Humanitext Reader

小塞内卡 · 腓尼基妇女 §580-664

约卡斯塔的劝诫与兄弟间关于王权的激辩

第 8 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

约卡斯塔劝告波吕涅克斯去征服其他富庶的土地以获取王权,而不是将底比斯付之一炬,并警告他战争的凶险;然而埃特奥克勒斯加入对话,兄弟二人随即就王权、仇恨和统治的代价展开了激烈的辩论。

§580videre passim? moenibus caris potes
亲眼看见这一切吗?
§581hostem admovere, sanguine et flamma potes §582implere Thebas? tam ferus durum geris
你难道要把敌人引到你亲爱的城墙前,难道你要用鲜血和火焰将底比斯填满?
§583saevumque in iras pectus? et nondum imperas.
你怀着如此野蛮、顽固而对愤怒残酷的胸膛吗? 而且你现在甚至还未实行统治。
§584quid sceptra facient? pone vaesanos, precor, §585animi tumores teque pietati refer.
王权会使人做出什么事来? 祈求你,放下那狂乱的心中傲慢,重新回归于天伦之情。
§586Vt profugus errem? semper ut patria arcear §587opemque gentis hospes externae sequar?
波吕涅克斯:难道要我作为流亡者四处漂泊? 难道要我永远被祖国拒之门外,作为食客去乞求异国他乡的援助?
§588quid paterer aliud, si fefellissem fidem?
如果我背信弃义,我又会遭受什么别的事呢?
§589si peierassem? fraudis alienae dabo §590poenas, at ille praemium scelerum feret?
如果我发了假誓? 难道我要为别人的欺诈承担惩罚,而他却能独占罪恶的赏赐?
§591iubes abire: matris imperio obsequor—
你命令我离去:我顺从母亲的旨意—— 给我一个可以归去的地方吧。
§592da quo revertar, regia frater meus §593habitat superba: parva me abscondat casa?
我的兄弟居住在傲慢的宫殿里:难道要一间狭小的茅屋来隐藏我吗?
§594hanc date repulso; liceat exiguo lare §595pensare regnum? coniugi donum datus §596arbitria thalami dura felicis feram §597humilisque socerum lixa dominantem sequar?
把这茅屋给被驱逐的我吧;难道允许用微小的家园来抵偿王位吗? 作为礼物被送给妻子,我要忍受那得势妻子在闺房中的严酷专制,并作为一个卑微的杂役,侍奉那作威作福的岳父吗?
§598in servitutem cadere de regno grave est.
从王位跌落到奴役的境地是沉重的。
§599ioc. Si regna quaeris nec potest sceptro manus §600vacare saevo, multa quae possunt peti
约卡斯塔:如果你寻求王国,而你的手不能没有残酷的王权,那么在整个世界上,任何土地都会给你许多可以追求的东西。
§601in orbe toto quaelibet tellus dabit. §602hinc nota Baccho Tmolus attollit iuga, §603qua lata terris spatia frugiferis iacent §604et qua trahens opulenta Pactolus vada §605inundat auro rura; nec laetis minus §606Maeandros arvis flectit errantis aquas §607rapidusque campos fertiles Hermus secat; §608hinc grata Cereri Gargara et dives solum §609quod Xanthus ambit nivibus Idaeis tumens; §610hinc qua relinquit nomen Ionii mare §611faucesque Abydo Sestos opposita premit, §612aut quae latus iam propior orienti dedit §613tutamque crebris portibus Lyciam videt:
在此处,因巴克科斯而闻名的特摩洛斯山耸立起它的山脊,那里躺着大片肥沃的土地,帕克托洛斯河拖曳着它富庶的浅滩,用黄金灌溉着乡村;在同样令人愉悦的田野中,迈安德罗斯河弯曲着它迂回的水流,而湍急的赫耳墨斯河则割开肥沃的平原;在彼处,有令刻瑞斯喜悦的加尔加拉,以及富饶的土地,那是被因伊达山积雪而汹涌的克桑托斯河所环绕的土地;在彼处,大海舍弃了伊奥尼亚之名,而塞斯托斯与阿拜多斯相对,扼守着海峡,或者那如今已更接近东方、并看见吕基亚因港口众多而安全的土地:用宝剑去夺取这些王国吧;让勇敢的岳父向这些人民进军,让他在你的王权面前降伏这些国家,并将这些部族交给你。
§614haec regna ferro quaere, in hos populos ferat §615socer arma fortis, has tuo sceptro paret §616tradatque gentes, hoc adhuc regnum puta
且把这王国视作仍然由你父亲所据有。
§617tenere patrem, melius exilium est tibi §618quam reditus iste: crimine alieno exulas,
对你而言,流亡大好过你那样的归来:你因他人的罪行而流亡,却将因自己的罪行而归来。
§619tuo redibis. melius istis viribus §620nova regna nullo scelere maculata appetes.
用你那些力量去谋求一个不曾被任何罪恶玷污的新王国,才是更好的选择。
§621quin ipse frater arma comitatus tua §622tibi militabit.
甚至连你的兄弟本人,也会追随你的武器,为你效力。
vade et id bellum gere §623in quo pater materque pugnanti tibi
去吧,去打那场在你战斗时,父亲和母亲都能为你祝福的战争。
§624favere possint, regna cum scelere omnibus §625sunt exilis graviora, nunc belli mala
带有罪恶的王国,对所有人而言,都比流亡更为沉重。
