Humanitext Reader

小塞内卡 · 特洛伊妇女 §289-375

卡尔卡斯的神谕与合唱队对死后生命的质疑

第 4 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

阿加门农与皮鲁斯就应否将波吕克塞娜献祭给阿喀琉斯的亡灵展开激烈辩论,直到预言家卡尔卡斯宣告要求献祭波吕克塞娜并杀死阿斯提阿纳克斯的神谕,最后合唱队歌唱并质疑死后灵魂的存续。

§289et facinus atrox caedis ut thalamos vocent?
难道他们竟将这残忍的屠杀罪行称为婚礼吗?
§290non patiar, in me culpa cunctorum redit: §291qui non vetat peccare, cum possit, iubet.
我绝不容许,众人的罪责都会归于我:凡能阻止犯罪而不阻止的人,便是在命令犯罪。
§292Nullumne Achillis praemium manes ferent? 1
皮鲁斯:难道阿喀琉斯的亡灵得不到任何赏赐吗?
§293Ferent, et illum laudibus cuncti canent §294magnumque terrae nomen ignotae audient.
阿加门农:他会得到的,所有人都会歌颂他的功绩,未知的土地也会听到他伟大的名字。
§295quod si levatur sanguine infuso cinis, §296opima Phrygii colla caedantur greges §297fluatque nulli flebilis matri cruor.
但是,如果注下鲜血能抚慰遗灰,那就宰杀弗里吉亚牲群中肥壮的颈项,不要让任何母亲流下悲伤的血泪。
§298quis iste mos est, quando in inferias homo est
这是什么风俗,将人作为祭品献给死者?
§299impensus hominis? detrahe invidiam tuo §300odiumque patri, quem coli poena iubes.
除掉你父亲身上的恶名与仇恨吧,你竟用屠杀来强令人们崇拜他。
§301O tumide, rerum dum secundarum status §302extollit animos, timide cum increpuit metus, §303regum tyranne! etiamne flammatum geris
皮鲁斯:噢,骄傲的人啊,在顺境提升你气焰的时候你是如此狂妄,而当恐怖降临,你却如此胆怯,诸王之暴君!
§304amoris aestu pectus ac veneris novae?
难道你至今仍被新欢与爱欲的热潮烧灼着胸膛吗?
§305solusne totiens spolia de nobis feres?
难道唯独你,要一次又一次从我们手中夺走战利品吗?
§306hac dextra Achilli victimam reddam suam.
我将用这只右手,把阿喀琉斯的祭品奉还给他。
§307quam si negas retinesque, maiorem dabo §308dignamque quam det Pyrrhus; et nimium diu §309a caede nostra regia cessat manus §310paremque poscit Priamus,
如果你拒绝并留住她,我将献祭一个更大的、配得上由皮鲁斯来献出的祭品;而且,太久以来,我们的手都未曾进行过对王室的屠杀,而普里阿摩斯正索求着对等的人。
§310bHaud equidem nego §311hoc esse Pyrrhi maximum in bello decus, §312saevo peremptus ense quod Priamus iacet, §313supplex paternus,
阿加门农:我确实不否认,这是皮鲁斯在战争中最大的荣耀,普里阿摩斯倒在残忍的剑下,成为了你父亲的乞求者。
§313bSupplices nostri patris §314hostesque eosdem novimus.
皮鲁斯:我们知道我们父亲的乞求者与仇敌都是一样的人。
Priamus tamen §315praesens rogavit; tu gravi pavidus metu, §316nec ad rogandum fortis, Aiaci preces §317Ithacoque mandas clausus atque hostem tremens.
然而普里阿摩斯曾亲临乞求;而你却因深沉的恐惧而颤抖,连亲自乞求的勇气都没有,却将请求托付给埃阿斯和那伊塔卡人,自己躲在营帐里,对着敌人战栗。
