§497invideo vestro? veni ut arcerem nefas §498an ut viderem propius? hic ferrum abdidit, §499reclinis hasta est, arma defixa incubant.
我是在嫉妒你们吗? 我来是为了阻止罪恶,还是为了近距离观看? 此人已经收起了宝剑,标枪已经倾斜,定下的武器正靠在地上。
§500ad te preces nunc, nate, maternas feram, §501sed ante lacrimas, teneo longo tempore §502petita votis ora.
现在,儿子,我将向你献上母亲的祈求,但在此之前先流下眼泪;在漫长的时间之后,我终于抱住了祈祷所求的面容。
te profugum solo §503patrio penates regis externi tegunt.
你这从祖国土地流亡的人,异国君主的家神庇护着你。
§504te maria tot diversa, tot casus vagum §505egere, non te duxit in thalamos parens §506comitata primos nec sua festas manu §507ornavit aedes nec sacra laetas faces §508vitta revinxit; dona non auro graves §509gazas socer, non arva, non urbes dedit: §510dotale bellum est.
如此多不同的海洋、如此多的变故驱使着流浪的你,母亲没有陪伴并引导你步入最初的洞房,也没有用自己的手装饰节日的房屋,更没有用神圣的带子系紧喜庆的松明;义父没有赐予黄金沉重的财宝,没有赐予田地,也没有赐予城池:嫁妆竟是战争。
hostium es factus gener, §511patria remotus hospes alieni laris, §512externa consecutus, expulsus tuis, §513sine crimine exul.
你成了仇敌的女婿,远离家园,成为异乡门户的食客,得到了异国的财富,却被自己的族人驱逐,成了无罪的流亡者。
ne quid e fatis tibi §514desset paternis, hoc quoque ex illis habes, §515errasse thalamis, nate post multos mihi §516remissa soles, nate suspensae metus §517et spes parentis, cuius aspectum deos §518semper rogavi, cum tuus reditus mihi §519tantum esset erepturus, adventu tuo §520quantum daturus: 'quando pro te desinam'
为了不让父亲的命运在你身上有所缺失,你从那命运中也继承了这一点,那就是在婚姻中犯下错误。 我的儿子啊,在许多个太阳(岁月)之后重回我怀抱的儿子,你这忧心忡忡的母亲的恐惧与希望,我一直向神明祈求能见你一面,尽管你的归来将从我这里夺走如此多的东西,正如你的到来所给予的那样多: “我何时才能停止为你担心? ” 我曾说。
”确实,若非有战争,我便会失去你;确实,如果你不在,我便会免于战争。
a, triste conspectus datur §525pretium tui durumque, sed matri placet.
啊,为了见到你而付出了悲惨而沉痛的代价,但这却令母亲感到欣慰。
§526hinc modo recedant arma, dum nullum nefas §527Mars saevus audet: hoc quoque est magnum nefas. §528tam prope fuisse, stupeo et exsanguis tremo, §529cum stare fratres hinc et hinc video duos §530sceleris sub ictu.
只要武器现在能从这里撤走,趁着残暴的战神还不敢犯下什么罪行;但这本身也是巨大的罪行,竟然靠得如此之近,我惊愕不已,面无血色地颤抖,当我看到两个兄弟站在这边和那边,处于罪恶的一击之下。
membra quassantur metu: §531quam paene mater maius aspexi nefas. §532quam quod miser videre non potuit pater.
我的肢体因恐惧而战栗:作为母亲的我是多么险些看到了更大的罪恶,甚至超过了你那可怜的父亲不忍(无法)目睹的惨剧。
§533licet timore facinoris tanti vacem §534videamque iam nil tale, sum infelix tamen §535quod paene vidi.
