Humanitext Reader

小塞内卡 · 特洛伊妇女 §1094-1179

阿斯提阿纳克斯与波吕克塞娜之死及赫克巴的哀叹

第 13 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

报告了阿斯提阿纳克斯和波吕克塞娜惨烈而勇敢的死亡过程,赫克巴哀叹残酷的命运和自己死亡的迟延,并催促女俘虏们登船。

§1094parvus tenerque fetus et nondum potens §1095saevire dente— iam tamen tollit minas §1096morsusque inanes temptat atque animis tumet: §1097sic ille dextra prensus hostili puer §1098ferox t superbe, moverat vulgum ac duces §1099ipsumque Vlixen.
正像一头巨兽那幼小而娇嫩的崽子,尚未能用牙齿撕咬发威——然而它已经发出威胁,尝试着无用的撕咬,气势汹汹:就这样,那个被敌人的右手抓住的男孩,凶猛而高傲,打动了群众和将领们,甚至是乌里克斯自己。
non fiet e turba omnium §1100qui fletur; ac, dum verba fatidici et preces: §1101concipit Vlixes vatis et saevos ciet §1102ad sacra superos, sponte desiluit sua §1103in media Priami regna.
所有人之中,没有一个人不为他哭泣;而且,当乌里克斯宣读着预言祭司的辞人和祈祷,并为祭祀而召唤残酷的天神时,男孩自动自发地跳了下去,跳进了普里阿摩斯王国的正中央。
—. . . §1104Quis Colchus hoc, quis sedis incertae Scytha
——…… 哪一个科尔基斯人,哪一个居无定所的斯基泰人犯下了这等行径?
§1105commisit, aut quae Caspium tangens mare §1106gens iuris expers ausa? non Busiridis
或者触及里海的哪一个无法无天的部族敢于如此?
§1107puerilis aras sanguis aspersit feri, §1108nec parva gregibus membra Diomedes suis
即便残暴的布西里斯也不曾用孩童的鲜血泼洒他的祭坛,狄奥墨得斯也不曾将年幼的肢体送给他的马群去吞食。
§1109epulanda posuit, quis tuos artus leget §1110tumuloque tradet?
谁来收集你的肢体并将它们送入坟墓?
§1110bQuos enim praeceps locus
因为那险峻之地还留下了什么肢体?
§1111reliquit artus? ossa disiecta et gravi §1112elisa casu; signa clari corporis, §1113et ora et illas nobiles patris notas, §1114confudit imam pondus ad terram datum; §1115soluta cervix silicis impulsu, caput, §1116raptum cerebro penitus expresso— iacet §1117deforme corpus, §1117bSic quoque est similis patri.
骨头散落,并被沉重的坠落压碎;高贵身体的痕迹,面容和父亲那些著名特征,那投向大地最深处的重击已将它们全部粉碎;脖子因撞击磐石而断裂,头部在脑浆完全被挤出后被撕裂——躺在那里的是一具残缺不全的尸体,但即便如此,他仍然像他的父亲。
§1118Praeceps ut altis cecidit e muris puer §1119flevitque Achivum turba quod fecit nefas, §1120idem ille populus aliud ad facinus redit §1121tumulumque Achillis.
当男孩从高耸的城墙上倒头坠下,阿开亚人的群众为他们所犯下的罪行哭泣时,同样的人群又转向了另一桩暴行,转向了阿喀琉斯的坟墓。
cuius extremum Litus §1122Rhoetea leni verberant fluctu vada; §1123adversa cingit campus et clivo levi §1124erecta medium vallis includens locum §1125crescit theatri more.
那最边缘的海岸被雷提翁的温和波浪拍打着;对面的平原环绕着,并以平缓的斜坡耸立,包围着中间地带的谷地像剧场般高耸起来。
concursus frequens §1126implevit omne litus:n hi classis moram §1127hac morte solvi rentur, hi stirpem hostium §1128gaudent recidi.
密密麻麻的群众填满了整个海岸:有些人认为舰队的延误将通过这桩死亡而解除,有些人则为敌人的子嗣被斩断而高兴。
magna pars vulgi levis §1129odit scelus spectatque; nec Troes minus §1130suum frequentant funus et pavidi metu §1131partem mentis ultimam Troiae vident: §1132cum subito thalami more praecedunt faces §1133et pronuba illi Tyndaris, maestum caput §1134demissa.
轻浮群众的大部分憎恨这桩罪行,却又注视着它;特洛伊人也同样聚集在他们自己人的葬礼上,在恐惧中颤抖着,看着特洛伊最后破灭的景象:这时,突然像婚礼仪式一样,火炬在前面引导,作为伴娘的廷达勒奥斯之女(海伦),她悲伤地垂着头走着。
'tali nnbat Hermione modo' §1135Phryges precantur?sic viro turpis suo §1136reddatur Helena.
“愿赫耳弥俄涅也以这种方式结婚,” 弗里吉亚人祈祷着,“愿无耻的海伦这样被送还给她的丈夫。
' terror attonitos tenet
”恐惧笼罩着震惊的两个民族。
§1137utrosque populos, ipsa deiectos gerit §1138vultus pudore, sed tamen fulgent genae §1139magisque solito splendet extremus decor, §1140ut esse Phoebi dulcius lumen solet §1141iamiam cadentis, astra cum repetunt vices §1142premiturque dubius nocte vicina dies.
她自己因羞耻而低垂着面庞,然而她的双颊依然闪耀,她最后的容光比往常更加灿烂,正如阿波罗的光芒往往更加甜美,在行将落山之时,当繁星重回轮转,朦胧的白昼被临近的黑夜压制之时。
§1143stupet omne vulgus— et fere cuncti magis
所有群众都惊呆了——几乎所有人都更加赞美那即将毁灭的美。
§1144peritura laudant, hos movet formae decus, §1145hos mollis aetas, hos vagae rerum vices; §1146movet animus omnes fortis et leto obvius.
美貌的华丽打动了这些人,温柔的年华打动了那些人,世事的无常变迁打动了另一些人;而那面对死亡的勇敢心灵打动了所有人。
§1147Pyrrhum antecedit; omnium mentes tremunt,
她走在皮鲁斯前面;所有人的心灵都在战栗,他们既惊叹又怜悯。
§1148mirantur ac miserantur, ut primum ardui §1149sublime montis tetigit atque alte edito §1150iuvenis paterni, vertice in busti stetit, §1151audax virago non tulit retro gradum; §1152conversa ad ictum stat truci vultu ferox.
当她一触及险峻大山的高处,并在高高耸立的她父亲坟墓的顶端,那年轻人站立之时,勇敢的女子没有后退一步;她转过身面对那一击,面带坚毅的怒容站立。
§1153tam fortis animus omnium mentes ferit, §1154novumque monstrum est Pyrrhus ad caedem piger.
如此勇敢的心灵震撼了所有人的心灵,而皮鲁斯对杀戮感到迟疑,成了一个前所未有的奇观。
§1155ut dextra ferrum penitus exactum abdidit, §1156subitus recepta morte prorupit cruor §1157per vulnus ingens, nec tamen moriens adhuc §1158deponit animos: cecidit, ut Achilli gravem §1159factura terram, prona et irato impetu.
当他的右手将刺入深处的利刃隐去,随着死亡的接纳,鲜血突然从那巨大的伤口中喷涌而出,然而即便在临死之时,她依然没有放弃她的高贵:她倒下了,仿佛要让大地对阿喀琉斯变得沉重,她面朝下,带着愤怒的气势倒下。
§1160uterque flevit coetus; at timidum Phryges §1161misere gemitum, clarius victor gemit.
两个群体都哭了;但弗里吉亚人发出了胆怯的呻吟,而战胜国的人则发出更清晰的呻吟。
§1162hic ordo sacri, non stetit fusus cruor
这是祭祀的仪式。
§1163humove summa fluxit: obduxit statim §1164saevasque totum sanguinem tumulus bibit.
喷洒出的鲜血没有停滞,也没有流淌在地表:坟墓立即将它吸干,并将所有的鲜血全部吞下。
§1165Ite, ite, Danai, petite iam tuti domos; §1166optata velis maria diffusis secet §1167secura classis: concidit virgo ac puer; §1168bellum peractum est.
去吧,去吧,达奈人,现在安全地回家吧;愿高枕无忧的舰队,扬起风帆,切开向往的海:处女和男孩都已倒下;战争结束了。
quo meas lacrimas feram?
我该把我的眼泪带向何处?
§1169ubi hanc anilis expuam leti moram?
我该在何处吐出这老妇之死的延迟?
§1170natam an nepotem, coniugem an patriam fleam?
我该为女儿还是孙子,为丈夫还是祖国哭泣?
§1171an omnia an me sola? Mors votum meum,
还是为一切,或仅为我自己?
§1172infantibus violenta virginibus venis, §1173ubique properas, saeva: me solam times §1174vitasque, gladios inter ac tela et faces §1175quaesita tota nocte, cupientem fugis. ,
死神啊,我的期盼,你对婴儿和处女如此残暴地降临,你到处急行,残忍之物:却偏偏害怕我一人,避开我,在刀剑、兵器和火炬之间,被整夜寻找的你,却从渴望你的我身边逃走。
§1176non hostis aut ruina, non ignis meos §1177absumpsit artus: quam prope a Priamo steti.
没有敌人,没有废墟,没有烈火夺去我的手足:我曾离普里阿摩斯多么近。
§1178Repetite celeri maria, captivae, gradu: §1179iam vela puppis laxat et classis movet.
俘虏的女人们,用快捷的步伐回到大海去吧:船尾已经放宽风帆,舰队正在出发。

