Humanitext Reader

小塞内卡 · 赫拉克勒斯 §283-366

梅加拉的祈求与篡位者利科斯的求婚企图

第 4 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

梅加拉和安菲特律翁在等待赫尔克里归来的同时,就他的生还与残酷的命运展开辩论。此时,忒拜的新统治者利科斯登场,炫耀自己的实力,并企图通过强迫梅加拉与自己结婚来巩固权力。

§283emitte tecum, dirutis qualis iugis §284praeceps citato flumini quaerens iter §285quondam stetisti, scissa cum vasto impetu §286patuere Tempe;
让您自己出来吧,带上您一起,就像从崩塌的山岭中顺着湍急的河流,寻找着出路,您曾挺立在那里,当巨大的冲击撕裂了山体,坦佩峡谷敞开之时。
pectore impulsus tuo §287huc mons et illuc cessit et rupto aggere §288nova cucurrit Thessalus torrens via: §289talis, parentes liberos patriam petens, §290erumpe rerum terminos tecum efferens, §291et quicquid avida tot per annorum gradus §292abscondit aetas redde et oblitos sui §293lucisque pavidos ante te populos age.
被您的胸膛所推动,山峦向着此处和彼处退去,障壁破裂,帖撒利亚的急流在新的道路上奔流:就这样,寻找着父母、孩子与祖国,冲破万物的边界,并将其与您一同带出,那些在漫长岁月的发展中被贪婪的时代所隐藏的一切,请归还它们,并把那些遗忘了自我且惧怕光明的民驱赶在您的身前。
§294indigna te sunt spolia, si tantum refers §295quantum imperatum est.
战利品不配得到您,如果您带回来的只有被命令的那些。
magna sed nimium loquor §296ignara nostrae sortis, unde illum mihi §297quo te tuamque dexteram amplectar diem §298reditusque lentos nec mei memores querar?
但我说得太宏大了,对我们自己的命运一无所知;对我而言,那一天从何而来,在那一天我能拥抱您和您的右手,并抱怨您那迟缓且遗忘了我的归来?
§299tibi, o deorum ductor, indomiti ferent §300centena tauri colla; tibi, frugum potens, §301secreta reddam sacra: tibi muta fide §302longas Eleusin tacita iactabit faces,
众神之首啊,野生的雄牛们将为您献上百个颈项;谷物的女皇啊,为您,我将重献上隐秘的祭祀;为了您,埃勒乌西斯将在无言的信任中,默默地摇曳长长的火炬。
§303tum restitutas fratribus rebor meis §304animas et ipsum regna moderantem sua §305florere patrem, si qua te maior tenet
那时我才相信,生命已重新归还给我的兄弟们,而我那统治着自己王国的父亲重新繁荣。
§306clausum potestas, sequimur: aut omnes tuo §307defende reditu sospes aut omnes trahe.
如果有任何比您更强大的力量将您幽禁,我们便跟随而去:要么您平安归来保护我们所有人,要么把我们所有人一同带走。
§308trahes nec ullus eriget fractos deus.
您会带走我们的,没有任何神明能扶起破碎的我们。
§309O socia nostri sanguinis, casta fide §310servans torum natosque magnanimi Herculis, §311meliora mente concipe atque animum excita.
噢,与我们血脉相连的同盟者,以贞洁的忠信守护着气壮山河的赫尔克里的床榻与孩子的人,请在心中想些更好的事,振奋精神吧。
§312aderit profecto, qualis ex omni solet §313labore, maior.
他必定会现身,正如他从每一次磨难中走出来那样,变得更伟大。
§313bQuod nimis miseri volunt §314hoc facile credunt,
极度不幸的人所渴望的,他们很容易就会相信。
§314bImmo quod metuunt nimis §315numquam moveri posse nec tolli putant: §316prona est timori semper in peius fides.
恰恰相反,他们过于惧怕的事情,他们认为永远无法动摇,也无法消除:在恐惧中,信任总是容易偏向更坏的方面。
§317Demersus ac defossus et toto insuper §318oppressus orbe quam viam ad superos habet?
被沉降、被埋葬,并且在它的上方被整个世界所压迫,他能有什么道路回到地上的世界呢?
§319Quam tunc habebat, cum per arentem plagam §320et fiuctuantes more turbati maris §321adit harenas bisque discedens fretum §322et bis recurrens, cumque deserta rate §323deprensus haesit Syrtium brevibus vadis §324et puppe fixa maria superavit pedes.
就是他当时所拥有的那条道路,当他走过干涸的疆域,以及像动荡的海洋那般起伏的沙漠时,那里的海湾两次退去又两次涨回;当他遗弃了船只,被困在叙尔提斯的浅滩中动弹不得时,尽管船尾被固定住,他仍徒步战胜了海洋。
§325Iniqua raro maximis virtutibus §326fortuna parcit; nemo se tuto diu §327periculis offerre tam crebris potest: §328quem saepe transit casus, aliquando invenit.
不公的命运很少会宽恕最伟大的德行;没有人能长久地安全地将自己置于如此频繁的危险之中:经常避开厄运的人,终究有一天会被它找到。
§329Sed ecce saevus ac minas vultu gerens §330et qualis animo est, talis incessu venit §331aliena dextra sceptra concutiens Lycus.
但看啊,利科斯面容凶狠、带着威胁,心中如何,步伐便如何地走来,用他人的右手挥舞着王柄。
§332Vrbis regens opulenta Thebanae loca §333et omne quicquid uberi cingit solo §334obliqua Phocis, quicquid Ismenos rigat, §335quicquid Cithaeron vertice excelso videt, §337non vetera patriae iura possideo domus §338ignavus heres; nobiles non sunt mihi §339avi nec altis inclitum titulis genus.
我统治着忒拜城富庶的地方,以及肥沃土地所包围的弯曲的福基斯的一切、伊斯墨诺斯河灌溉的一切,还有基泰隆山在其高耸的山顶所俯瞰的一切,我并非作为怠惰的继承人而拥有祖先家园的古老权利;我既没有高贵的祖父,也没有因显赫头衔而闻名的门第。
§340sed clara virtus: qui genus iactat suum. §341aliena laudat, rapta sed trepida manu
但我有辉煌的德行:吹嘘自己出身的人,是在赞美他人的东西。
§342sceptra obtinentur; omnis in ferro est salus: §343quod civibus tenere te invitis scias.
然而,夺来的王权是用颤抖的手来维系的;所有的救赎都在铁器之中:你应该知道,你是在市民们不情愿的情况下执掌它的。
§344strictus tuetur ensis, alieno in loco §345haut stabile regnum est; una sed nostras potest §346fundare vires iuncta regali face §347thalamisque Megara: ducet e genere inclito §348novitas colorem nostra, non equidem reor §349fore ut recuset ac meos spernat toros; §350quod si impotenti pertinax animo abnuet, §351stat tollere omnem penitus Herculeam domum.
出鞘的利剑守护着它,在不属于自己的地方,王国决不稳定;但唯一能巩固我们力量的,是与王室火炬相连、并通过婚姻结合的梅加拉:我们的新贵之身,将从她那显赫的门第中获得尊崇的色彩;事实上,我不认为她会拒绝并蔑视我的床榻;但如果她以无法无天且执拗的心拒绝,我决意将整个赫尔克里家族彻底根绝。
§352invidia factum ac sermo popularis premet?
憎恨和民间的舆论会压制这一举动吗?
§353ars prima regni est posse invidiam pati.
统治的第一项艺术就是能够承受憎恨。
§354temptemus igitur, fors dedit nobis locum.
因此,让我们试一试吧,命运给了我们这个机会。
§355namque ipsa, tristi vestis obtentu caput §356velata, iuxta praesides adstat deos §357laterique adhaeret verus Alcidae sator.
因为她自己,正用悲哀的衣襟遮住头部蒙着面,站在守护神明们的身旁,而阿尔克伊得斯的亲生父亲正紧挨着她的身侧。
§358Quidnam iste, nostri generis exitium ac lues, §359novi parat? quid temptat?
那个作为我们家族的毁灭和瘟疫的家伙,究竟在谋划什么新的勾当? 他想尝试什么?
§359bO clarum trahens §360a stirpe nomen regia, facilis mea §361parumper aure verba patienti excipe.
噢,从王室的血脉中继承了显赫名字的人,请用你那宽宏且耐心的耳朵,稍微倾听一下我的话。
§362si aeterna semper odia mortales gerant §363nec coeptus umquam cedat ex animis furor, §364sed arma felix teneat infelix paret, §365nihil relinquent bella; tum vastis ager §366squalebit arvis, subdita tectis face
如果凡人总是抱着永远的仇恨,已经开始的狂怒永远不从心中消退,而是让得势者手持武器,失意者准备武器,战争将一无所留;那时,田野将因广袤的荒野而荒芜,火炬被投向房屋……