尽管我可以免受如此巨大恶行的恐惧,且现在看不到这样的事情,但我依然是不幸的,因为我几乎看见了。
per decem mensum graves §536uteri labores perque pietatem inclitae §537precor sororis et per irati sibi §538genas parentis, scelere quas nullo nocens, §539erroris a se dira supplicia exigens, §540hausit: nefandas moenibus patriis faces §541averte, signa bellici retro agminis §542flecte— ut recedas, magna pars sceleris tamen §543vestri peracta est: vidit hostili grege §544campos repleri patria, fulgentes procul §545armis catervas vidit, equitatu levi §546Cadmea frangi prata et excelsos rotis §547volitare proceres, igne flagrantes trabes §548fumare, cineri quae petunt nostras domos, §549fratresque (facinus quod novum et Thebis fuit) §550in se ruentes: totus hoc exercitus, §551hoc populus omnis, utraque hoc vidit soror §552genetrixque vidi: nam pater debet sibi
凭着十个月沉重的怀胎之苦,凭着你那著名姐妹的孝心,我向你祈求;也凭着那对自己动怒的父亲的双颊,他虽无罪,却因自己的错误而对自己施加严厉的惩罚,将它们抠了出来:快将那不详的火把从祖国的城墙引开,将战争队伍的军旗向后转—— 即使你退兵,你们罪恶的很大一部分已经完成了:祖国已经看见平原被敌人的畜群填满,看见了远方因武器而闪闪发光的队伍,看见了卡德摩斯的草地被轻骑兵蹂躏,贵族们在高高的车轮上飞驰,被烈火点燃的木梁冒着烟,那些企图将我们的家园化为灰烬的烟雾,以及兄弟们(这在底比斯也是前所未有的罪行)互相厮杀:整个军队,全体人民都看见了,两个姐妹也都看见了,我,你们的母亲也看见了:因为你们的父亲应当归功于自己没有目睹这一切。
§553quod ista non spectavit, occurrat tibi §554nunc Oedipus, quo iudice erroris quoque §555poenae petuntur.
让俄狄浦斯现在呈现在你的脑海中,在他这个裁判官看来,即使是错误也要受到惩罚。
我祈求你,不要用铁器摧毁祖国与家神,也不要毁灭你渴望统治的底比斯。
quis tenet mentem furor?
什么样的狂热占据了你的心智?
§558petendo patriam perdis? ut fiat tua,. §559vis esse nullam? quin tuae causae nocet §560ipsum hoc quod armis uris infestis solum §561segetesque adultas sternis et totos fugam §562edis per agros: nemo sic vastat sua; §563quae corripi igne. quae meti gladio iubes
难道你通过寻求祖国来毁灭它吗? 为了让它成为你的,你希望它不复存在吗? 甚至,正是这件事情在损害你的事业:你用敌对的武器焚烧土地,割倒长成的庄稼,并在整个田野里制造逃亡:没有人会这样糟蹋自己的东西;你下令付之一炬、用刀剑收割的东西,你以为是别人的。
§564aliena credis, rex sit ex vobis uter, §565manente regno quaerite, haec telis petis §566flammisque tecta? poteris has Amphionis §567quassare moles? nulla quas struxit manus §568stridente tardum machina ducens onus, §569sed convocatus vocis et citharae sono §570per se ipse summas venit in turres lapis: §571haec saxa franges? victor hinc spolia auferes §572vinctosque duces patris aequales tui, §573matresque ab ipso coniugum raptas sinu §574saevus catena miles imposita trahet?
你们之中谁当国王,且在王国尚存时去探求吧。 难道你用兵刃和火焰来袭击这些房屋吗? 你真的能摧毁安菲翁的这些建筑吗? 那些没有一双手用吱吱作响的机械拖拉着沉重的负荷来建造,而是被歌声和竖琴的声音召集,石头自己走到了高塔的最顶端:你要粉碎这些石头吗? 你会作为胜利者从这里带走战利品,并且让那些与你父亲同辈、被捆绑的将领们,以及从丈夫怀中被夺走的母亲们,被残忍的士兵带上锁链拖走吗?
成年的少女,混入俘虏的行列,作为底比斯的礼物送给阿耳戈斯的儿媳们吗?
或者连我本身,双手被捆绑在背后,沦为你们兄弟凯旋式上的猎物、被掠夺的母亲而行进吗?
§579potesne cives leto et exilio datos
你能看着公民们被判处死刑和流放……