Humanitext Reader

小塞内卡 · 腓尼基妇女 §84-165

俄狄浦斯拒绝阻止并决意自尽

第 2 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

俄狄浦斯感叹自己生下虔敬女儿的宿命反常,并强烈要求安提戈涅不要阻碍他的死亡。他将自己比作比斯芬克斯更大的怪物,宣誓无论如何都要结束自己的生命。

§84nisi ut noceret, ipsa se in leges novas §85natura vertit: regeret in fontem citas §86revolutus undas amnis et noctem afferet §87Phoebea lampas, Hesperus faciet diem; §88ut ad miserias aliquid accedat meas, §89pii quoque erimus, unica Oedipodae est salus,
若非为了施加伤害,自然自身便转向了新的法则:且让那翻滚而回的湍急河流将波涛倒流回源泉,让菲比斯的灯盏带来黑夜,让暮星带来白昼;好让我的惨痛中能再增添些什么,我们甚至也将变得虔敬。 俄狄浦斯唯一的救赎,就是得不到救赎。
§90non esse salvum, liceat ulcisci patrem
允许我向那至今未得昭雪的父亲复仇吧。
§91adhuc inultum, dextra quid cessas iners
无力的右手啊,你为何迟疑不去索取惩罚?
§92exigere poenas? quicquid exactum est adhuc, §93matri dedisti, mitte genitoris manum, §94animosa virgo:'funus extendi» meum §95longaeque vivi ducis exequias patris.
至今所索取的一切,你都给了母亲;放开父亲的手吧,勇敢的少女:你是在延长我的葬礼,以及你这活着的先导者父亲漫长的丧礼。
§96aliquando terra corpus invisum tege; §97peccas honesta mente, pietatem vocas
终有一日用泥土掩埋这具可憎的尸骨吧;你怀着高洁的心在犯错,你将拖着未葬的父亲称为“虔敬”。
§98patrem insepultum trahere, qui cogit mori §99nolentem in aequo est quique properantem impedit; §101nec tamen in aequo est: alterum gravius reor: §100occidere est vetare cupientem mori
那强迫不愿死的人去死的人,与那阻碍急于求死的人的人,是同罪的;然而他们也并非同罪:我认为后者更为严重:阻碍想死的人去死,便是杀戮。
§102malo imperari quam eripi mortem mihi.
我宁愿被命令,也不愿死被从我这里夺走。
§103desiste coepto, virgo: ius vitae ac necis §104meae penes me est.
放弃你的企图吧,少女:我的生与死的权力完全在我。
regna deserui libens, §105regnum mei retineo.
我自愿放弃了王国,但我保留了对自己的王权。
si fida es comes, §106ensem parenti trade, sed notum nece
如果你是忠实的伴侣,把剑交给你父亲,但必须是那因弑父而闻名的剑。
§107ensem paterna, tradis? an gnati tenent §108cum regno et illum? facinore ubicumque est opus, §109ibi sit; relinquo, natus hunc habeat meus,
你交出来吗? 还是说我的儿子们连同王国也据有了它? 无论哪里需要罪恶,就让它在那里;我留下它,让我的儿子拥有它,甚至是他们两人!
§110sed uterque, flammas potius et vastum aggerem §111compone; in altos ipse me immittam rogos, §113pectusque solvam durum et in cinerem dabo §114hoc quicquid in me vivit, ubi saevum est mare?
相反,堆砌起火焰和巨大的柴堆吧;筑好它,我将亲自投入高耸的火葬堆中,我将解脱顽固的心胸,将我体内的这一切生命化为灰烬。 狂暴的海在哪里?
§115duc ubi sit altis prorutum saxis iugum, §116ubi torva rapidus ducat Ismenos vada, §118si dux es: illuc ire morituro placet, §119ubi sedit alta rupe semifero dolos §120Sphinx ore nectens.
导我前去那被高大岩石崩溃的山脊,导我前去那急流伊斯墨诺斯导引着凶险浅滩的地方,如果你是向导:死期将至之人乐于前去那里,在高耸的岩石上,半人半兽的斯芬克斯曾坐着,口中编织着诡计。
dirige huc gressus pedum, §121hic siste patrem, dira ne sedes vacet, §122monstrum repone maius, hoc saxum insidens §123obscura nostrae verba fortunae loquar, §124quae nemo solvat: quisquis Assyrio loca §125possessa regi scindis et Cadmi nemus §126serpente notum, sacra quo Dirce latet, §127supplex adoras, quisquis Eurotan bibis §128Spartamque fratre nobilem gemino colis, §129quique Elin et Parnason et Boeotios §130colonus agros uberis tondes soli:, §131adverte mentem, saeva Thebarum lues §132luctifica caecis verba committens modis
