Humanitext Reader

小塞内卡 · 特洛伊妇女 §816-916

合唱队忧虑流亡地与海伦诱骗波吕克塞娜

第 10 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

歌队继续歌唱,猜测哪片希腊土地将成为她们的囚禁之地,祈求避开斯巴达和伊塔卡等敌国。与此同时,海伦登场,她被命令以虚假婚约说服波吕克塞娜嫁给皮鲁斯,由此与安德洛玛刻等人展开了激烈的辩论。

§816an viros tellus dare militares §817aptior Phthie meliorque fetu §818fortis armenti lapidosa Trachin,
或是更适于孕育军人的土地普提亚,或是更适于繁育强壮牲畜、乱石林立的特拉克斯?
§823quae sub Oetaeis latebrosa silvis §824misit infestos Troiae ruinis §825non semel arcus?
在奥伊塔的森林之下,它曾一次又一次地对特洛伊的毁灭射出那充满敌意的弓箭。
§826Olenos tectis habitata raris, §827virgini Pleuron inimica divae, §828an maris lati sinuosa Troezen?
稀疏屋舍鳞次栉比的奥勒诺斯,被处女之神所憎恶的普勒乌隆,或是广阔海湾曲折的特罗伊曾?
§829Pelion regnum Prothoi superbum, §830tertius caelo gradus? (hic recumbens
普罗托奥斯傲慢的王国佩里翁,通往天堂的第三阶级?
§831montis exesi spatiosus antro §832iam trucis Chiron pueri magister, §833tinnulas plectro feriente chordas, §834tunc quoque ingentes acuebat iras §835bella canendo) §836An ferax varii lapidis Carystos, §820urbibus centum spatiosa Crete, §837an premens litus maris inquieti §838semper Euripo properante Chalcis?
(在这里,正躺在被侵蚀的山峦那空旷的洞穴中,那已经凶猛的少年的导师喀戎,当他的拨子拨弄着铿锵的弦音,在那时便已通过歌唱战争来磨砺他那宏大的怒火)或是盛产杂色石料的卡律斯托斯,百城林立、幅员辽阔的克里特,或是那紧逼在不安之海的海岸上、尤里普斯海峡在其旁永远奔流不息的哈尔基斯?
§839quolibet vento faciles Calydnae, §840an carens numquam Gonoessa vento §841quaeque formidat Borean Enispe?
在任何风向下都易于抵达的卡吕德奈,或是永不缺风的戈诺埃萨,以及惧怕北风的埃尼斯珀?
§842Attica pendens Peparethos ora, §843an sacris gaudens tacitis Eleusin?
悬靠在阿提卡海岸的佩帕雷托斯,或是沉浸在无言秘仪之中的埃琉西斯?
§843l* §844numquid Aiacis Salamina veram §845aut fera notam Calydona saeva, §846quasque perfundit subiturus aequor §847segnibus terras Titaressos undis?
* 难道是埃阿斯那真正的萨拉米斯,或是因凶残猛兽而闻名的卡吕冬,以及在注入大海之前,用迟缓的波浪润泽土地的提塔雷索斯?
§848Bessan et Scarphen, Pylon an senilem?
贝萨与斯卡菲,还是老迈的皮洛斯?
§849Pharin an Pisas Iovis et coronis §850Elida claram?
法里斯,或是因朱庇特的冠冕而名扬天下的比萨与埃利斯?
§851Quolibet tristis miseras procella §852mittat et donet cuicumque terrae, §853dum luem tantam Troiae atque Achivis §854quae tulit, Sparte, procul absit, absit
无论那悲惨的风暴将我们这些不幸的女人送到何方,并将我们赠予哪一片土地,只要那给特洛伊和阿开亚人带来如此灾星的斯巴达能远在天边,远在天边!
§855Argos et saevi Pelopis Mycenae, §856Neritos parva brevior Zacyntho §857et nocens saxis Ithace dolosis.
阿尔戈斯和残忍的佩洛普斯的迈锡尼,比小扎金索斯还要狭隘的内里托斯,以及因欺骗之岩而作恶的伊塔卡。
§858Quod manet fatum dominusque quis te, §859aut quibus terris, Hecuba, videndam
什么样的命运在等待着你,赫克巴,又会有哪位主人将你带往何方土地,去供人围观?
§860ducet? in cuius moriere regno?
你将死在谁的王国里?
§861Quicumque hymen funestas, inlaetabilis §862lamenta caedes sanguinem gemitus habet §863est auspice Helena dignus, eversis quoque
任何带有死亡、毫无欢乐、哀哭、屠杀、鲜血与呻吟的婚礼,都配得上由海伦来主持。
§864nocere cogor Phrygibus: ego Pyrrhi toros §865narrare falsos iubeor, ego cultus dare §866habitusque Graios.
即便被迫,我也必须去伤害已经覆灭的弗里吉亚人:我被命令去宣告与皮鲁斯的虚假婚约,我被命令去赐予礼服与希腊的衣着。
arte capietur mea §867meaque fraude concidet Paridis soror,
通过我的诡计,她将被擒获,通过我的欺骗,帕里斯的妹妹将会倒下。
§868fallatur; ipsi levius hoc equidem reor: §869optanda mors est sine metu mortis mori.
让她被骗吧;其实我认为这对他本人而言更为轻松:毫无死之恐惧而死,才是值得渴望的死亡。