词汇与语法注释

  1. 1094parvus tenerque fetus — 此名词短语由第1093行的关系/相关词 `qualis`(正如……一样)引导,描绘了一只巨兽的幼崽,以此与主句中勇敢的男孩(`puer`)进行对比。
  2. 1100non fiet e turba omnium qui fletur — 直译为“他不会成为所有被哭泣者之中的一员”。这里使用将来时 `fiet`,表示阿斯提阿纳克斯并非作为可怜的受害者死去,而是作为一个令人敬畏的英雄死去,因而超越了普通的悲哀。
  3. 1114pondus ad terram datum — `pondus` 是主语,由分词 `datum` 修饰。`ad terram datum` 意为“投向大地的(重量)”,将高空坠落的巨大物理冲击力表现为一种具体的“重力”。
  4. 1150iuvenis paterni, vertice in busti stetit — `iuvenis`(青年,指皮鲁斯)是主语。`paterni... busti`(父亲的坟墓)是修饰 `vertice`(在顶端)的属格。虽然词序交错(超步法),但结构等同于 `in vertice paterni busti`。
  5. 1158ut Achilli gravem factura terram — 带有 `ut` 的将来主动分词 `factura` 表示意图或目的(“仿佛要使……”)。这是对罗马传统悼词“愿尘土对你轻盈”(sit tibi terra levis)的有意的反用,表现了波吕克塞娜试图用自己的尸体压迫仇敌阿喀琉斯的强烈敌意。

引用这一段

小塞内卡, 特洛伊妇女 §1094-1179. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi002.humanitext-lat2:1094-1179

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。