Humanitext Reader

小塞内卡 · 美狄亚 §99-185

美狄亚誓言复仇与同乳母的对话

第 2 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

合唱队赞美完新娘的美貌与伊阿宋的幸运后,美狄亚因得知伊阿宋的背叛而誓言复仇。虽然乳母极力规劝其保持克制,美狄亚仍坚决反抗,此时国王克瑞翁登场并宣布将她驱逐出境。

§99ostro sic niveus puniceo color §100perfusus rubuit, sic nitidum iubar §101pastor luce nova roscidus aspicit.
正如那洁白如雪的肤色,浸染了紫红色的染料而泛起红晕,正如那沾满露水的牧人,在初升的光芒中注视着灿烂的晨曦。
§102ereptus thalamis Phasidis horridi, §103effrenae solitus pectora coniugis §104invita trepidus prendere dextera, §105felix Aeoliam corripe virginem.
从那可怕的法希斯的闺房中被解救出来,曾习惯于用违心而战栗的右手去搂抱那狂暴妻子的胸膛,幸运的新郎啊,去拥抱那埃俄罗斯的女儿吧。
§106nunc primum soceris, sponse, volentibus.
如今,新郎啊,在你的岳父母欣然同意之下,这还是第一次。
§107concesso, iuvenes, ludite iurgio, §108hinc illinc, iuvenes, mittite carmina: §109rara est in dominos iusta licentia.
青年们,用那被允许的嬉闹来开玩笑吧,青年们,从四面八方抛出你们的歌声:对主人们合法的放任是极其罕见的。
§110Candida thyrsigeri proles generosa Lyaei, §111multifidam iam tempus erat succendere pinum:
执手杖的吕埃乌斯那皎洁而高贵的后代,如今早已是点燃那劈开的松木火炬的时候了:用你无力的手指抖动那庄严的火焰。
§112excute sollemnem digitis marcentibus ignem. §113festa dicax fundat convicia fescenninus.
让言辞犀利的斐斯琴尼娅歌者倾泻节日般的戏谑。
§114solvat turba iocos— tacitis eat illa tenebris, §115si qua peregrino nubit fugitiva marito.
让群众多多开玩笑——而那个女人,让她走入静默的黑暗中吧,如果有任何逃亡的女子嫁给异乡的丈夫。
§116Occidimus, aures pepulit hymenaeus meas.
我毁灭了! 婚礼之歌撞击着我的双耳。
§117vix ipsa tantum, vix adnue credo malum,
我自己也难以置信如此巨大的灾难,难以接受它。
§118hoc facere Iason potuit, erepto patre §119patria atque regno sedibus solam exteris §120deserere durus? merita contempsit mea §121qui scelere flammas viderat vinci et mare?
伊阿宋竟然能做出这种事? 夺走了我的父亲、祖国和王权,他竟如此冷酷,将我独自遗弃在异乡? 难道他鄙视我的恩德吗,那个曾亲眼目睹火焰与海洋被我的罪行征服的人?
§122adeone credit omne consumptum nefas?
难道他相信所有的恶行都已用尽了吗?
§123incerta vaecors mente vaesana feror §124partes in omnes; unde me ulcisci queam?
彷徨、狂乱、带着疯狂的心,我被驱使向四面八方;我能从哪里复仇呢?
§125utinam esset illi frater! est coniunx: in hanc §126ferrum exigatur.
但愿他有个兄弟! 但现在只有妻子:向着她应当刺入利刃。
hoc meis satis est malis?
这难道足以平息我的痛苦吗?
§127si quod Pelasgae, si quod urbes barbarae §128novere facinus quod tuae ignorent manus, §129nunc est parandum.
无论佩拉斯吉人的城市,还是蛮族的城市知道任何你的双手所不了解的罪行,如今都必须准备。
scelera te hortentur tua §130et cuncta redeant f inclitum regni decus §131raptum et nefandae virginis parvus comes §132divisus ense, funus ingestum. patri §133sparsum que ponto corpus et Peliae senis §134decocta aeno membra: funestum impie
让你过去的罪行激励你,让一切都重现吧:那被夺走的王国的辉煌荣耀,以及那可怕处女的年幼同伴被利剑劈开,其尸身被抛在父亲面前,且其身体被撒入大海,还有那年迈的佩里阿斯在铜釜中被煮沸的肢体:我是多么频繁地不敬地流下致命的鲜血!
§135quam saepe fudi sanguinem, et nullum scelus §136irata feci: suasit infelix amor.
然而我从未在愤怒中犯下任何罪行:是那不幸的爱促成了它们。
§137Quid tamen Iason potuit, alieni arbitri §138iurisque factus? debuit ferro obvium §139offerre pectus— melius, a melius, dolor §140furiose, loquere, si potest, vivat meus, §141ut fuit, Iason; si minus, vivat tamen §142memorque nostri muneris parcat mihi.
可是,伊阿宋又能做什么呢,既然他已受制于他人的意志与法律? 他本该用胸膛迎向利刃——更好,啊,更好一些,说话吧,我那疯狂的痛苦啊! 如果可能,让我的伊阿宋活下去,像他过去那样;如果不能,也请让他活着,且记住我的恩惠,对我宽容。
§143culpa est Creontis tota, qui sceptro impotens §144coniugia solvit quique genetricem abstrahit §145gnatis et arto pignore astrictam fidem §146dirimit: petatur solus hic, poenas luat
这全是克瑞翁的罪过,他仗着权杖肆意妄为,拆散婚姻,将母亲从孩子们身边夺走,并撕毁那由紧密纽带连结的信义:应当只针对他,让他付出他所欠下的惩罚。
§147quas debet, alto cinere cumulabo domum; §148videbit atrum verticem flammis agi §149Malea longas navibus flectens moras.
我要用深厚的灰烬将他的宫殿覆没;那迫使船只长时间滞留的海岬马勒阿,将会看到黑色的烟柱被火焰驱赶。
§150Sile, obsecro, questusque secreto abditos §151manda dolori, gravia quisquis vulnera §152patiente et aequo mutus animo pertulit, §153referre potuit: ira quae tegitur nocet; §154professa perdunt odia vindictae locum.
求你安静吧,把隐藏在秘密中的哀怨托付给痛苦;凡是能以忍耐和平静的心保持沉默地承受重创的人,才能报复:隐藏的愤怒才具有杀伤力;公开的仇恨会失去复仇的机会。
§155Levis est dolor qui capere consilium potest §156et clepere sese: magna non latitant mala.
能听从劝告、能自我隐藏的痛苦是轻微的:巨大的灾祸无法隐藏。
§157libet ire contra,
我想要去迎击他们。
§157bSiste furialem impetum, §158alumna: vix te tacita defendit quies.
抑制住你疯狂的冲动吧,我的孩子:沉默的安宁也仅仅勉强能保护你。
§159Fortuna fortes metuit, ignavos premit.
命运畏惧勇者,压迫懦夫。
§160Tunc est probanda, si locum virtus habet.
只有当美德有施展之地时,它才值得赞许。
§161Numquam potest non esse virtuti locus.
美德永远不会没有施展之地。
§162Spes nulla rebus monstrat adflictis viam.
在绝境中,没有任何希望可以指明道路。
§163Qui nil potest sperare, desperet nihil.
无法抱有希望的人,也不必感到绝望。
§164Abiere Colchi, coniugis nulla est fides §165nihilque superest opibus e tantis tibi.
科尔基斯人已经离去,丈夫毫无信义,在如此巨大的财富中,你已一无所有。
§166Medea superest, hic mare et terras vides §167ferrumque et ignes et deos et fulmina.
美狄亚还留着;在这里你看到了海洋和陆地,铁刃和火焰,神明和雷霆。
§168Rex est timendus,
君王是必须敬畏的。
§168bRex meus fuerat pater.
我的父亲曾是君王。
§169Non metuis arma?
你不怕兵器吗?
§169bSint licet terra edita.
哪怕它们是从大地里生长出来的。
§170Moriere.
你会死的。
§170bCupio.
我渴望如此。
§170cProfuge.
逃跑吧。
§170dPaenituit fugae.
我已后悔逃跑。
§171Medea §171bFiam
美狄亚—— 我将成为她。
§171cMater es.
你是母亲啊。
§171dCui sim vides.
你看我是谁的母亲。
§172Profugere dubitas?
你迟疑于逃跑吗?
§172bFugiam, ut ulciscar prius.
我会逃跑,但要先复仇。
§173Vindex sequetur,
复仇者会追来的。
§173bForsan inveniam moras.
或许我会找到阻碍他们的方法。
§174Compesce verba, parce iam, demens, minis §175animosque minue: tempori aptari decet.
闭嘴吧,疯女人,不要再威胁了,收敛你的傲气:顺应时势才是明智的。
§176Fortuna opes auferre, non animum potest,
命运能夺走财富,却夺不走精神。
§177sed cuius ictu regius cardo strepit?
但是谁的撞击声让王宫的门轴作响?
§178ipse' est Pelasgo tumidus imperio Creo.
正是那因拥有佩拉斯吉王权而傲慢自大的克瑞翁。
§179Medea, Colchi noxium Aeetae genus, §180nondum meis exportat e regnis pedem?
美狄亚,科尔基斯阿埃忒斯的有害后代,难道还没有把脚移出我的王国吗?
§181molitur aliquid: nota fraus, nota est manus, §182cui parcet illa quemve securum sinet?
她正在图谋不轨:她的阴谋是众所周知的,她的手段也是众所周知的,她会放过谁,又会让谁安宁?
§183abolere propere pessimam ferro luem §184equidem parabam: precibus evicit gener, §185concessa vita est, liberet fines metu
用利剑迅速消灭这最坏的瘟疫,我确实曾作此准备:但女婿用哀求说服了我,命已赐予,让她使我们的边界免于恐惧吧。

