的箭矢,成为了狂女。
§484sacer Cithaeron sanguine undavit §485Ophioniaque caede; §486Proetides silvas petiere, et Argos §487praesente Bacchum coluit noverca.
神圣的基泰隆山因鲜血与奥菲翁的屠杀而波涛汹涌;普洛伊图斯的女儿们奔向森林,而阿耳戈斯在继母在场的情况下依然崇拜巴克科斯。
§488Naxos Aegaeo redimita ponto §489tradidit thalamis relictam §490virginem, meliore pensans §490bdamnum marito: §491pumice ex sicco §492fluxit Nyctelius latex; §493garruli gramen secuere rivi, §494conbibit dulces humus alta sucos §495niveique lactis candidos fontes §496et mixta odoro Lesbia cum thymo.
被爱琴海环绕的纳克索斯岛将遭遗弃的少女送入洞房,用一位更优秀的丈夫补偿了她的损失:从干燥的浮石中流出了尼克特里乌斯的液体;喋喋不休的溪流切开草地,深层的泥土吸入甜美的汁液,以及雪白牛奶的纯净泉源,和掺了芬芳百里香的莱斯博斯美酒。
§497Ducitur magno nova nupta caelo: §498solemne Phoebus carmen §499infusis humero capillis §500cantat et geminus Cupido §501concutit taedas.
新娘被引入伟大的天堂:斐波斯唱起庄严的歌,长发披在肩头,双子丘比特挥舞着火炬。
§502telum deposuit Iuppiter igneum §503oditque Baccho veniente fulmen.
朱庇特放下了他炽热的武器,在巴克科斯到来时厌恶起自己的雷霆。
§504Lucida dum current annosi sidera mundi, §505Oceanus clausum dum fluctibus ambiet orbem §506Lunaque dimissos dum plena recolliget ignes, §507dum matutinos praedicet Lucifer ortus §508altaque caeruleum dum Nerea nesciet Arctos, §509candida formonsi venerabimur ora Lyaei.
只要古老宇宙的璀璨星辰还在运转,只要大洋还在用波涛环绕闭合的大地,只要满月还在重新聚拢她散落的光芒,只要启明星还在预告清晨的黎明,只要高悬的大熊座还不知道那深蓝的涅柔斯,我们就会膜拜美丽的里埃乌斯那光辉的面容。
§510Etsi ipse vultus flebiles praefert notas, §510bexprome cuius capite placemus deos.
俄狄浦斯:即使你自己的脸色显露出悲哀的迹象,也请说明我们要用谁的头颅来抚慰神明。
§511Fari iubes tacere quae suadet metus.
克瑞翁:你命令我说出恐惧劝我保持沉默的事情。
§512Si te luentes non satis Thebae movent, §513at sceptra moveant lapsa cognatae domus.
俄狄浦斯:如果正在赎罪的底比斯不足以动摇你,那么至少让你亲族之家的衰落王权打动你。
§514Nescisse cupies nosse quae nimium expetis.
克瑞翁:你会希望自己从未知道你如此急切想要了解的事。
§515Iners malorum remedium ignorantia est.
俄狄浦斯:无知是对抗灾祸的一种无能的解药。
§516itane et salutis publicae indicium obrues?
难道你连公共救赎的线索也要掩盖吗?
§517Vbi turpis est medicina, sanari piget.
克瑞翁:当药方是可耻的时候,痊愈也让人感到厌恶。
§518Audita fare, vel malo domitus gravi §519quid arma possint regis irati scies.
俄狄浦斯:说出你听到的事,否则,在沉重灾祸的征服下,你将会知道一个愤怒君王的武力能做出什么。
§520Odere reges dicta quae dici iubent.
克瑞翁:君王往往憎恨他们命令臣下说出的话。
§521Mittens Erebo vile pro cunctis caput, §522arcana sacri voce ni retegis tua.
俄狄浦斯:如果你不用你的声音揭示神圣仪式的秘密,我将把你这颗卑微的头颅送往厄瑞玻斯,以代替众人。
§523Tacere liceat, ulla libertas minor §524a rege petitur?
克瑞翁:请允许我保持沉默;难道向君王请求的自由中,还有比这更渺小的吗?
§524bSaepe vel lingua magis §525regi atque regno muta libertas obest.
俄狄浦斯:沉默的自由往往比口舌更容易伤害君王与王国。
§526Vbi non licet tacere, quid cuiquam licet?
克瑞翁:如果连沉默都不被允许,那还有什么事情是任何人可以被允许做的?
§527Imperia solvit qui tacet iussus loqui.
俄狄浦斯:在被命令开口时保持沉默的人,就是在瓦解统治权力。
§528Coacta verba placidus accipias precor.
克瑞翁:我恳求您平心静气地接受那些被迫说出的话。
§529Vlline poena vocis expressae fuit?
俄狄浦斯:难道曾有人因为被迫说出的话而受罚吗?
§530Est procul ab urbe lucus ilicibus niger, §531Dircaea circa vallis inriguae loca.
克瑞翁:远离城市有一片因冬青栎而显得阴暗的圣林,位于水源充足的狄耳刻山谷附近。
§532cupressus altis exerens silvis caput §533virente semper alligat trunco nemus, §534curvosque tendit quercus et putres situ §535annosa ramos: huius abrupit latus §536edax vetustas; illa, iam fessa cadens §537radice, fulta pendet aliena trabe, §538amara bacas laurus et tiliae leves
一棵柏树在高耸的林间探出头来,用它四季常青的树干凝聚着整片圣林,一棵古老的橡树伸展着弯曲的、因岁月而腐朽的枝桠:无情的岁月已将它的一侧摧毁;那棵树如今已因根部衰竭而倾倒,正依靠着另一棵树干的支撑悬挂着,还有浆果苦涩的月桂,和轻盈的椴树……

词汇与语法注释

  1. 442membra remissae — membra 是关系宾格(希腊宾格),与过去被动分词 remissae(“被放松的”)连用,表示“肢体得到放松”。oestro 是工具夺格。
  2. 521vile pro cunctis caput — vile... caput 是现在分词 mittens(与主语 Oedipus 一致)的直接宾语。该分词短语与 §522 中的条件从句 ni retegis(“除非你透露……”)结合,作为条件句的归结部分,省略了诸如 mittam(“我将发送”)等具有威胁意味的将来时主动词。
  3. 537fulta pendet aliena trabe — fulta 是修饰代词 illa(指代前文的女性名词 quercus)的过去被动分词。trabe 是工具或支持夺格,描写了那棵树依靠其他树干支撑而倾倒悬挂的状态。

引用这一段

小塞内卡, 俄狄浦斯 §439b-538. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi006.humanitext-lat2:439b-538

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。