§870quid iussa cessas agere? ad auctorem redit
为何迟疑于执行命令?
§871sceleris coacti culpa.
被迫犯下的罪责终将归咎于其教唆者。
— Dardaniae domus §872generosa virgo, melior afflictos deus §873respicere coepit teque felici parat §874dotare thalamo; tale coniugium tibi §875non ipsa sospes Troia, non Priamus daret.
——达尔达尼亚家族的高贵处女啊,一位更仁慈的神明已开始眷顾受难之人,并准备赐予你幸福的婚床;这样的婚姻,即便是完好无损的特洛伊、即便是普里阿摩斯也无法给予你。
§876nam te Pelasgae maximum gentis decus, §878cui regna campi lata Thessalici patent, §877ad sancta lecti iura legitimi petit.
因为佩拉斯戈伊族群的至高荣耀,那统领色萨利平原辽阔王国的君王,正恳求你进入合法婚姻的神圣契约。
§879te magna Tethys teque tot pelagi deae §880placidumque numen aequoris tumidi Thetis §881suam vocabunt, te datam Pyrrho socer §882Peleus nurum vocabit et Nereus nurum.
伟大的忒堤斯和众多的海洋女神,以及波涛汹涌之洋的温和神祇忒提斯,都将称你为她们的一员;当你被许配给皮鲁斯时,你的岳父佩琉斯将称你为儿媳,涅柔斯亦称你为儿媳。
§883depone cultus squalidos, festos cape.
脱下你那污秽的衣裳,换上节日的礼服。
§884dedisce captam; deprime horrentis comas §885crinemque docta patere distingui manu.
忘却你曾是俘虏;抚平你那蓬乱的乱发,任由你那发丝在熟练的双手中梳理。
§886hic forsitan te casus excelso magis §887solio reponet.
这一运命的转折或许会将你重新安置在更为高贵的王座之上。
profuit multis capi.
被俘曾令许多人受益。
§888Hoc derat unum Phrygibus eversis malum, §889gaudere— flagrant strata passim Pergama:
对于覆灭的弗里吉亚人而言,唯一缺少的灾难,便是欢庆!
§890o coniugale tempus! an quisquam audeat §891negare? quisquam dubius ad thalamos eat. §892quos Helena suadet? pestis exitium lues §893utriusque populi, cernis hos tumulos ducum §894et nuda totis ossa quae passim iacent
——帕加马的废墟处处在燃烧:哦,大婚之时! 难道有人敢于拒绝? 难道有人在走向海伦所劝说之婚房时还要迟疑? 你这双重人民的瘟疫、毁灭和灾难! 你难道没看见这些将领的坟墓,以及那些四处横陈、暴尸于原野之上的白骨?
§895inhumata campis? haec hymen sparsit tuus.
这些都是你的婚礼所撒下的。
§896tibi fluxit Asiae, fluxit Europae cruor, §897cum dimicantes lenta prospiceres viros, §898incerta voti— perge, thalamos appara.
亚洲和欧洲的鲜血为你而流,当时你冷眼看着交战的男子,甚至对自己的祈愿游移不定。 ——继续吧,布置婚房。
§899taedis quid opus est quidve solemni face?
何需火把,又何需庄严的婚礼之火?
§900quid igne? thalamis Troia praelucet novis.
何需火焰? 特洛伊正照亮着你崭新的婚房。
§901celebrate Pyrrhi, Troades, conubia, §902celebrate digne: planctus et gemitus sonet.
特洛伊的妇人们,庆祝皮鲁斯的婚礼吧,合乎体统地庆祝吧:让痛哭与哀号响彻四方。
§903Ratione quamvis careat et flecti neget §904magnus dolor sociosque nonnumquam sui §905maeroris ipsos oderit: causam tamen §906possum tueri iudice infesto meam, §907graviora passa, luget Andromacha Hectorem §908et Hecuba Priamum: solus occulte Paris §909lugendus Helenae est.
尽管巨大的悲痛缺乏理智,且拒绝和解,甚至有时会憎恶与自己同病相怜之人:然而我仍能在充满敌意的法官面前捍卫我的立场,因我曾承受更重之痛。 安德洛玛刻为赫克托尔哭泣,赫克巴为普里阿摩斯痛哭:而唯有帕里斯,必须由海伦暗自悲悼。
dirum et invisum et grave est §910servitia ferre? patior hoc olim iugum, §911annis decem captiva, prostratum Ilium est, §912versi penates? perdere est patriam grave, §913gravius timere, vos levat tanti mali §914comitatus: in me victor et victus furit,
承受奴役是可怕、可憎而沉重的吗? 我早已承受着这具轭,作了十年的囚徒。 伊利翁倾覆了,神龛也被颠覆了? 失去祖国固然沉重,而生活在恐惧中则更为沉重。 有了同伴的相助,你们免受了这巨大灾难的全部重压。 而对我,胜者与败者却同声唾骂。
§915quam quisque famulam traheret incerto diu §916casu pependit, me meus traxit statim
每个人将拖走哪个女奴,曾在长期不确定中摇摆不定,而我的主人却当即把我拖走。

