Humanitext Reader

小塞内卡 · 特洛伊妇女 §635-728

交出阿斯提阿纳克斯并向尤利西斯求情

第 8 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

安德洛玛刻面临着救出藏匿的儿子阿斯提阿纳克斯还是保护亡夫赫克托尔陵墓的痛苦抉择。当尤利西斯准备摧毁坟墓时,她终于交出了孩子并乞求宽恕。

§635sacrum antecessit nec potest vatem sequi §636meliore fato raptus, hoc Calchas ait
他已先于祭祀而去,无法跟随预言家,他被带往了更好的命运。
§637modo piari posse redituras rates, §638si placet undas Hectoris sparsi cinis §639ac tumulus imo totus aequetur solo.
卡尔卡斯说,只有当赫克托尔被撒落的灰烬抚平波涛,并且其坟墓与下方的土地完全铲平,归航的船只才能得到净化。
§640nunc ille quoniam debitam effugit necem, §641erit admovenda sedibus sacris manus.
现在,既然那孩子逃脱了应受的死亡,我们的双手就必须伸向那神圣的安息之所(坟墓)。
§642Quid agimus? animum distrahit geminus timor:
我该怎么办?
§643hinc natus, illinc coniugis sacri cinis,
双重的恐惧撕裂着我的心:这一边是儿子,那一边是神圣丈夫的灰烬。
§644pars utra vincet? testor immites deos,
哪边会获胜?
§645deosque veros coniugis manes mei: §646non aliud, Hector, in meo nato mihi §647placere quam te.
我向无情的诸神起誓,也向我丈夫真正的神灵——亡魂起誓:赫克托尔啊,在我的儿子身上,对我而言除了你,没有别的东西能让我感到宽慰。
vivat, ut possit tuos §648referre vultus— prorutus tumulo cinis
愿他活着,好让他能再现你的容貌——可是,从坟墓中被掘出的灰烬会被淹没吗?
§649mergetur? ossa fluctibus spargi sinam
我会容许他散落的骨殖被抛洒在无垠的波涛中吗?
§650disiecta vastis? potius hic mortem oppetat.
宁可让这孩子在这里迎接死亡。
§651poteris nefandae deditum mater neci
—— 作为一个母亲,你能看着他被交托给那难以言表的死亡吗?
§652videre? poteris celsa per fastigia
你能看着他从高耸的塔顶被抛下并旋转坠落吗?
§653missum rotari? potero, perpetiar, feram, §654dum non meus post fata victoris manu §655iactetur Hector.
我能,我将忍受,我将承担,只要我的赫克托尔在死后不被战胜者的手随意抛洒。
— hic suam poenam potest §656sentire, at illum fata iam in tuto locant—
——这孩子能感受到自己的痛苦,而那一位(赫克托尔)早已被命运安置在安全的地方。
§657quid fluctuaris? statue, quem poenae extrahas.
—— 你为何动摇? 决定吧,你要把谁从惩罚中解救出来。
§658ingrata, dubitas? Hector est illinc tuus— §659erras: utrimque est Hector;
忘恩负义的女人,你在迟疑吗? 那一边是你的赫克托尔—— 你错了:两边都有赫克托尔。
hic sensus potens, §660forsan futurus ultor extincti patris— §661utrique parci non potest: quid iam facis?
这一边是一个活着的生命,或许是已故父亲未来的复仇者—— 两个人都无法保全:你现在要做什么?
§662serva e duobus, anime, quem Danai timent.
我的灵魂啊,在这两者中,保全丹奈人所惧怕的那一个。
§663Responsa peragam: funditus busta eruam.
我将执行预言:我将彻底摧毁坟墓。
§664Quae vendidistis?
你们曾经贩卖过的那个坟墓吗?
§664bPergam et e summo aggere §665traham sepulchra,
我将继续,从土丘的顶端拽倒陵墓。
§665bCaelitum appello fidem §666fidemque Achillis: Pyrrhe, genitoris tui §667munus tuere.
我呼求天上诸神的信义,以及阿基琉斯的信义:皮鲁斯,捍卫你父亲的赠礼吧。
§667bTumulus hic campo statim §668toto iacebit.
这座坟墓立刻就会平毁在这片旷野上。
§668bFuerat hoc prorsus nefas §669Danais inausum.
这实在是一件丹奈人迄今未敢尝试的恶行。
templa violastis, deos §670etiam faventes: busta transierat furor.
你们玷污了神殿,甚至玷污了眷顾你们的神明:但你们的狂妄此前还放过了坟墓。
§671resistam, inermis offeram armatis manus, §672dabit ira vires, qualis Argolicas ferox §673turmas Amazon stravit, aut qualis deo §674percussa Maenas entheo silvas gradu §675armata thyrso terret atque expers sui §676vulnus dedit nec sensit, in medios ruam.
我要抵抗,我将以赤手空拳迎向武装之徒,愤怒将赋予我力量,正如那凶猛的亚马孙人曾扫平阿耳戈斯的军队,又如被神明击中的迈纳德,以神圣的步伐,手持神杖使森林战栗,并且丧失了自我,施加伤害却毫无知觉。
§677tumuloque cineris socia defenso cadam.