§626propone, dubias Martis incerti vices: §627licet omne tecum Graeciae robur trahas, §628licet arma longe miles ac late explicet, §629fortuna belli semper ancipiti in loco est.
现在,且把战争的灾祸、那变幻莫测的战神的无常交替,呈现在你面前:即便你带走了希腊所有的精锐,即便士兵在远方和宽阔之所部署兵刃,战争的命运总是处于危急之境。
§630quodcumque Mars decernit; exaequat duos, §631licet impares sint, gladius; et spes et metus
无论战神做出怎样的判决,利剑都会使两者平等,纵然他们并不平等;而希望与恐惧都被盲目的命运女神拨弄。
§632Fors caeca versat, praemium incertum petis, §633certum scelus, favisse fac votis deos
你追求的是不确定的回报,确凿的却是罪行。
§634omnes tuis: cessere et aversi fugam §635petiere cives, clade funesta iacens §636obtexit agros miles— exultes licet §637victorque fratris spolia deiecti geras: §638frangenda palma est.
且假设所有的神明都垂听了你的祈求:市民们败退,转身奔逃,而士兵在致命的惨杀中躺倒、覆盖了田野——你尽可以狂喜,并且作为胜者,将你那被击倒的兄弟的战利品披在身上:那胜利的棕榈应当被折断。
quale tu hoc bellum putas,
你以为这是一场怎样的战争?
§639in quo execrandum victor admittit nefas, §640si gaudet? hunc quem vincere infelix cupis, §641cum viceris, lugebis.
在这场战争中,胜利者如果感到高兴,便是在犯下令人诅咒的罪恶。 这个你这不幸之人渴望战胜的男人,当你战胜他时,你将会为他哀悼。
infaustas age §642dimitte pugnas, libera patriam metu, §643luctu parentes, §643bSceleris et fraudis suae §644poenas nefandus frater ut nullas ferat?
来吧,放弃这不祥的争斗,让祖国免于恐惧,让父母免于悲哀,波吕涅克斯:难道要让我那邪恶的兄弟,不为他的罪行和欺诈承担任何惩罚吗?
§645Ne metue.
约卡斯塔:不要害怕。
poenas et quidem solvet graves: §646regnabit, est haec poena, si dubitas, avo
他确实会付出惩罚,而且是沉重的惩罚:他将统治,这就是惩罚。
§647patrique crede: Cadmus hoc dicet tibi §648Cadmique proles, sceptra Thebano fuit
如果你怀疑,就相信你的祖父和父亲吧:卡德摩斯会把这告诉你,卡德摩斯的子嗣也是如此。
§649impune nulli gerere, nec quisquam fide §650rupta tenebit illa: iam numeres licet §651fratrem inter istos.
对任何底比斯人而言,免受惩罚而执掌王权是不可能的,也没有人能在背弃誓言后保住它。 现在你可以把你的兄弟算在那些人之中了。
§651bNumeret, est tanti mihi
埃特奥克勒斯:让他算吧。
§652cum regibus iacere, te turbae exulum §653ascribo.
对我而言,能够与众王同眠是值得付出如此代价的;而你,我将你归入流亡者的乌合之众。
§653bRegna, dummodo invisus tuis.
波吕涅克斯:统治去吧,只要你被你的族人所憎恨。
§654Regnare non vult esse qui invisus timet: §655simul ista mundi conditor posuit deus,
埃特奥克勒斯:凡是害怕被憎恨的人,就不配渴望统治:创造世界的真神将这两者放在了一起,仇恨与王权。
§656odium atque regnum: regis hoc magni reor, §657odia ipsa premere, multa dominantem vetat §658amor suorum; plus in iratos licet,
我认为这是一位伟大的君主的职责,去压制那些仇恨本身;臣民的爱戴限制了统治者的许多作为;而针对那些愤怒之人,能做的事更多。
§659qui vult amari, languida regnat manu.
凡是渴望被爱戴的人,他的统治之手必定是软弱无力的。
§660Invisa numquam imperia retinentur diu.
波吕涅克斯:被憎恨的统治从来无法长久维持。
§661Praecepta melius imperi reges dabunt; §662exilia tu dispone, pro regno velim— §663Patriam penates coniugem flammis dare?
埃特奥克勒斯:关于统治的教条,君王们自然懂得更好;你只管去安排你的流亡生活吧,为了王权,我宁愿—— 波吕涅克斯:把祖国、家神和妻子付之一炬吗?
§664Imperia pretio quolibet constant bene.
埃特奥克勒斯:统治的权力,无论付出什么代价都值得。

词汇与语法注释

  1. 586Vt profugus errem — 由 "ut" 引导的独立疑问句中的虚拟语气,用于表达强烈的愤慨、抗议或不可置信:“难道要我作为流亡者漂泊吗?”此处表现了波吕涅克斯对母亲提议的极度反感。
  2. 633favisse fac deos — 动词 facere 的命令式 "fac" 搭配“对格+不定式”结构(此处为 "favisse... deos"),用作让步或假设的命令式,意为“假设/权当诸神已经成全了(你的祈求)”。
  3. 651best tanti — 使用价值属格 "tanti"(源自 "tantus")的无人称表达,意为“对我而言那是值得的”或“这完全值得付出如此代价”,表现了埃特奥克勒斯哪怕与众王同尽也要保有王权的决心。
  4. 664constant bene — 动词 "constare"(花费、值……钱)与副词 "bene"(好/便宜地)结合,构成惯用表达,意为“非常划算”、“完全值得”,传达了僭主政治下不择手段的冷酷逻辑。

引用这一段

小塞内卡, 腓尼基妇女 §580-664. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi003.humanitext-lat2:580-664

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。