Humanitext Reader

小塞内卡 · 赫拉克勒斯 §193-282

安菲特律翁的哀叹与缺席的赫尔克勒斯

第 3 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

歌队结束了关于虚荣名声与安宁隐居生活的歌唱,忧伤的梅加拉与年迈的安菲翁登场。安菲翁回顾了赫尔克里过往的丰功伟绩,并哀叹在儿子缺席期间,僭主利科斯强占忒拜、倒行逆施,他与梅加拉一同强烈祈盼赫尔克里早日归来。

§193tradat et omnes fama per urbes §194garrula laudet §195caeloque parem tollat et astris; §196alius curru sublimis eat: §197me mea tellus §197blare secreto tutoque tegat.
让喋喋不休的名声将他传扬,并在所有的城市中歌颂他,将他提升到与上天和星辰同等的高度;让另一个人坐在战车上高高在上地行进:但对我而言,愿我自己的土地在隐秘而安全的安全之家里将我庇护。
§198venit ad pigros cana senectus, §199humilique loco sed certa sedet §200sordida parvae fortuna domus: §201alte virtus animosa cadit.
白发苍苍的暮年降临在安宁的人身上,在卑微却安稳的地方,坐落着小巧家园的朴素命运:气壮山河的德行从高处坠落。
§202Sed maesta venit crine soluto §203Megara parvum comitata gregem, §204tardusque senio graditur Alcidae parens.
—— 但是,看啊,忧伤的梅加拉披散着头发走来,身旁伴随着她的小小人群,阿尔克伊得斯的父亲因年迈而步履蹒跚地走着。
§205O magne Olympi rector et mundi arbiter, §206iam statue tandem gravibus aerumnis modum §207finemque cladi.
噢,奥林匹斯伟大的统治者,世界的仲裁者,请最终为我们沉重的苦难设下限制,为这毁灭带来终结。
nulla lux umquam mihi §208secura fulsit: finis alterius mali §209gradus est futuri, protinus reduci novus §210paratur hostis; antequam laetam domum §211contingat, aliud iussus ad bellum meat; §212nec ulla requies tempus aut ullum vacat, §213nisi dum iubetur.
对我而言,未曾有任何一日在无忧无虑中闪耀:一个灾难的终结,就是未来灾难的阶梯;他一回来,立刻就有新的敌人准备妥当;在你触及那快乐的家园之前,就在命令之下奔赴另一场战争;没有任何休息,也没有任何闲暇,除非是在他被命令的时候。
sequitur a primo statim §214infesta Iuno: numquid immunis fuit §215infantis aetas? monstra superavit prius
从一开始,充满敌意的朱诺就紧紧跟随:难道他婴儿的时期就免受其害了吗?
§216quam nosse posset, gemina cristati caput §217angues ferebant ora, quos contra obvius §218reptabat infans igneos serpentium §219oculos remisso lumine ac placido intuens; §220artos serenis vultibus nodos tulit, §221et tumida tenera guttura elidens manu §222prolusit hydrae.
他在能够认识怪物之前就战胜了它们;两只冠戴着蛇头的蛇吐信子逼近,迎着它们,那爬行的婴儿用平静而安祥的目光,注视着蛇那燃烧的眼睛;他以安详的面容承受了紧勒的缠绕,用他那稚嫩的手捏住它们膨胀的喉咙,预演了与九头蛇的战斗。
Maenali pernix fera, §223multo decorum praeferens auro caput, §224deprensa cursu; maximus Nemeae timor §225pressus lacertis gemuit Herculeis leo.
麦纳鲁斯的敏捷野兽,展露着缀满黄金的美丽头部,在奔跑中被他捕获;涅墨亚的最大恐惧—— 那头狮子,在赫尔克里的双臂紧勒下发出呻吟。
§226quid stabula memorem dira Bistonii gregis §227suisque regem pabulum armentis datum,
我何必提及比斯托内斯群落那可怕的马厩,以及那被当作自己牲畜饲料的国王?
§228solitumque densis hispidum Erymanthi iugis §229Arcadia quatere nemora Maenalium suem,
还有那习惯在厄律曼托斯茂密的山脊上,震动阿卡迪亚麦纳鲁斯森林的野猪?
§230taurumque centum non levem populis metum?
还有那给百国带来不小恐慌的公牛?
§231inter remotos gentis Hesperiae greges §232pastor triformis litoris Tartesii §233peremptus, acta est praeda ab occasu ultimo; §234notum Cithaeron pavit Oceano pecus.
在遥远的赫斯佩里亚部族的群畜之中,塔尔泰索斯海岸的三体牧人被杀,战利品从最远的西方被驱赶而来;基泰隆山喂养了那从大洋中得来的著名群畜。
§235penetrare iussus solis aestivi plagas §236et adusta medius regna quae torret dies §237utrimque montes solvit ac rupto obice §238latam ruenti fecit Oceano viam.
