Humanitext Reader

小塞内卡 · 特洛伊妇女 §729-822

安德洛玛刻与幼子诀别及歌队哀叹流放

第 9 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

安德洛玛刻对希腊人处死阿斯蒂亚纳克斯的决定进行了激烈抗议,但最终被迫接受儿子的命运并与之作最后的诀别,随后尤利西斯下令将其带走。之后,歌队开始吟唱特洛伊妇女沦为战俘后的流放命运。

§729hoc fuit illo victore capi: §730discite mites Herculis iras.
在那位胜利者手下被俘,便是这般景象:学习赫拉克勒斯那仁慈的愤怒吧。
§731an sola placent Herculis arma?
难道只有赫拉克勒斯的武器才合你们心意吗?
§732iacet ante pedes non minor illo §733supplice supplex vitamque petit— §734regnum Troiae §735quocumque volet Fortuna ferat.
一位不亚于当年那位求告者的恳求者正躺在脚前,乞求着生命—— 至于特洛伊的王权,且随命运女神高兴带往何处就带往何处吧。
§736Matris quidem me maeror attonitae movet, §737magis Pelasgae me tamen matres movent, §738quarum iste magnos crescit in luctus puer.
诚然,这位心碎母亲的悲痛令我动容,然而,佩拉斯戈伊的母亲们更令我动心,对她们而言,这孩子正成长为巨大悲痛的根源。
§739Has, has ruinas urbis in cinerem datae
难道这化为灰烬的城市废墟,将由这孩子重新唤醒吗?
§740hic excitabit? hae manus Troiam erigent?
这双手能重建特洛伊吗?
§741nullas habet spes Troia, si tales habet.
若只有这般希望,特洛伊便毫无希望。
§742non sic iacemus Troes, ut cuiquam metus §743possimus esse.
我们特洛伊人并未如此倒下,以至于能成为任何人的畏惧。
spiritus genitor fecit?
难道是父亲的傲骨赋予了他气概?
§744sed nempe tractus, ipse post Troiam pater §745posuisset animos, magna quos frangunt mala.
但既然已被拖行,哪怕是父亲自己,在特洛伊覆灭之后,也早已放下了那份被巨大灾难所摧毁的尊严。
§746si poena petitur, (quae peti gravior potest?)
若是要寻求惩罚(还能寻求什么更沉重的惩罚呢?
§747famulare collo nobili subeat iugum, §748servire liceat, aliquis hoc regi negat?
),便让其高贵的脖颈屈从于奴役的轭下,允许他服侍吧;有谁会拒绝给一位国王这样的恩慈吗?
§749Non hoc Vlixes, sed negat Calchas tibi.
不是尤利西斯拒绝你,而是卡尔卡斯拒绝你。
§750O machinator fraudis et scelerum artifex,
哦,阴谋的策划者,罪恶的工匠!
§751virtute cuius bellica nemo occidit, §752dolis et astu maleficae mentis iacent
凭着你的武勇未曾击杀一人,却因你险恶居心的诡计与狡诈,连佩拉斯戈伊人也纷纷倒下。
§753etiam Pelasgi, vatem et insontes deos
你竟拿预言家和无辜的诸神做挡箭牌?
§754praetendis? hoc est pectoris facinus tui.
这分明是你胸膛里的恶毒行径。
§755nocturne miles, fortis in pueri necem §756iam solus audes aliquid et claro die.
黑夜的士兵啊,唯独在杀害幼童时才显出勇猛,如今你终于敢在光天化日之下独自图谋不轨了。
§757Virtus Vlixis Danaidis nota est satis §758nimisque Phrygibus.
尤利西斯的武勇,丹奈人已足够知晓,对弗里吉亚人而言更是刻骨铭心。
non vacat vanis diem §759conterere verbis: ancoras classis legit.
没有闲暇在虚言中虚度光阴:船队正在收起船锚。
§760Brevem moram largire, dum officium parens §761nato supremum reddo et amplexu ultimo §762avidos dolores satio.
宽限片刻吧,容我这个做母亲的对儿子尽最后的人子之礼,用这最后的拥抱来填满我药石无灵的悲伤。
§762bMisereri tui
但愿我能怜悯你!
§763utinam liceret, quod tamen solum licet, §764tempus moramque dabimus, arbitrio tuo §765implere lacrimis: fletus aerumnas levat.
然而,在唯一可行的事情上,我们将给你时间和宽限,随你心愿用泪水倾泻:哭泣能减轻痛苦。
§766O dulce pignus, o decus lapsae domus §767summumque Troiae funus, o Danaum timor, §768genetricis o spes vana, cui demens ego §769laudes parentis bellicas, annos avi §770demens precabar, vota destituit deus.
哦,甜美的骨肉,哦,倾覆之家的荣耀,特洛伊最后的丧亡,哦,丹奈人的恐惧,哦,母亲徒劳的希望,我这愚蠢之人竟曾愚蠢地祈求你继承父亲的赫赫战功、祖父的长寿,神明却背弃了我的祈愿。
§775non arma tenera patria tractabis manu §776sparsasque passim saltibus latis feras §777audax sequeris nec stato lustri die, §778solemne referens Troici lusus sacrum, §779puer citatas nobilis turmas ages; §780non inter aras mobili velox pede, §781reboante flexo concitos cornu modos, §782barbarica prisco templa saltatu coles.
