§466habituque talis, sic tulit fortes manus, §467Sic celsus umeris, fronte sic torva minax §468cervice fusam dissipans iacta comam— §469o nate sero Phrygibus, o matri cito, §470eritne tempus illud ac felix dies §471quo Troici defensor et vindex soli §472recidiva ponas Pergama et sparsos fuga §473cives reducas, nomen et patriae suum §474Phrygibusque reddas? sed mei fati memor
他的举止亦是如此,他曾这样挥动强壮的手臂,肩膀如此宽阔,额头如此严厉而威严,甩动并拨开散落在颈项上的发丝―― 哦,孩子,对弗里吉亚人而言你出生太迟,对母亲而言你离去太早,那一刻与那幸福的日子是否会到来,那时你作为特洛伊土地的捍卫者与复仇者,重建佩尔加蒙,并带回在逃亡中失散的公民,将祖国自己的名字归还给国家并归还给弗里吉亚人?
§475tam magna timeo vota— quod captis sat est, §476vivamus, heu me, quis locus fidus meo §477erit timori quave te sede occulam?
但一想到我的命运,我就害怕如此宏大的誓愿――对于俘虏来说已足够,让我们活着吧。 哀哉,我的恐惧有什么安全的地方,或者我将在哪个处所将你隐藏?
§478arx illa pollens opibus et muris deum, §479gentes per omnes clara et invidiae gravis, §480nunc pulvis altus, strata sunt flamma omnia §481superestque vasta ex urbe ne tantum quidem,
那座曾经富庶、有神明城墙庇护的坚固城堡,在万民中声名显赫、饱受嫉妒之苦,如今已化为厚厚的尘埃,一切皆被烈火扫平;在这空旷的废墟中,甚至没有留下足够的地方,可以让一个婴儿躲藏。
§482quo lateat infans, quem locum fraudi legam,1?
我该选择哪个地方来进行欺瞒?
§483est tumulus ingens coniugis cari sacer, §484verendus hosti, mole quem immensa parens §485opibusque magnis struxit, in luctus suos §486rex non avarus: optime credam patri,
有我亲爱丈夫的神圣而巨大的坟墓,连敌人都心怀敬畏,那是他的父亲以巨大的体量和雄厚的财富所建造,为了他自己的哀恸,他是一位慷慨无私的国王:我最好把孩子托付给他的父亲。
冷汗渗遍了我的全身:我这可怜的人,正因这死亡之地的凶兆而战栗。
§497Miser occupet praesidia, securus legat.
老人:悲惨者应利用防御,安泰者则可以挑选。
§496Quid quod latere sine metu magno nequit?
安德洛玛刻:若无巨大的恐惧便无法藏身,那该如何?
§492Ne prodat aliquis, amove testes doli. ,
老人:免得有人泄密,请移开这欺瞒的目击者。
§493Si quaeret hostis?
老人:若是敌人搜寻呢?
§493bVrbe in eversa perit.
安德洛玛刻:(就说)他在倾覆的城中死去了。
安德洛玛刻:几乎没有留下任何希望:老人:如果注定要重新落入敌手,隐藏又有什么用呢?
§495Victor feroces impetus primos habet.
安德洛玛刻:战胜者最初的冲动是残暴的。
老人:高贵的门第化作沉重的负担压着他;安德洛玛刻:什么地方,什么偏僻、荒凉的区域,能让你安全地安顿?
§499tuto reponet? quis feret trepidis opem?
谁能给颤抖的我们带来帮助?
§500quis proteget? qui semper, etiam nunc tuos,
谁来保护?
赫克托尔,请像以前一样,甚至现在也保护你的家人:守卫你忠贞妻子的秘密,并用你忠实的骨灰迎接这生还的孩子。
§503succede tumulo, nate— quid retro fugis?
进入坟墓中去,孩子――你为何退缩?
§504turpisne latebras spernis? agnosco indolem:
你蔑视卑微的藏身处吗?
我认得你的天性:你以害怕为耻,在逃避中(不要丢弃)宏伟的气魄和昔日的英勇。 接受命运所给予的一切。
看啊,瞧瞧我们是幸存下来的怎样的一群残部:一座坟墓,一个男孩,一个被俘的女人:我们必须向灾难屈服。
§509sanctas parentis conditi sedes age §510aude subire, fata si miseros iuvant, §511habes salutem; fata si vitam negant, §512habes sepulchrum.
去吧,敢于进入你那被埋葬的父亲的神圣居所;如果命运怜悯不幸者,你便拥有生路;如果命运拒绝给予生命,你便拥有了坟墓。
§512bClaustra commissum tegunt; §513quem ne tuus producat in medium timor, §514procul hinc recede teque diversam amove.
老人:屏障遮蔽了被托付的人;免得你的恐惧将他暴露在人前,请离这里远一点,移步到别处去。
安德洛玛刻:在近处担惊受怕的人,其恐惧往往较为轻微;但是,如果可行,让我们从这里移步别处吧。
老人:暂时收起你的言语,压抑你的哀叹:克法洛尼亚人的首领正迈着不祥的步伐走来。
§519Dehisce tellus tuque, coniunx, ultimo
安德洛玛刻:大地啊,裂开吧!
而你,我的丈夫,请从最深邃的洞穴中劈开撕裂的大地,在斯提克斯的深邃怀抱中藏匿我的寄存物。
尤利西斯来了,而且他的步伐和神情都带着犹疑:他在他狡黠的心中编织着诡计。
§524Durae minister sortis hoc primum peto. §525ut, ore quamvis verba dicantur meo, §526non esse credas nostra: Graiorum omnium §527procerumque vox est, petere quos seras domos §528Hectorea suboles prohibet: hanc fata expetunt.
尤利西斯:作为残酷命运的执行者,我首先请求这一点,即,尽管这些话是从我口中说出,但请不要相信这是我个人的意思:这是所有希腊人和领袖们共同的声音,赫克托尔的子嗣阻碍着他们回到迟暮的家园:命运索要他。
§529sollicita Danaos pacis incertae fides §530semper tenebit, semper a tergo timor §531respicere coget arma nec poni sinet, §532dum Phrygibus animos natus eversis dabit, §533Andromacha, † vester, augur haec Calchas canit; §534et, si taceret augur haec Calchas, tamen §535dicebat Hector, cuius et stirpem horreo.
对不确定和平的焦虑信任将永远笼罩着达奈人,背后的恐惧将永远强迫他们回顾武器,不让他们放下武器,只要那孩子仍给被击溃的弗里吉亚人带来斗志,安德洛玛刻;预言家卡尔卡斯正如此吟唱;而且,即使预言家卡尔卡斯保持沉默,赫克托尔也会这么说,我也害怕他的子嗣。
§536generosa in ortus semina exsurgunt suos: §537sic ille magni parvus armenti comes §538primisque nondum cornibus findens cutem §539cervice subito celsus et fronte arduus §540gregem paternum ducit ac pecori imperat; §541quae tenera caeso virga de trunco stetit, §542par ipsa matri tempore exiguo subit §543umbrasque terris reddit et caelo nemus; §544sic male relictus igne de magno cinis §545vires resumit.
高贵的种子会成长为符合其出身的存在:正如伟大牛群中那只幼小的同伴,它的皮肤还没有被最初的角刺破,却突然挺起高耸的颈部和高昂的额头,率领父亲的牛群,统领着牲畜;又如那从被砍伐树干上萌发的柔嫩嫩芽,在极短的时间内长到和母树一样高,给大地带来阴凉,在天空中化为树林;同样,大火过后残存微弱的灰烬也会重获力量。