他受命深入夏季烈日的疆域,穿过那正午阳光炙烤的焦干王国,他劈开两边的山脉,打破了阻碍,为奔腾的大洋开辟了一条宽阔的通道。
§239post haec adortus nemoris opulenti domos §240aurifera vigilis spolia serpentis tulit;
在这之后,他袭击了富庶森林的居所,夺走了那警惕之蛇看守的产金战利品;还有呢?
§241quid? saeva Lernae monstra, numerosum malum, §242non igne demum vicit et docuit mori,
勒耳那的凶猛怪物,那无数的祸害,难道他最终没有用火战胜它,并教会它如何死去吗?
§243solitasque pinnis condere obductis diem §244petit ab ipsis nubibus Stymphalidas?
难道他没有从云端射落那些习惯用展开的羽翼遮蔽白昼的斯廷法罗斯之鸟吗?
§245non vicit illum caelibis semper tori §246regina gentis vidua Thermodontiae,
那终身守贞之床的忒耳摩冬女武士部族的寡妇女王,难道没有被他战胜吗?
§247nec ad omne clarum facinus audaces manus §248stabuli fugavit turpis Augei labor.
面对他那敢于做出一切光辉壮举的双足与双手,难道奥革阿斯马厩的肮脏劳动,未能让他退缩吗?
§249Quid ista prosunt? orbe defenso caret,
这些有什么用呢?
§250sensere terrae pacis auctorem suae §251abesse tristes: prosperum ac felix scelus §252virtus vocatur; sontibus parent boni.
他拯救了世界,却失去了它;忧伤的大地已感受到它们和平的缔造者不在身边:成功而侥幸的罪恶被称为美德;善良的人服从罪人。
§253ius est in armis, opprimit leges timor, §254ante ora vidi nostra truculenta manu §255gnatos paterni cadere regni vindices §256ipsumque, Cadini nobilis stirpem ultimam, §257occidere, vidi regium capitis decus §258cum capite raptum, quis satis Thebas fleat?
正义存于武力之中,恐惧压制了法律,在我们眼前,我看到残暴的手中那些作为父亲王国捍卫者的孩子们纷纷倒下,还有高贵的卡德摩斯的最后血脉本身惨遭杀害;我看见头颅上那王者的尊荣连同头颅一起被夺走,谁能为忒拜哭够呢?
§259ferax deorum terra, quem dominum tremis?
盛产神明的土地啊,你在对哪位主子战战兢兢?
§260e cuius arvis eque fecundo sinu §261stricto iuventus orta cum ferro stetit §262cuiusque muros natus Amphion Iove §263struxit canoro saxa modulatu trahens, §264in cuius urbem non semel divum parens §265caelo relicto venit, haec quae caelites §266recepit et quae fecit et (fas sit loqui) §267fortasse faciet, sordido premitur iugo.
从它的田野里,从它那丰饶的怀抱中,诞生出的青年,曾手持出鞘的利剑挺立,还有它的城墙,朱庇特之子安菲翁曾用悦耳的乐调牵引着石块将其筑起,众神之父曾不止一次离开天庭,降临它的城邦——这片曾接纳天神、创造神明,并且(但愿可以说出)或许还将创造神明的土地,正被卑劣的轭所压制。
§268Cadmca proles atque Ophionium genus,
卡德摩斯的后裔,以及奥菲翁的子孙,你们堕落到了何种地步?
§269quo reccidistis? tremitis ignavum exulem, §270suis carentem finibus, nostris gravem.
你们在对一个懦弱的流亡者战战兢兢,他失去了自己的领地,却成了我们的重负。
§271qui scelera terra quique persequitur mari §272ac saeva iusta sceptra confringit manu §273nunc servit absens fertque quae fieri vetat, §274tenetque Thebas exul Herculeas Lycus,
那个在陆地上、在海洋上追索罪恶,并用正义之手粉碎残酷王权的人,如今却在缺席中服侍他人,忍受着他所禁止发生的事情,而流亡者利科斯却占有着赫尔克里的忒拜。
§275sed non tenebit, aderit et poenas petet
但他不会一直占有。
§276subitusque ad astra emerget; inveniet viam
他将归来并寻求惩罚,并突然升腾至星空;他会找到一条路,或者创造一条路。
§277aut faciet, adsis sospes et remees precor §278tandemque venias victor ad victam domum.
我祈祷你能平安归来并返回,最终作为胜利者回到这被征服的家园。
§279Emerge, coniunx, atque dispulsas manu §280abrumpe tenebras; nulla si retro via §281iterque clusum est, orbe diducto redi §282et quicquid atra nocte possessum latet
出现吧,丈夫,用你的手驱散并撕裂这黑暗;如果没有退路,通路已被关闭,那就撕裂大地归来吧,并将所有在黑暗的夜里被占据而隐藏的一切……