词汇与语法注释

  1. 823quae sub Oetaeis latebrosa silvis / misit infestos Troiae ruinis / non semel arcus? — 关系代词 `quae` 的先行词是前一行的 `Trachin`(特拉克斯)。此处“不止一次(`non semel`)向特洛伊的毁灭送出敌对之弓”,指的是神话中特洛伊的两次覆灭:第一次由赫拉克勒斯亲自用弓击破,第二次则由菲洛克忒忒斯携带赫拉克勒斯之弓参与攻城。
  2. 830tertius caelo gradus — 此处指佩里翁山。根据神话,巨人们为了攻打天庭,将奥林匹斯山、奥萨山和佩里翁山重叠堆起,因此佩里翁山被称为“通往天堂的第三阶级”。
  3. 861auspice Helena — 夺格绝对结构,意为“由海伦主持(或充当吉兆占卜师)”。这是一句自嘲式的辛辣讽刺,意指如果一场婚礼伴随着死亡和叹息,那么由作为祸首的海伦来主持是最合适不过的。
  4. 868ipsi levius hoc equidem reor — `ipsi` 是指代波吕克塞娜的与格(关系与格)。动词 `reor`(我认为)支配一个省略了 `esse` 的宾格与不定式结构 `hoc [esse] levius`(认为这件事,即在没有死亡恐惧的情况下死去,对她而言更为轻松)。
  5. 905causam ... meam, / graviora passa — `passa` 是阴性单数主格的完成分词,修饰主句动词 `possum` 的主语(即海伦自身),意为“承受了更重之痛的我”。这构成了她的自我辩护,强调自己与其他女俘不同,十年来一直处于胜败双方的痛恨与恐惧之中。

引用这一段

小塞内卡, 特洛伊妇女 §816-916. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi002.humanitext-lat2:816-916

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。