§318At non timebat tunc tuus, fateor, parens, §319interque caedes Graeciae atque ustas rates §320segnis iacebat belli et armorum immemor, §321levi canoram verberans plectro chelyn.
阿加门农:但我承认,你的父亲那时倒并不害怕,在希腊人惨遭屠杀、战船被焚烧的时候,他却懒散地躺着,忘记了战争与武器,用轻便的拨子弹奏着响亮的竖琴。
§322Tunc magnus Hector, arma contemnens tua, §323cantus Achillis timuit, et tanto in metu §324navalibus pax alta Thessalicis fuit.
皮鲁斯:那时,伟大的赫克托尔鄙视着你的武器,却惧怕阿喀琉斯的歌声;在这巨大的恐惧中,塞萨利亚的船坞里享有深沉的和平。
§325Nempe isdem in istis Thessalis navalibus §326pax alta rursus Hectoris patri fuit.
阿加门农:的确,在同样那群塞萨利亚的船坞里,赫克托尔的父亲也再次享有深沉的和平。
§327Est regis alti spiritum regi dare.
皮鲁斯:将生命还给君王,这是高贵君王的做法。
§328Cur dextra regi spiritum eripuit tua?
阿加门农:那为什么你的右手夺去了君王的生命?
§329Mortem misericors saepe pro vita dabit.
皮鲁斯:仁慈的人常常以死亡来代替生命。
§330Et nunc misericors virginem busto petis?
阿加门农:而现在,你竟出于仁慈而为墓冢索要处女?
§331Iamne immolari virgines credis nefas?
皮鲁斯:难道你现在认为献祭处女是罪恶吗?
§332Praeferre patriam liberis regem decet.
阿加门农:君王应该为了国家而舍弃孩子。
§333Lex nulla capto parcit aut poenam impedit.
皮鲁斯:没有任何法律宽恕俘虏或阻止惩罚。
§334Quod non vetat lex, hoc vetat fieri pudor.
阿加门农:法律不禁止的事,羞耻心禁止去做。
§335Quodcumque libuit facere victori licet.
皮鲁斯:胜利者可以做任何他想做的事。
§336Minimum decet libere cui multum licet.
阿加门农:拥有极大权力的人,最不该为所欲为。
§337His ista iactas, quos decem annorum gravi
皮鲁斯:你竟对这些人夸耀这些话吗?
§338regno subactos Pyrrhus exsolvit iugo? caret.
他们曾屈服于十年沉重的统治之轭,而皮鲁斯将他们解救了出来。
§339Hos Scyrus animos?
阿加门农:斯库罗斯岛培养了这样的狂妄吗?
§339bScelere quae fratrum
皮鲁斯:那是一个没有兄弟自相残杀罪行的地方。
§340Inclusa fluctu— §340bNempe cognati maris: §341Atrei et Thyestae nobilem novi domum.
阿加门农:被海浪围困的—— 皮鲁斯:确实是我们家族之海:我可熟知阿特柔斯和塞伊斯忒斯那声名显赫的家族。
§342EX virginis concepte furtivo stupro §343et ex Achilles nate, sed nondum viro— §344Illo ex Achille, genere qui mundum suo §345sparsus per omne caelitum regnum tenet: §346Thetide aequor, umbras Aeaco, caelum Iove.
阿加门农:你这个因私通处女而受孕、生于尚非成年男子的阿喀琉斯之辈—— 皮鲁斯:正是出自那位阿喀琉斯,他以自己的血统充满世界,并统治着天神的所有国度:通过特提斯统治海洋,通过艾阿科斯统治亡灵,通过朱庇特统治天空。
§347Illo ex Achille, qui manu Paridis iacet.
阿加门农:就是倒在帕里斯手下的那个阿喀琉斯吧。
§348. Quem nec deorum comminus quisquam petit.
皮鲁斯:哪怕神明也没有人敢在近处单独向他挑战。
§349Compescere equidem verba et audacem malo §350* poteram domare: sed meus captis quoque §351scit parcere ensis, potius interpres deum