词汇与语法注释

  1. 102ereptus — 与第105行主句祈使动词 corripe 的主语(即新郎伊阿宋)相一致的完成时分词,反讽地将他塑造为从美狄亚手中“被解救出来”的人。
  2. 111tempus erat — 此处使用直陈式未完成过去时来表达紧迫感或强烈的建议,暗示早就应该进行该行动(虽然该行动已被推迟)。
  3. 117adnue — 虽然抄本有 adnuo(我同意)或 abnuo(我否认)等异文,但若读作祈使形 adnue,则是对她自己的灵魂或神明说(“点头承认吧,我竟相信如此大祸”),表达了她难以接受现实的心理解离与挣扎。
  4. 130f inclitum regni decus — 尽管存在由“f”指示的文本残损,但在语境中,该短语用作同位语,指美狄亚从科尔基斯夺走的“王国之辉煌荣耀”(即金羊毛)。
  5. 171dCui sim vides — 由与格关系代词 cui 引导的间接疑问从句。作为对乳母“你是母亲”的回答,美狄亚的回复暗含玄机,既暗示她准备利用孩子复仇,又指涉她继承了冷酷父亲埃厄忒斯的血统。

引用这一段

小塞内卡, 美狄亚 §99-185. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi004.humanitext-lat2:99-185

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。