§731an sola placent Herculis arma?
难道只有赫拉克勒斯的武器才合你们心意吗?
§732iacet ante pedes non minor illo §733supplice supplex vitamque petit— §734regnum Troiae §735quocumque volet Fortuna ferat.
一位不亚于当年那位求告者的恳求者正躺在脚前,乞求着生命—— 至于特洛伊的王权,且随命运女神高兴带往何处就带往何处吧。
§736Matris quidem me maeror attonitae movet, §737magis Pelasgae me tamen matres movent, §738quarum iste magnos crescit in luctus puer.
诚然,这位心碎母亲的悲痛令我动容,然而,佩拉斯戈伊的母亲们更令我动心,对她们而言,这孩子正成长为巨大悲痛的根源。
§739Has, has ruinas urbis in cinerem datae
难道这化为灰烬的城市废墟,将由这孩子重新唤醒吗?
§740hic excitabit? hae manus Troiam erigent?
这双手能重建特洛伊吗?
§741nullas habet spes Troia, si tales habet.
若只有这般希望,特洛伊便毫无希望。
spiritus genitor fecit?
难道是父亲的傲骨赋予了他气概?
但既然已被拖行,哪怕是父亲自己,在特洛伊覆灭之后,也早已放下了那份被巨大灾难所摧毁的尊严。
§746si poena petitur, (quae peti gravior potest?)
若是要寻求惩罚(还能寻求什么更沉重的惩罚呢?
),便让其高贵的脖颈屈从于奴役的轭下,允许他服侍吧;有谁会拒绝给一位国王这样的恩慈吗?
§749Non hoc Vlixes, sed negat Calchas tibi.
不是尤利西斯拒绝你,而是卡尔卡斯拒绝你。
§750O machinator fraudis et scelerum artifex,
哦,阴谋的策划者,罪恶的工匠!
凭着你的武勇未曾击杀一人,却因你险恶居心的诡计与狡诈,连佩拉斯戈伊人也纷纷倒下。
§753etiam Pelasgi, vatem et insontes deos
你竟拿预言家和无辜的诸神做挡箭牌?
§754praetendis? hoc est pectoris facinus tui.
这分明是你胸膛里的恶毒行径。
黑夜的士兵啊,唯独在杀害幼童时才显出勇猛,如今你终于敢在光天化日之下独自图谋不轨了。
non vacat vanis diem §759conterere verbis: ancoras classis legit.
没有闲暇在虚言中虚度光阴:船队正在收起船锚。
§760Brevem moram largire, dum officium parens §761nato supremum reddo et amplexu ultimo §762avidos dolores satio.
宽限片刻吧,容我这个做母亲的对儿子尽最后的人子之礼,用这最后的拥抱来填满我药石无灵的悲伤。
§762bMisereri tui
但愿我能怜悯你!
§763utinam liceret, quod tamen solum licet, §764tempus moramque dabimus, arbitrio tuo §765implere lacrimis: fletus aerumnas levat.
然而,在唯一可行的事情上,我们将给你时间和宽限,随你心愿用泪水倾泻:哭泣能减轻痛苦。
§766O dulce pignus, o decus lapsae domus §767summumque Troiae funus, o Danaum timor, §768genetricis o spes vana, cui demens ego §769laudes parentis bellicas, annos avi §770demens precabar, vota destituit deus.
哦,甜美的骨肉,哦,倾覆之家的荣耀,特洛伊最后的丧亡,哦,丹奈人的恐惧,哦,母亲徒劳的希望,我这愚蠢之人竟曾愚蠢地祈求你继承父亲的赫赫战功、祖父的长寿,神明却背弃了我的祈愿。
§775non arma tenera patria tractabis manu §776sparsasque passim saltibus latis feras §777audax sequeris nec stato lustri die, §778solemne referens Troici lusus sacrum, §779puer citatas nobilis turmas ages; §780non inter aras mobili velox pede, §781reboante flexo concitos cornu modos, §782barbarica prisco templa saltatu coles.
你不会用稚嫩的手挥舞祖国的武器,也不会在广阔的林野中勇敢地追逐散落四方的猛兽;亦不会在定期的净化之日,重现特洛伊竞技的庄严盛典,作为一个高贵的少年,去引领疾驰的骑兵方阵;亦不会用轻快的步伐穿梭于祭坛之间,在弯曲角笛回响的激昂旋律中,用古老的舞蹈去祭祀异国的神庙。
§771Iliaca non tu sceptra regali potens §772gestabis aula, iura nec populis dabis §773victasque gentes sub tuum mittes iugum, §774non Graia caedes terga, non Pyrrhum trahes.
你不会在皇宫里执掌伊利翁的权杖,亦不会给众民颁布法令,也不会将被征服的国度置于你的轭下;你不会斩杀希腊人的后背,亦不会拖行皮鲁斯。
§783o Marte diro tristius leti genus!
哦,比惨烈的战争更令人悲伤的死亡途径!
母亲,快止住你的哭泣吧:巨大的悲痛自己是不会停息的。
尤利西斯,我们为泪水求得的宽限是如此短暂;恳请耐心地应允,好让我用自己的手闭合他尚存呼吸的眼睛。
Troia te expectat tua: §791i, vade liber, liberos Troas vide.
你的特洛伊正等待着你:去吧,自由地前行,去见那些自由的特洛伊人。
§792Miserere, mater.
怜悯我,母亲。
你为何紧紧搂着我的胸膛,抓着母亲的手——这毫无用处的护卫?
§794fremitu leonis qualis audito tener §795timidum iuvencus applicat matri latus, §796at ille saevus matre summota loco §797praedam minorem morsibus vastis tenens §798frangit venitque: talis e nostro sinu
正如一只稚嫩的幼犊,听到狮子的怒吼,惊恐地将身躯紧贴着母亲,但那凶猛的野兽却将母亲驱离原地,用巨大的咬合将弱小的猎物叼住,咬碎其骨骼并离去:敌手也将这样从我怀中夺走你。
§799te rapiet hostis, oscula et fletus, puer, §800lacerosque crines excipe et plenus mei §801occurre patri; pauca maternae tamen §802perfer querelae verba: 'si manes habent §803curas priores nec perit flammis amor, §804servire Graio pateris Andromachen viro, §805crudelis Hector? lentus et segnis iaces?
孩子,接下这吻与泪,以及扯断的乱发,带着对我的满满思念,前去面见你的父亲吧;然而,也请带去几句母亲的哀诉:“若是亡魂仍保留着往昔的眷恋,爱意也未在烈火中消逝,你怎能容忍安德洛玛刻去伺候希腊的男人,残忍的赫克托尔? 你竟如此安详而怠惰地躺着吗?
§806redit Achilles.
阿基琉斯回来了。
' sume nunc iterum comas §807et sume lacrimas, quicquid e misero viri §808funere relictum est, sume quae reddas tuo §809Oscula parenti, matris hanc solacio
”现在,再次接下我的头发,接下我的泪水,这是从你丈夫悲惨葬礼中仅存的所有,接下这可以还给你父亲的亲吻吧。
si quid hic cineris latet, §812scrutabor ore.
若这里还藏有他的些许灰烬,我将用我的双唇去寻觅。
哭泣没有尽头:赶紧带走,不要耽搁阿耳戈斯船队的启航。
§814Quae vocat sedes habitanda captas?
什么样的居所正召唤着我们这些女俘去居住?
是色萨利的群山和幽暗的滕佩,还是征服了广阔海洋的约尔科斯?