将脚步指向这里,在这里安顿你的父亲,免得那可怖的宝座空置,重新置入一个更大的怪物,坐在此石之上,我将说出关于我们宿命的晦涩之语,那是无人能解的谜题:无论你是谁,耕作着被亚述国王占领的土地,敬拜着以大蛇闻名的卡德摩斯之林、圣洁的狄耳刻隐匿的地方,俯伏祈祷;无论你是谁,饮着欧罗塔斯河的水,敬奉着因双子兄弟而名闻天下的斯巴达;无论你是谁,在埃利斯、帕耳那索斯和波奥提亚的丰饶土地上收割田野的农夫:请心神专注,底比斯的野蛮瘟疫用晦涩的曲调寄托哀伤之言,曾设下过什么类似的谜题?
§133quid simile posuit? quid tam inextricabile?
有什么是如此无法解开的?
§134avi gener patrisque rivalis sui, §135frater suorum liberum et fratrum parens; §136uno avia partu liberos peperit viro,
他是祖父的女婿,又是自己父亲的死敌,是自己孩子的兄弟,又是自己兄弟的父亲;祖母与一个丈夫一次生育便生下了孩子,同时也为自己生下了孙子。
§137sibi et nepotes, monstra quis tanta explicat?
谁能解开如此庞大的怪异?
§138ego ipse, victae spolia qui Sphingis tuli, §139haerebo fati tardus interpres mei.
我自己,这个带回了战败斯芬克斯战利品的人,在解释自己的宿命时,也将迟钝地卡住。
§139l* §140quid perdis ultra verba? quid pectus ferum §141mollire temptas precibus? hoc animo sedet
* 你为何还要浪费言辞? 为何企图用祈祷软化残暴的心灵?
§142effundere hanc cum morte luctantem diu §143animam et tenebras petere: nam sceleri haec meo §144parum alta nox est: Tartaro condi iuvat, §145et si quid ultra Tartarum est; tandem libet §146quod olim oportet, morte prohiberi haud queo.
这已在心中决定,倾泻出这与死亡抗争已久的灵魂,去寻找黑暗:因为对于我的罪孽,这黑夜还不够深沉:在塔尔塔罗斯中隐藏是件乐事,甚至隐藏在塔尔塔罗斯之外的任何地方;终于可以做早就该做的事了,我绝不能被阻止走向死亡。
§147ferrum negabis? noxias lapsu vias §148eludes et artis colla laqueis inseri
你不给我兵刃吗? 你会通过阻断失足的险途来避开它,并阻止我把脖子套进狭窄的绳索中吗?
§149prohibebis? herbas quae ferunt letum auferes?
你会拿走带来死亡的毒草吗?
§150quid ista tandem cura proficiet tua?
你的这些操心究竟能有什么用?
§151ubique mors est.
死亡无处不在。
optume hoc cavit deus: §152eripere vitam nemo non homini, potest, §153at nemo mortem; mille ad hanc aditus patent.
神对此作了最完美的防范:谁都可以夺走人的生命,却没人能夺走死;通往死的路有千条。
§154nil quaero: dextra noster et nuda solet §155bene animus uti— dextra, nunc toto impetu, §156toto dolore, viribus totis veni.
我无所求:我的心惯于甚至仅用赤裸的右手来行事——右手啊,现在以全部的冲击力、全部的痛苦、全部的力量,来吧!
§157non destino unum vulneri nostro locum: §158totus nocens sum: qua Voles mortem exige.
我不为我们的伤口选定单一的部位:我浑身上下都是罪孽:随你所愿夺走生命。
§159effringe pectus corque tot scelerum capax §160evelle, totos viscerum nuda sinus.
击碎胸膛,将那容纳了如此多罪恶的心脏拔出,剥开内脏的全部褶皱。
§161fractum incitatis ictibus guttur sonet §162laceraeque fixis unguibus venae fluant.
让被猛烈撞击击碎的喉咙发出声响,让被紧扣的指甲撕裂的血管流血。
§163aut dirige iras quo soles: haec vulnera §164rescissa multo sanguine ac tabe inriga, §165hac extrahe animam duram, inexpugnabilem.
或者把你的怒火指向你常去的地方:将这些重新撕裂的伤口用大量的鲜血和脓水浇灌,从这里拉出这顽固的、不可战胜的灵魂。

词汇与语法注释

  1. 84nisi ut — 后接虚拟式未完成过去时 `noceret`,引入一个反事实的假设,暗示自然规律的反转仅仅是为了施加伤害。
  2. 89non esse salvum — 起名词作用的主格不定式。它作为同格成分,用以具体说明前句 `unica Oedipodae est salus`(俄狄浦斯唯一的救赎)的内容。
  3. 98qui cogit mori — 由关系代词 `qui` 引导的两个名词性从句 `qui cogit...` 和 `quique... impedit` 并列,作为 `in aequo est`(是等同的)的主语。`nolentem`(不愿者)和 `properantem`(急迫者)是现在分词的名词性用法,作各动词的宾语。
  4. 124quisquis Assyrio loca — 在第131行主句祈使动词 `adverte mentem`(专心倾听)之前的一个极长且复杂的呼告结构。从第124行到第130行,并列了多个关系从句(`quisquis... scindis`、`[quisquis] adoras`、`quisquis... bibis`、`[quisquis] colis` 以及 `quique... tondes`),用以呼唤希腊各地的居民和农夫。

引用这一段

小塞内卡, 腓尼基妇女 §84-165. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi003.humanitext-lat2:84-165

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。