词汇与语法注释

  1. 193tradat et omnes fama per urbes garrula laudet — 第193行的 `fama` 作为 `tradat`、`laudet` 以及第195行 `tollat` 的共同主语。这些动词的宾语则是从前文第192行承接而来的 `alium`。
  2. 198pigros — 此处 `pigros` 并非贬义的“懒惰”,而是指那些“没有野心、过着平静隐逸生活的人”,呼应了歌队赞美宁静退隐生活的上下文。
  3. 213nisi dum iubetur. — 通过被动语态暗示赫尔克里为主语。`dum iubetur` 意为“当他被(下令者)命令时”,表达了一种反讽:只有在他受命不停战斗时,才算是他唯一的“休息”。
  4. 222prolusit hydrae. — 不及物动词 `proludo`(预演、作序幕)支配与格 `hydrae`。意指赫尔克里婴儿时期掐死双蛇的事迹,是他日后消灭勒耳那九头蛇的“前奏”。
  5. 227suisque regem pabulum armentis datum — 此句为对格不定式结构(省略了 `esse`),承接第226行的 `memorem`。`regem`(即迪奥墨得斯国王)作主语对格,与 `pabulum`(饲料)作同格卫,被喂给了他自己的畜群(`armentis`,与格)。
  6. 260e cuius arvis eque fecundo sinu — 此处隐晦地指代忒拜建城的建国神话(卡德摩斯播种龙牙后,地里长出武装士兵的土地)。关系代词 `cuius` 的先行词是第259行的 `terra`。
  7. 266fas sit loqui — 使用现在时虚拟语气(表示愿望)的插入句,意为“但愿允许我这样说”。由于声称凡人土地“孕育了神明且将来还会孕育”可能显得不敬,因此在此作虔诚的辩解和预防。

引用这一段

小塞内卡, 赫拉克勒斯 §193-282. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:193-282

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。