我将冲入他们之中,在保卫墓穴的同时,作为灰烬的伴侣倒下。
§678Cessatis.
你们在迟疑什么?
et vos flebilis clamor movet §679furorque cassus feminae? iussa ocius §680peragite.
难道一个女人悲伤的哭喊和徒劳的疯狂也让你们动摇? 更迅速地执行命令!
§680bMe, me sternite hic ferro prius.
我,先用铁器把我击倒在这里吧。
§681repellor, heu me.
我被推开了,哀哉。
rumpe fatorum moras, §682molire terras, Hector: ut Vlixen domes, §683vel umbra satis es— arma concussit manu, §684iaculatur ignes— cernitis, Danai, Hectorem?
打破命运的延宕吧,破土而出吧,赫克托尔:为了制服尤利西斯,哪怕你只是个幻影也足够了——他手中震动着武器,投掷着火焰——丹奈人,你们看到赫克托尔了吗?
§685an sola video?
还是只有我看见了?
§685bFunditus cuncta eruam.
我将彻底摧毁一切。
§686Quid agis? ruina pariter et natum et virum
你在做什么? 你难保要让儿子和丈夫在一场废墟中一同覆灭吗?
§687prosternis una? forsitan Danaos prece §688placare poteris, conditum illidet statim: §689immane busti pondus— intereat miser §690ubicumque potius, ne pater natum obruat §691prematque patrem natus.
也许你可以通过哀求来使丹奈人平息,那巨大的墓石重量会立刻将藏在里面的孩子砸碎——让这不幸的孩子死在其他任何地方吧,免得父亲压碎了儿子,儿子也压在父亲身上。
— Ad genua accido §692supplex, Vlixe, quamque nullius pedes §693novere dextram pedibus admoveo tuis.
——我拜倒在你的膝下作为恳求者,尤利西斯,并将这从未抚摸过任何人双脚的右手紧贴在你的脚前。
§694miserere matris et preces placidus pias §695patiensque recipe, quoque te celsum altius §696superi levarunt, mitius lapsos preme: §697misero datur quodcumque, fortunae datur.
怜悯一个母亲,温和且耐心地倾听她敬虔的祈求;天上的诸神将你提升得越高,就请你对失势者越加宽厚:给予不幸者的一切,都是给予命运女神的。
§698sic te revisat coniugis sanctae torus, §699annosque, dum te recipit, extendat suos §700Laerta; sic te iuvenis excipiat tuus, §701et vota vincens vestra felici indole §702aetate avum transcendat, ingenio patrem.
愿你圣洁妻子的床榻因此能再次与你重聚,愿拉厄耳忒斯延长老迈的岁月,直到他迎接你归来;愿你年轻的儿子这样欢迎你,愿他以其美好的天资超越你们的期许,在寿命上超越祖父,在才智上超越父亲。
§703miserere matris: unicum adflictae mihi §704solamen hic est.
怜悯一个母亲:这孩子是饱受折磨的我的唯一慰藉。
§704bExhibe natum et roga.
把儿子交出来,然后再行乞求。
§705Huc e latebris procede tuis, §706flebile matris furtum miserae.
从你的藏匿处出来吧,这里,可怜母亲的可悲秘密。
§707hic est, hic est terror, Vlixe, §708mille carinis.
尤利西斯,这就是那让千只船只畏惧的恐怖源头。
submitte manus §709dominique pedes supplice dextra §710stratus adora nec turpe puta §711quicquid miseros fortuna iubet.
垂下你的双手,用哀求的右手俯伏在主人的脚前崇敬他,不要觉得可耻,无论命运对不幸者有何吩咐。
§712pone ex animo reges atavos §713magnique senis iura per omnis §714incluta terras j excidat Hector, §715gere captivum positoque genu, §716si tua nondum funera sentis, §717matris fletus imitare tuae.
从心中抛开你的祖先君王们,以及那位在所有土地上威名赫赫的伟大长者(普里阿摩斯)的权威;忘掉赫克托尔吧,扮演一个俘虏,屈下你的膝盖,如果你还没有感受到自己的死亡,就去模仿你母亲的眼泪。
§718Vidit pueri regis lacrimas §719et Troia prior, parvusque minas §720trucis Alcidae flexit Priamus.
曾经的特洛伊也见过幼王之泪,幼小的普里阿摩斯屈服了残暴的阿尔喀得斯(赫拉克勒斯)的威胁。
§721ille, ille ferox, cuius vastis §722viribus omnes cessere ferae, §723qui perfracto limine Ditis §724caecum retro patefecit iter, §725hostis parvi victus lacrimis: §726'suscipe' dixit 'rector habenas §727patrioque sede celsus solio; §728sed sceptra fide meliore tene.
那位,那位凶猛的英雄,在面对他巨大的力量时,所有的野兽都退缩了,他曾击碎冥府的门户,重新开辟了黑暗的归途,却被一个弱小敌人的眼泪所征服: “接过去吧,”他说,“统治者,接管缰绳,高坐在你父亲的王座上;但请以更神圣的信义来执掌权杖。
'

