Humanitext Reader

小塞内卡 · 腓尼基妇女 §331-413

俄狄浦斯的诅咒与决意阻战的约卡斯塔

第 5 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

俄狄浦斯在愤怒中怂恿儿子们犯下更深重的罪行,并计划隐藏于森林中观看其自相残杀;约卡斯塔在收到大军进逼的警告后,决意以肉身阻挡在两子之间以终结战争。

§331ego sum? meorum facinorum exempla appetunt,
我是吗?
§332me nunc secuntur; laudo et agnosco libens, §333exhortor, aliquid ut patre hoc dignum gerant.
他们正追求我恶行的榜样,如今正追随着我;我赞许并乐意承认,勉励他们做出配得上这位父亲的事情。
§334agite, o propago cara, generosam indolem §335probate factis, gloriam ac laudes meas §336superate et aliquid facite propter quod patrem §337adhuc iuvet vixisse, facietis, scio:
来吧,亲爱的子嗣啊,用行动证明你们高贵的禀赋,超越我的荣耀与赞美,做出一些能让父亲至今还为活过而感到欣慰的事情。
§338sic estis orti.
你们会做到的,我知道:你们就是这样出生的。
scelere defungi haut levi, §339haut usitato tanta nobilitas potest.
如此显赫的出身,绝不可能只犯下轻微的罪,也绝非寻常的罪。
§340ferte arma, facibus petite penetrales deos §341frugemque flamma metite natalis soli, §342miscete cuncta, rapite in exitium omnia, §343disicite passim moenia, in planum date, §344templis deos obruite, maculatos lares §345conflate, ab imo tota considat domus; §346urbs concremetur— primus a thalamis meis §347incipiat ignis.
拿起武器,用火把袭击家神,用火焰收割故土的庄稼,混淆一切,将万物掠入毁灭之中,处处拆毁城墙,夷为平地,将神明埋葬在神殿中,熔化那被污损的家神,让整座家园从最深处塌陷;让城市付之一炬——让最初的火焰从我的洞房开始。
§347bMitte violentum impetum §348doloris ac te publica exorent mala §3349auctorque placidae liberis pacis veni.
【安提戈涅】请平息这狂暴的痛苦冲击,让公共的灾难说服你,成为给孩子们带来温和和平的人。
§350Vides modestae deditum menti senem §351placidaeque amantem pacis ad partes vocas?
【俄狄浦斯】你看到一个致力于谦逊心灵的老人,便召唤他加入热爱温和和平的一方吗?
§352tumet animus ira, fervet immensus dolor, §353maiusque quam quod casus et iuvenum furor §354conatur aliquid cupio, non satis est adhuc
我的内心因愤怒而膨胀,无边的痛苦在沸腾,我渴望着某种比命运和青年的狂热所企图的更大的东西。
§355civile bellum: frater in fratrem ruat; §356nec hoc sat est: quod debet, ut fiat nefas §357de more nostro, quod meos deceat toros: §358date arma matri, nemo me ex his eruat
至今为止,这还不够,仅有内战:让兄弟向兄弟冲杀而去;这也还不够:为了让那应有的罪行依照我们的习俗、配得上我那床榻的罪恶得以发生:给母亲武器吧。
§359silvis: latebo rupis exesae cavo §360aut sepe densa corpus abstrusum tegam.
谁也不要把我从这些森林中拉走:我将隐藏在风化岩石的洞穴中,或用茂密的树篱将我藏匿的身躯遮掩。
§361hinc aucupabor verba rumoris vagi §362et saeva fratrum, bella, quod possum, audiam.
我将在此捕捉四处流传的流言蜚语,并倾听兄弟间残酷的战争,这是我唯一能做的事。
§363Felix Agaue: facinus horrendum manu, §364qua fecerat, gestavit et spolium tulit §365cruenta nati maenas in partes dati; §366fecit scelus, sed misera non ultro suo §367sceleri occucurrit.
【约卡斯塔】幸福的小阿格威啊:她用那双犯下骇人罪行的手,携带着战利品,那位生下并分尸了自己儿子的、满身血污的狂女;她犯下了罪行,但这个可怜的人并非自愿地迎向自己的罪。
hoc leve est quod sum nocens: §368feci nocentes, hoc quoque etiamnunc leve est: §369peperi nocentes, derat aerumnis meis,
我是个罪人,这还算轻微:我使他人成了罪人,这也依然轻微:我孕育了罪人们。
§370ut et hostem amarem, bruma ter posuit nives
在我的重重苦难中,唯独缺少了我还要去爱一个敌人。
§371et tertia iam falce decubuit Ceres, §372ut exul errat natus et patria caret §373profugusque regum auxilia Graiorum rogat,
冬日已三度降下冰雪,谷神萨勒斯也已被第三柄镰刀割倒,自我的儿子作为流亡者四处漂泊、失去祖国,作为一个流亡者请求希腊诸王的援助。
§374gener est Adrasti, cuius imperio mare §375quod scindit Isthmos regitur; hic gentes suas §376septemque secum regna ad auxilium trahit
他成了阿德拉斯托斯的女婿,后者的权力统治着地峡所切开的海峡;此人带着他自己的民族以及七个王国一同来援助他的女婿。
§377genero, quid optem quidve decernam haut scio.
我不知道该期盼什么,又该决断什么。
§378regnum reposcit: causa repetentis bona est, §379mala sic petentis.
他要求收回王权:讨回者的诉求是正当的,但如此索求者的行径却是恶劣的。
vota quae faciam parens?
作为一个母亲,我该作何祈求?
§380utrimque natum video: nil possum pie §381pietate salva facere: quodcumque alteri §382optabo nato fiet alterius malo.
双方都是我的儿子:在保全孝道的情况下,我无法行任何义举:无论我为其中一个儿子祈求什么,都会成为另一个儿子的祸害。
§383sed utrumque quamvis diligam affectu pari, §384quo causa melior sorsque deterior trahit §385inclinat animus semper infirmo favens: §386miseros magis fortuna conciliat suis.
然而,尽管我以同等的爱意爱着他们两人,那更好的正义和更悲惨的命运所牵引之处,我的心总是偏向弱者而倾斜:命运让不幸的人更能获得家人的同情。
§387Regina, dum tu flebiles questus cies §388terisque tempus, saeva nudatis adest §389acies in armis; aera iam bellum cient §390aquilaque pugnam signifer mota vocat.
【使者】王后啊,在您发出悲伤哭诉、虚度光芒之时,那手持出鞘武器的残酷战线已经迫近;青铜号角已在唤起战争,掌旗官挥舞着鹰旗,召唤着战斗。
§391septena reges bella dispositi parant, §392animo pari Cadmea progenies subit, §393cursu citato miles hinc atque hinc ruit.
部署就绪的国王们正准备着七重战火,卡德摩斯的后代也以同样的斗志迎面而来,战士们脚步飞快,从四面八方奔涌而来。
§394vide ut atra nubes pulvere abscondat diem §395fumoque similes campus in caelum erigat §396nebulas, equestri fracta quas tellus pede
看啊,黑沉沉的尘土之云如何遮蔽了白昼,平原向天空升起如同浓烟般的雾气,那是被骏马铁蹄踏碎的土地所扬起的。
§397summittit et, si vera metuentes vident, §398infesta fulgent signa, subrectis adest §399frons prima telis, aurea clarum nota §400nomen ducum vexilla praescriptum ferunt.
而且,如果心怀恐惧之人所见属实,敌对的军旗正在闪耀,最前线带着耸立的枪矛已经逼近;金色标记清晰地印刻着将领们的名字,飘扬在军旗之上。
§401i, redde amorem fratribus, pacem omnibus, §402et impia arma matris oppositu impedi.
去吧,让兄弟重归于好,给所有人以和平,用母亲的阻挡,制止那不虔的兵戈。
§403Perge, o parens, et concita celerem gradum, §404compesce tela, fratribus ferrum excute, §405nudum inter enses pectus infestos tene: §406aut solve bellum, mater, aut prima excipe,
【安提戈涅】去吧,母亲,迈出敏捷的脚步,压制武器,夺下兄弟手中的兵刃,在敌对的利刃之间,挺起您赤露的胸膛:母亲啊,要么化解战争,要么率先承受它。
§407Ibo ibo et armis obvium opponam caput, §408stabo inter arma; petere qui fratrem volet, §409petat ante matrem, tela, qui fuerit pius, §410rogante ponat matre; qui non est pius §411incipiat a me.
【约卡斯塔】我去,我去,我将用我的头颅挡在兵刃之前,我将立于兵戈之间;凡想袭击其兄弟者,且先袭击母亲;凡心存孝道者,听从母亲的祈求放下武器;凡不虔敬者,且从我开始。
fervidos iuvenes anus §412tenebo, nullum teste me fiet nefas; §413aut si aliquod et me teste committi potest,
我这个老妇将按捺住狂热的青年们,以我为证,绝不容许任何罪行发生;或者,若即使有我作证也依然会有罪行发生,

