§1000vultuque torvo.
面带怒容。
Pyrrhe, quid cessas? age
皮鲁斯,你为何迟疑?
§1001recludo ferro pectus et Achillis tui §1002coniunge soceros, perge, mactator senum, §1003et hic decet te sanguis: abreptam trabe.
来吧,我用利刃敞开胸膛,并将你那阿喀琉斯的岳父母联结在一起吧;继续吧,老人的屠杀者,这血也同样配得上你:将我从船上夺走(并杀死吧)。
用这灾难性的杀戮去玷污天上的神明吧,玷污逝者的亡灵吧——我该为你们祈求什么?
我祈求配得上这祭祀的大海:愿这发生在那舰队身上,愿这发生在整个佩拉斯吉舰队,发生在那千艘战船身上。
§1008meae precabor, cum vehar, quicquid rati.
当我乘船时,我将为我自己的船只祈祷,正如我对任何船只所祈祷的那样。
§1009Dulce maerenti populus dolentium, §1010dulce lamentis resonare gentes; §1011lenius luctus lacrimaeque mordent, §1012turba quas fletu similis frequentat.
对哀恸之人而言,同忧者的群体是甘甜的,万民因哀歌而齐声回响是甘甜的;悲哀与泪水的刺痛会变得温和,当相似的群众以哭泣相伴随的时候。
§1013semper a semper dolor est malignus: §1014gaudet in multos sua fata mitti §1015seque non solum placuisse poenae.
痛苦,啊,痛苦总是怀着恶意的:它乐于见到自己的命运被降临给许多人,乐于见到非有自己一人合乎惩罚的意。
§1019a1018bTolle felices: miseram, licet sit, §1018a1019bnemo se credet; removete multo §1020divites auro, removete centum §1021* rura qui scindunt opulenta bubus: §1022pauperi surgent animi iacentes— §1023est miser nemo nisi comparatus.
拿走幸福的人:尽管某人可能不幸,也没有人会认为自己不幸;移开那些富有黄金的人,移开那些以百头 * 壮牛耕耘富庶田野的人:穷苦之人那萎靡的心气将会重振—— 除非通过相比,否则无人是不幸的。
§1024dulce in immensis posito ruinis, §1025nemiuem laetos habuisse vultus: §1026ille deplorat queriturque fatum, §1027qui secans fluctum rate singulari §1028nudus in portus cecidit petitos; §1029aequior casum tulit et procellas, §1030mille qui ponto pariter carinas §1031obrui vidit tabulaque latus §1032naufraga, terris mare dum coactis §1033fluctibus Coras prohibet, revertit.
置身于无尽毁灭之中的人,见不到任何一张喜悦的面庞是种甘甜:那个哀悼并抱怨自己命运的人,乃是驾着孤舟劈波斩浪、赤条条地跌落进所期望的港口之人;他更能心平气和地承受厄运和暴风雨,在海上同样看到一千艘船只覆没,并以倾覆之船的木板护住肋下,当西北风以聚集的波涛阻挡陆地时,从海上归来的人。
§1034questus est Hellen cecidisse Phrixus, §1035cum gregis ductor radiante villo §1036aureo fratrem simul ac sororem §1037sustulit tergo medioque iactum §1038fecit in ponto; tenuit querelas §1039et vir et Pyrrha, mare cum viderent, §1040et nihil praeter mare cum viderent §1041unici terris homines relicti.
弗里克索斯曾哀悼海勒的坠落,当那带着闪耀金色羊毛的羊群领袖,在它的背上同时载起兄妹二人,并在大海的中央将她抛下;而克制了怨言的,则是那男子与皮拉,当他们看见大海,当他们除了大海之外什么也看不见,作为被留在地上的仅存的人类。
§1042Solvet hunc 'questum lacrimasque nostras §1043sparget huc illuc agitata classis, §1044cum tuba iussi dare vela nautae §1045et simul ventis properante remo §1046prenderint altum fugietque litus, §1047quis status mentis miseris, ubi omnis §1048terra decrescet pelagusque crescet, §1049celsa cum longe latitabit Ide?
