Humanitext Reader

小塞内卡 · 腓尼基妇女 §247-330

俄狄浦斯追忆往事与底比斯的危机

第 4 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

俄狄浦斯讲述了他被诅咒的诞生和罪恶的过去(弑父娶母),并预言了儿子埃特奥克勒斯与波吕尼刻斯为争夺王位而即将引发的战争,因而急于寻求早死。当女儿安提戈涅恳求他活下去以阻止国家的毁灭时,他表示愿意顺从她的意愿;安提戈涅随后向他诉说底比斯所面临的危机,而俄狄浦斯则自嘲地回应自己不配扮演拯救者的角色。

§247et iam timebar.
而我早已被畏惧。
protinus quosdam editos §248nox occupavit et novae luci abstulit: §249mors me antecessit; aliquis intra viscera §250materna letum praecoquis fati tulit:
有些孩子一出生,便被黑夜夺去,从新生的光芒中被劫走:死先于我而至;有人在母体的子宫里,便承受了早熟命运的死亡:但难道他也犯了罪吗?
§251sed numquid et peccavit? abstrusum, abditum §252dubiumque an essem sceleris infandi reum §253deus egit; illo teste damnavit parens §254calidoque teneros transilit ferro pedes §255et in alta nemora pabulum misit feris §256avibusque saevis quas Cithaeron noxius §257cruore saepe regio tinctas alit.
至于我是否是一个不可言说之罪的被告,这件事隐秘、深藏且令人怀疑,神却推动了它;以神为证,父亲宣判我有罪,用滚烫的铁器刺穿了我稚嫩的双脚,并送入深林之中,作为野兽和凶残鸟类的食粮,而有害的基塞龙山常常哺育着这些染有王室鲜血的鸟类。
, §258sed quem deus damnavit, abiecit pater, §259mors quoque refugit, praestiti Delphis fidem: §260genitorem adortus impia stravi nece.
然而,神所谴责、父亲所抛弃、连死亡也避开的人,我证实了德尔斐预言的真实:我袭击了生父,用不虔的杀戮将他击倒。
§261hoc alia pietas redimet: occidi patrem, §262sed matrem amavi, proloqui hymenaeum pudet §263taedasque nostras, has quoque invitum pati §264te coge poenas: facinus ignotum efferum §265inusitatum effare quod populi horreant, §266quod esse factum nulla non aetas neget, §267quod parricidam pudeat: in patrios toros §268tuli paterno sanguine aspersas manus §269scelerisque pretium maius accepi scelus.
另一种虔敬能赎回这罪吗? 我杀死了父亲,却爱了母亲。 说起那场婚礼我们的婚火令我羞耻,强迫你自己也去承受这些刑罚吧,纵然不情愿:说出那件世人所战栗的、未知的、狂野的、罕见的恶行,任何时代都会否认其曾发生过的恶行,连弑亲者都会感到羞耻的恶行:带着染有生父鲜血的手,我走向了父亲的床榻,作为罪恶的代价,我接受了更大的罪恶。
§270leve est paternum facinus: in thalamos meos §271deducta mater, ne parum sceleris foret, §272fecunda: nullum crimen hoc maius potest §273natura ferre, si quod etiamnum est tamen, §274qui facere possent dedimus, abieci necis '
对父亲犯下的罪行是轻微的:母亲被带入我的洞房,免得罪孽不够,竟又生育:大自然无法承受比这更大的罪过,然而,若在此刻还有什么罪的话,我们也已经生出了能犯下此罪的人。
§275pretium paternae sceptrum et hoc iterum manus §276armavit alias; optime regni mei §277fatum ipse novi: nemo sine sacro feret §278illud cruore, magna praesagit mala §279paternus animus, iacta iam sunt semina §280cladis futurae: spernitur pacti fides; §281hic occupato cedere imperio negat, §282ius ille et icti foederis testes deos §283invocat et Argos exul atque urbes movet §284Graias in arma: non levis fessis venit §285ruina Thebis; tela flammae vulnera §286instant et istis si quod est maius malum, §287ut esse genitos nemo non ex me sciat.
我抛弃了杀死生父的代价——王权,而这王权再次武装了其他人的双手;对于我自己王国的命运,我自己最清楚:没有人能不流被诅咒的血而持有它,父亲的心预感到了巨大的灾难,未来毁灭的种子已经播下:盟约的信用被鄙弃;这一方拒绝让出占得的帝国,那一方则呼唤正义与结盟契约的见证神明,并作为流亡者煽动阿耳戈斯和希腊诸城拿起武器:非同小可的毁灭正降临于疲惫的底比斯;武器、火焰、伤痛紧逼而来,若还有比这更大的灾祸,那就是让每个人都知道他们是由我所生。
§288Si nulla, genitor, causa vivendi tibi est, §289haec una abunde est, ut pater natos regas
父亲,如果你没有活下去的理由,这一个理由已绰绰有余:让你作为父亲去管束疯狂至极的儿子们。
§290graviter furentes, tu impii belli minas §291avertere unus tuque vaecordes potes §292inhibere iuvenes, civibus pacem dare, §293patriae quietem, foederi laeso fidem.
唯有你能免去不虔战争的威胁,唯有你能遏制狂乱的青年,赐予公民们和平,祖国以安宁,受损的盟约以信用。
§294vitam tibi ipse si negas, multis negas.
如果你对自己否定了生命,你也就对许多人否定了它。
§295Illis parentis ullus aut aequi est amor, §296avidis cruoris imperi armorum doli, §297diris, scelestis, breviter ut dicam meis?
他们心中难道还有对父母或正义的爱吗,那些贪图鲜血、权力、武器与欺诈之人,那些可怕、邪恶,简而言之,我生下的儿子们?
§298certant in omne facinus et pensi nihil §299ducunt, ubi illos ira praecipites agit, §300nefasque nullum per nefas nati putant.
他们竞相犯下一切罪行,毫不顾忌,当愤怒驱使他们一意孤行之时,凭着罪恶降生的他们,认为以罪恶行事并不算罪恶。
§301non patris illos tangit afflicti pudor, §302non patria: regno pectus attonitum furit.
备受折磨的父亲的羞耻感无法触动他们,国家也不能:因王权而狂乱的心胸正肆意发作。
§303scio quo ferantur, quanta moliri parent, §304ideoque leti quaero maturi viam §305morique propero, dum in domo nemo est mea §306nocentior me.
我知道他们正奔向何方,正谋划着何等重大的勾当,因此,我寻求早死之路,并急于死去,只要在我的家中还没有人比我更罪大恶极。
nata, quid genibus meis
女儿啊,为何你跪在我的膝旁哀哭投靠?
§307fles advoluta? quid prece indomitum domas?
为何用祈求来驯服那不可驯服的人?
§308unum hoc habet fortuna quo possim capi, §309invictus aliis: sola tu affectus potes §310mollire duros, sola pietatem in domo §311docere nostra, nil grave aut miserum est mihi §312quod te sciam voluisse; tu tantum impera: §313hic Oedipus Aegaea transnabit freta §314iubente te, flammasque quas Siculo vomit §315de monte tellus igneos volvens globos, §316excipiet ore seque serpenti offeret, §317quae saeva furto nemoris Herculeo furit; §318iubente te praebebit! alitibus iecur— §319iubente te vel vivet.
命运只掌握着这唯一能俘获我的手段,我在其他事上是不可战胜的:唯有你能使我硬朗的心肠变软,在我们的家门中唯有你能传授孝道;对我来说,没有什么事是沉重或可怜的,只要我知道那是你的心愿;你尽管下令吧:只要你下令,这个俄狄浦斯将游过爱琴海,只要你下令,大地从西西里火山喷出的滚滚火球、喷吐而出的火焰,他将用口吞下,并将自己献给那条巨蛇,那条因赫拉克勒斯对林园的偷窃而狂怒不已的恶蛇;只要你下令,他将把肝脏献给飞禽—— 只要你下令,他甚至愿意活下去。
§320Exemplum in ingens regia stirpe editum §321Thebae paventes arma fraterna invocant §322rogantque tectis arceas patriis faces, §323non sunt minae, iam propius accessit malum, §324nam regna repetens frater et pactas vices §325in bella cunctos Graeciae populos agit; §326septena muros castra Thebanos premunt, §327succurre, prohibe pariter et bellum et scelus.
【安提戈涅】诞生于王室血脉的伟大楷模啊,惧怕兄弟同胞相残的底比斯正向您呼救,祈求您从祖国的屋宇旁驱散战火;这不是虚声恐吓,灾祸已近在眼前,因为那要求收回王权与约定轮替的兄弟,正驱使希腊的所有人民投入战争;七重军营正围困着底比斯的城墙,求您相助,一并制止战争与罪恶。
§328Ego ille sum qui scelera committi vetem §329et abstineri sanguine e caro manus
【俄狄浦斯】我就是那个能禁止罪行发生、并教导双手远离挚亲鲜血的人吗?
§330doceam? magister iuris et amoris pii
一个正义与笃爱之情的导师?