词汇与语法注释

  1. §283dirutis qualis iugis — qualis... talis (第289行) 的相关结构。由 qualis 引导的关系从句(第283-288行)指的是赫尔克里当年劈开山脉以开辟坦佩峡谷、排干帖撒利亚洪水的希腊神话伟业,形成了一个宏大的对比,并通过 talis 导向主句。
  2. §296unde illum mihi ... diem — 疑问副词 unde(从何处)表示一种反问或不可能实现的愿望(“我如何能得到……”),并伴有 mihi(利益与格)。diem(宾格)是先行词,由关系代词 quo(夺格,在这一天)引导的现在时虚拟语气从句(amplectar, querar)来修饰。
  3. §343quod civibus tenere te invitis scias — scias 是表示劝告、应当的虚拟语气(“你应该知道”)。它引导以宾格 te 为逻辑主语的不定式短语 tenere(占有、执掌)。quod 是中性单数宾格的关系代词,指向前文的 sceptra(王权)。civibus invitis 是夺格独立结构,意为“在市民们不情愿的情况下”。
  4. §348fore ut recuset — 作为思考动词 reor 的宾语,使用了未来不定式的替代表达 fore ut + 现在时虚拟语气(recuset, spernat)结构。这是拉丁语中表达未来事态的标准迂回曲折表达法。

引用这一段

小塞内卡, 赫拉克勒斯 §283-366. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:283-366

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。