摇摆的舰队将解开这哀歌,并将我们的泪水洒向四方,当水手们奉号角之命扬帆起航,伴着风势和急促的桨舵驶向深海而海岸退去之时,当所有的土地都变小,而大海却在变大,不幸之人的心境会是怎样,当高耸的伊达山隐藏在遥远的彼方?
§1050tum puer matri genetrixque nato, §1051Troia qua flagret regione, monstrans §1052dicet et longe digito notabit: §1053Ilium est illic, ubi fumus alte §1054serpit in caelum nebulaeque turpes.
那时孩子对母亲,母亲对儿子,指着特洛伊正在燃烧的方位,说道,并用手指着遥远的远方: “伊利翁就在那里,在那里烟雾高高地升上天空,还有肮脏的烟雾。
' §1055Troes hoc signo patriam videbunt.
” 特洛伊人将凭借这一标记看见他们的祖国。
§1056O dura fata, saeva miseranda horrida!
噢,残酷的命运,野蛮、可怜、可怕!
在十年的时间里,战神见识过何等如此凶残而悲哀的罪行?
§1059tuosne potius, an tuos luctus, anus?
我该先述说并哀悼什么,是更应该哀悼你的(安德洛玛刻的)悲伤,还是你的,老妇人(赫克巴的)?
§1060Quoscumque luctus fleveris, flebis meos: §1061sua quemque tantum, me omnium clades premit; §1062mihi cuncta pereunt: quisquis est Hecubae est miser.
无论你为谁的悲伤哭泣,你哭泣的都将是我的悲伤:每个人的破灭只压在自己身上,而所有人的浩劫都压在我身上;对我而言,万物皆亡:任何不幸之人皆是赫克巴的不幸。
处女已被宰杀,男孩已从城墙上坠落;但他们俩都以高贵的心灵承受了死亡。
§1065Expone seriem caedis, et duplex nefas §1066persequere: gaudet magnus aerumnas dolor §1067tractare totas, ede et enarra omnia.
详述屠杀的始末,并追溯那双重的罪恶:巨大的悲痛乐于去经历所有的苦难;说出来,把一切叙述清楚。
§1068Est una magna turris e Troia super, §1069assueta Priamo, cuius e fastigio §1070summisque pinnis arbiter belli sedens §1071regebat acies, turre in hac blando sinu §1072fovens nepotem, cum metu versos gravi §1073Danaos fugaret Hector et ferro et face, §1074paterna puero bella monstrabat senex
特洛伊还残存着一座高大的塔楼,普里阿摩斯曾惯常登临,从那顶部和最顶端的垛口上,他作为战争的裁决者坐着,指挥着战阵;在这塔楼里,他在温柔的怀抱中抚育着孙儿,当时赫克托尔正用利刃和火把驱散因剧烈恐惧而溃退的达奈人,老人向孩子展示着他父亲的战斗。
§1075haec nota quondam turris et muri decus, §1076nunc saeva «cautes, undique adfusa dueum §1077plebisque turba cingitur; totum coit §1078ratibus relictis vulgus, his collis procul §1079aciem patenti liberam praebet loco, §1080his alta rupes, cuius in cacumine §1081erecta summos turba libravit pedes.
这座曾经著名的塔楼、城墙的荣耀,如今成了一座险峻的悬崖,被从四面八方涌来的将领与平民的群众所包围;整个人群聚集起来,离开了他们的船只;对有些人来说,远处的山丘在开阔的地方提供了毫无阻碍的视野,对另一些人来说,则是高耸的岩石,在其顶端直立的人群踮起脚尖保持着平衡。
这人爬上松树,那人爬上月桂,另一人爬上山毛榉,整片森林都因悬挂在上面的人群而颤动。
§1084extrema montis ille praerupti petit, §1085semusta at ille tecta vel saxum imminens §1086muri cadentis pressit, atque aliquis (nefas)
那人走向陡峭山峦的边缘,而另一个人则挤在烧了一半的屋顶或悬空的岩石上,那倒塌的墙壁,还有某个人(作孽啊!
§1087tumulo ferus spectator Hectoreo sedet.
)竟作为残忍的旁观者坐在赫克托尔的坟墓上。