词汇与语法注释

  1. §333patre hoc dignum — 形容词 `dignus`(配得上……的)所要求的“夺格”用法。在此指示代词 `hoc` 与名词 `patre` 均为夺格(表示性质或基准的夺格),意为“配得上这位父亲的”。
  2. §337iuvet — 无人称动词 `iuvat`(使……高兴)的现在时虚拟式。在修饰关系代词先行词 `aliquid` 的关系从句 `propter quod...` 中,使用虚拟式以体现特征(characteristic)或潜在语气。其语义上的主语是由对格加不定式构成的短语 `patrem adhuc vixisse`(父亲至今还活着这件事)。
  3. §356quod debet — 由中性单数关系代名词 `quod` 引导的关系从句,在助动词 `debet` 之后省略了不定式 `fieri`(被做出)。整体意为“应当被做出的(恶行)”,逻辑上与后文表示目的或结果的从句 `ut fiat nefas`(以使罪行得以发生)相契合。
  4. §365nati in partes dati — 属格名词 `nati`(儿子的)与完成时被动分词的属格 `dati` 相一致,并带有介词短语 `in partes`(分成碎片、分尸)。整体意为“被分尸的儿子的”,修饰名词 `spolium`(战利品)。
  5. §397metuentes — 现在时主动分词 `metuens`(害怕、恐惧)的复数主格。在此作为名词自立使用(实体化分词),意为“心怀恐惧之人(们)”,在条件从句 `si...` 中充当动词 `vident`(看见)的主语。

引用这一段

小塞内卡, 腓尼基妇女 §331-413. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi003.humanitext-lat2:331-413

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。