阿加门农:我本可以压制你的言语,用惩罚 * 来驯服你这狂妄之徒:但我的剑对俘虏也懂得宽恕。
§352Calchas vocetur: fata si poscent, dabo.
不如去把诸神的代言人卡尔卡斯召来:如果命运需要,我会交出她。
§353Tu qui Pelasgae vincla solvisti rati §354morasque bellis, arte qui reseras polum, §355cui viscerum secreta, cui mundi fragor §356et stella longa semitam flamina trahens §357dant signa fati, cuius ingenti mihi §358mercede constant ora: quid iubeat deus §359effare, Calchas, nosque consilio rege.
你这解开了希腊战船之锁链、结束了战争耽搁的人,以技艺开启天空的人,内脏的秘密、世界的轰鸣以及拖着长长火光的流星都向你昭示命运,你的言语曾让我付出巨大的代价:说吧,卡尔卡斯,神有何旨意,请指引我们的决策。
§360Dant fata Danais quo solent pretio viam: §361mactanda virgo est Thessali busto ducis; §362sed quo iugari Thessalae cultu solent §363Ionidesve vel Mycenaeae nurus, §364Pyrrhus parenti coniugem tradat suo: §365sic rite dabitur, non tamen nostras tenet
卡尔卡斯:命运以一贯的价格给希腊人开辟道路:处女必须在塞萨利亚领袖的墓前被献祭;但要按照塞萨利亚的姑娘、或是爱奥尼亚及迈锡尼新娘出嫁时的装束,由皮鲁斯将新娘交给他自己的父亲:这样仪式才算得体。
§366haec una puppes causa: nobilior tuo, §367Polyxene, cruore debetur cruor, §368quem fata quaerunt, turre de summa cadat §369Priami nepos Hectoreus et letum oppetat.
然而,阻止我们船只的不单单是这一个原因:比你的血更尊贵的血,波吕克塞娜啊,正被命运索求;让普里阿摩斯的孙子、赫克托尔的后代从高塔之上坠落,迎来他的死亡。
§370tum mille velis impleat classis freta.
那时,千只风帆的舰队才能填满大海。
§371Verum est an timidos fabula decipit §372umbras corporibus vivere conditis, §373cum coniunx oculis imposuit manum §374supremusque dies solibus obstitit §375et tristis cineres urna cohercuit?
合唱:这是真有其事,还是虚无的寓话在欺骗恐惧之人,即当身体被埋葬后,亡灵依然活着,当妻子用手合上他的双眼,最后的日子阻挡了阳光,忧伤的骨灰罐封存了遗灰之时?

词汇与语法注释

  1. §289ut thalamos vocent — 虚拟语气 `vocent` 用于表示愤慨或难以置信的反问(愤慨虚拟语气),表现出对无法接受的主张(“他们竟将这称为婚礼”)的强烈谴责。
  2. §308dignamque quam det Pyrrhus — 在形容词 `dignam` 关系代词 `quam` 之后使用虚拟语气 `det`,构成了表示特征的关系从句(relative clause of characteristic),意为“配得上由皮鲁斯来献出的祭品”。
  3. §337regno subactos ... iugo — `quos`(希腊将兵)是关系从句的受格。`regno` 指阿加门农的统治,在此作为手段夺格修饰 `subactos`(被征服的),而 `iugo` 则是配合动词 `exsolvit` 的分离夺格,表示“从轭中解脱”。
  4. §358constant ora — 动词 `constare` 带有与格(`mihi`)和表示价格的夺格(`ingenti mercede`),意为“(对我而言)代价极高”。此处 `ora`(卡尔卡斯的嘴,指其预言)隐喻了过去在奥利斯时,由于其神谕让阿加门农付出了牺牲女儿的沉痛代价。

引用这一段

小塞内卡, 特洛伊妇女 §289-375. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi002.humanitext-lat2:289-375

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。