词汇与语法注释

  1. §251abstrusum, abditum dubiumque an essem sceleris infandi reum deus egit — 主句为 deus egit(神推动了/引导了)。中性单数宾格形容词 abstrusum, abditum dubiumque(隐秘、深藏且令人怀疑的)以间接疑问句 an essem sceleris infandi reum(我是否是一个不可言说之罪的被告)作为其内容,共同作为 egit 的宾语,或修饰神所推动的事态。
  2. §266nulla non aetas neget — 双重否定 nulla non 意为“每一个(every)”,字面意思是“没有一个时代不否认”。虚拟式 neget 用于关系从句中(先行词为 facinus),表示可能性或特征。
  3. §287ut esse genitos nemo non ex me sciat — ut 从句是同位语名词从句,具体解释前一行中 maius malum(更大的灾祸)的内容:“让每个人都知道他们是由我所生”。nemo non 是双重否定,意为“每个人”。
  4. §328qui scelera committi vetem ... doceam — 关系从句中修饰先行词 Ego 的虚拟式 vetem 和 doceam 是表示特征的虚拟式(定义“是会去禁止/教导的那种人”)。这构成了一个反问句:“我难道是那种会去禁止……的人吗?”

引用这一段

小塞内卡, 腓尼基妇女 §247-330. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi003.humanitext-lat2:247-330

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。