你不会用稚嫩的手挥舞祖国的武器,也不会在广阔的林野中勇敢地追逐散落四方的猛兽;亦不会在定期的净化之日,重现特洛伊竞技的庄严盛典,作为一个高贵的少年,去引领疾驰的骑兵方阵;亦不会用轻快的步伐穿梭于祭坛之间,在弯曲角笛回响的激昂旋律中,用古老的舞蹈去祭祀异国的神庙。
§771Iliaca non tu sceptra regali potens §772gestabis aula, iura nec populis dabis §773victasque gentes sub tuum mittes iugum, §774non Graia caedes terga, non Pyrrhum trahes.
你不会在皇宫里执掌伊利翁的权杖,亦不会给众民颁布法令,也不会将被征服的国度置于你的轭下;你不会斩杀希腊人的后背,亦不会拖行皮鲁斯。
§783o Marte diro tristius leti genus!
哦,比惨烈的战争更令人悲伤的死亡途径!
§784flebilius aliquid Hectoris magni nece §785muri videbunt,
比伟大的赫克托尔之死更令人泪下的惨剧,城墙将亲眼目睹。
§785bRumpe iam fletus, parens: §786magnus sibi ipse non facit finem dolor.
母亲,快止住你的哭泣吧:巨大的悲痛自己是不会停息的。
§787Lacrimis, Vlixe, parva quam petimus mora est; §788concede patiens, ut mea condam manu
尤利西斯,我们为泪水求得的宽限是如此短暂;恳请耐心地应允,好让我用自己的手闭合他尚存呼吸的眼睛。
§789viventis oculos, occidis parvus quidem, §790sed iam timendus.
你虽年幼夭折,却已让人畏惧。
Troia te expectat tua: §791i, vade liber, liberos Troas vide.
你的特洛伊正等待着你:去吧,自由地前行,去见那些自由的特洛伊人。
§792Miserere, mater.
怜悯我,母亲。
§792bQuid meos retines sinus §793manusque matris cassa praesidia occupas?
你为何紧紧搂着我的胸膛,抓着母亲的手——这毫无用处的护卫?
§794fremitu leonis qualis audito tener §795timidum iuvencus applicat matri latus, §796at ille saevus matre summota loco §797praedam minorem morsibus vastis tenens §798frangit venitque: talis e nostro sinu
正如一只稚嫩的幼犊,听到狮子的怒吼,惊恐地将身躯紧贴着母亲,但那凶猛的野兽却将母亲驱离原地,用巨大的咬合将弱小的猎物叼住,咬碎其骨骼并离去:敌手也将这样从我怀中夺走你。
§799te rapiet hostis, oscula et fletus, puer, §800lacerosque crines excipe et plenus mei §801occurre patri; pauca maternae tamen §802perfer querelae verba: 'si manes habent §803curas priores nec perit flammis amor, §804servire Graio pateris Andromachen viro, §805crudelis Hector? lentus et segnis iaces?
孩子,接下这吻与泪,以及扯断的乱发,带着对我的满满思念,前去面见你的父亲吧;然而,也请带去几句母亲的哀诉:“若是亡魂仍保留着往昔的眷恋,爱意也未在烈火中消逝,你怎能容忍安德洛玛刻去伺候希腊的男人,残忍的赫克托尔? 你竟如此安详而怠惰地躺着吗?
§806redit Achilles.
阿基琉斯回来了。
' sume nunc iterum comas §807et sume lacrimas, quicquid e misero viri §808funere relictum est, sume quae reddas tuo §809Oscula parenti, matris hanc solacio
”现在,再次接下我的头发,接下我的泪水,这是从你丈夫悲惨葬礼中仅存的所有,接下这可以还给你父亲的亲吻吧。
§810relinque vestem: tumulus hanc tetigit meus §811manesque cari.
留下这件衣裳,作为母亲的慰藉:我的坟墓和亲爱的亡魂曾触碰过它。
si quid hic cineris latet, §812scrutabor ore.
若这里还藏有他的些许灰烬,我将用我的双唇去寻觅。
§812bNullus est flendi modus: §813abripite propere classis Argolicae moram.
哭泣没有尽头:赶紧带走,不要耽搁阿耳戈斯船队的启航。
§814Quae vocat sedes habitanda captas?
什么样的居所正召唤着我们这些女俘去居住?
§815Thessali montes et opaca Tempe, §819an maris vasti domitrix Iolcos?
是色萨利的群山和幽暗的滕佩,还是征服了广阔海洋的约尔科斯?
§821parva Gortynis sterilisque Tricce, §822an frequens rivis levibus Mothone,
狭小的戈尔廷和贫瘠的特里凯,还是溪流纵横的莫托内?

词汇与语法注释

  1. §729illo victore — 由名词和形容词(相当于分词)构成的独立夺格结构(“当他是胜利者时”)。它限定了主句不定式 capi(被俘虏)发生时的情境,意在指出:在赫拉克勒斯作为征服者时被捕,其结果便是如普里阿摩斯那般获得宽恕并复位。
  2. §744posuisset — 虚拟语气过去完成时,用于表示与过去事实相反的虚拟条件句归结节。此处没有明示的条件从句,而是由介词短语 post Troiam(在特洛伊覆灭之后)充当条件,意为:“(如果赫克托尔活到特洛伊灭亡之后)他自己也会放下那份傲骨”。
  3. §800plenus mei — 由形容词 plenus(充满……的)所支配的代词属格 mei(我)。此处并非物理意义上的充满,而是诗意地表达“满载着我(母亲)的泪水、亲吻和被扯碎的乱发等记忆与爱意”,以此状态前去阴间面见父亲。

引用这一段

小塞内卡, 特洛伊妇女 §729-822. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi002.humanitext-lat2:729-822

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。