词汇与语法注释

  1. §635sacrum antecessit nec potest vatem sequi / meliore fato raptus — 此语未明示主语,但承接前文指代“男孩(阿斯提阿纳克斯)”。“meliore fato raptus”(被更好的命运夺走)是修饰该隐含主语的分词短语,指代他(安德洛玛刻假称的)在面临更悲惨命运之前已死。
  2. §646non aliud, Hector, in meo nato mihi / placere quam te — 此处出现了带对格的不定式(AcI)结构作为间接引语,省略了表示声明或发誓的主动词(如“testor”或“dico”)。“te”是用在“quam”引入的比较结构中的对格,与前面的“non aliud”相对应。
  3. §654dum non ... iactetur — 连词“dum”在此处与虚拟式现在时“iactetur”连用,引导一个表示条件或限制的状语从句(条件从句),意为“只要……不”。
  4. §697misero datur quodcumque, fortunae datur — “quodcumque”(无论什么)是关系代名词,作为“datur”的主语。这句话表达了一种普遍的道德观念:给予不幸者的任何仁慈,实际上都是给予命运女神的(为施予者自身的未来命运做积累)。
  5. §721ille, ille ferox, cuius vastis / viribus omnes cessere ferae ... victus — 从第721行的“ille, ille ferox”到第725行的“victus”(省略est)是一个长距离的倒装与离隔结构。中间插入了“cuius...”和“qui...”两个关系代词从句来修饰主语,最终指向主句的谓语“被征服了”。

引用这一段

小塞内卡, 特洛伊妇女 §635-728. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi002.humanitext-lat2:635-728

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。