Humanitext Reader

小塞内卡 · 赫拉克勒斯 §1181-1262

赫尔克里士知悉罪行并决意赴死

第 14 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

赫尔克里士在看到沾满许德拉毒血的武器和孩子的尸体后,意识到自己是在狂乱中屠杀家人的元凶。绝望中,他请求神明给予他最严厉的惩罚,并拒绝了安菲特律翁的苦苦哀求,坚持认为只有死才能赎罪。

§1181dominator urbis, numquid infestum Lyci §1182pereuntis agmen clade nos tanta obruit?
城市的主宰啊,难道是已被消灭的吕科斯的敌对残部,用如此巨大的惨剧将我们压倒?
§1183per te meorum facinorum laudem precor, §1184genitor, tuique nominis semper mihi §1185numen secundum, fare, quis fudit domum?
凭着我往昔功绩的荣耀,我恳求你,父亲,也凭着你的名字——这对我来说始终是第二神格,请告诉我,是谁毁灭了我的家?
§1186cui praeda iacui?
我成了谁的猎物躺在这里?
§1186bTacita sic abeant mala.
愿灾难就这样默默地消逝。
§1187Vt inultus ego sim?
难道要我无法复仇?
§1187bSaepe vindicta obfuit.
复仇常常带来危害。
§1188Quisquamne segnis tanta toleravit mala?
难道有谁会麻木地忍受如此巨大的灾难?
§1189Maiora quisquis timuit.
那些害怕更大灾难的人。
§1189bHis etiam, pater, §1190quicquam timeri maius aut gravius potest?
难道对这些灾难,父亲,还能有更大、更重的事物让人害怕吗?
§1191Cladis tuae pars ista quam nosti quota est?
你所知道的那部分灾难,只是你整个祸害中的极小部分。
§1192Miserere, genitor, supplices tendo manus.
怜悯我吧,父亲,我伸出恳求的双臂。
§1193quid hoc? manus refugit, hic errat scelus.
――这是什么? 你的手在躲避我,这里潜藏着罪行。
§1194unde hic cruor? quid illa puerili madens §1195harundo leto? tincta Lernaea nece
这血是从哪里来的? 那支沾满了孩子之死的箭是什么?
§1196iam tela video nostra, non quaero manum.
现在我看到了沾染着勒耳那之死(许德拉毒血)的我自己的武器;我不需要再寻找那只手了。
§1197quis potuit arcum flectere aut quae dextera §1198sinuare nervum rite cedentem mihi?
谁能拉开我的弓? 又有什么右手能拉弯这只唯独顺从于我的弓弦?
§1199ad vos revertor; genitor, hoc nostrum est scelus?
我转而问你们:父亲,这是我的罪行吗?
§1200tacuere? nostrum est.
你们沉默了? 这是我的罪行。
§1200bLuctus est istic tuus, §1201crimen novercae: casus hic culpa caret.
悲伤是你的,但罪行是你继母(朱诺)的:这起不幸并没有罪过。
§1202Nunc parte ab omni, genitor, iratus tona, §1203oblite nostri vindica sera manu §1204saltem nepotes.
现在,父亲,请从四面八方发出愤怒的雷鸣,用你那迟到的手,惩罚元凶,哪怕是为了复仇那些孙儿们,你已遗忘了我。
stelliger mundus sonet §1205flammasque et hic et ille iaculetur polus: §1206rupes ligatum Caspiae corpus trahant §1207atque ales avida— cur Promethei vacant
让群星闪烁的宇宙轰鸣,让这一侧和那一侧的极地都投掷出火焰:让里海的悬崖撕裂我被缚的躯体,让贪婪的猛禽――为什么普罗米修斯的岩石是空着的?
§1208scopuli? vacat cur vertice immenso feras §1209volucresque pascens Caucasi abruptum latus §1210nudumque silvis? illa quae pontum Scythen
为什么高加索那陡峭的山脊是空着的,那在巨大的山顶上喂养着野兽和猛禽、树木落尽的山脊?
§1211Symplegas artat hinc et hinc vinctas manus §1212distendat alto, cumque revocata vice §1213in se coibunt saxaque in caelum expriment §1214actis utrimque rupibus medium mare, §1215ego inquieta montium iaceam mora.
让那收窄了斯基泰之海的辛普勒加得斯巨岩,将我被缚的双臂在深海中撕扯向两侧;当巨岩交替收回,彼此碰撞,并将夹在中间的海水冲向天空时,我愿作为山岩间永无宁日的阻碍而横卧。
§1216quin structum acervans nemore congesto aggerem §1217cruore corpus impio sparsum cremo?
为什么我不堆积木柴筑起火葬堆,将我这沾满不敬之血的躯体烧毁?
§1218sic, sic agendum est: inferis reddam Herculem.
必须这样做,必须这样做:我要把赫尔克里士还给冥界。
§1219Nondum tumultu pectus attonito carens §1220mutavit iras quodque habet proprium furor, §1221in se ipse saevit,
他的胸膛仍未摆脱惊愕的动荡,转移了愤怒的矛头;而这是狂气所特有的:它在折磨自己。
§1221bDira Furiarum loca §1222et inferorum carcer et sonti plaga §1223decreta turbae— si quod exilium latet §1224ulterius Erebo, Cerbero ignotum et mihi: §1225hoc me abde, tellus; Tartari ad finem ultimum §1226mansurus ibo.
复仇女神的恐怖之地,冥界的监牢,以及为罪恶的亡魂所指定的领域――如果有什么隐秘的流放地,比厄瑞玻斯更远,连刻耳柏洛斯和我都不曾知晓:土地啊,把我藏在里面吧;我将前往塔耳塔洛斯的极尽之处永远居留。
pectus o nimium ferum!—
哦,这过于残酷的心灵!
§1227quis vos per omnem, liberi, sparsos domum §1228deflere digne poterit? hic durus malis
―― 孩子们啊,谁能对你们散落在整个房屋的尸骨给予相称的痛哭哀悼?
§1229lacrimare vultus nescit, huc arcum date, §1230date huc sagittas, stipitem huc vastum date.
这副饱经灾难折磨的脸庞不知如何流泪;把弓递给我,把箭递到这里,把巨大的棍棒递到这里。
§1231tibi tela frangam nostra, tibi nostros, puer, §1232rumpemus arcus; at tuis stipes gravis §1233ardebit umbris; ipsa Lernaeis frequens §1234pharetra telis in tuos ibit rogos: §1235dent arma poenas, vos quoque infaustas meis §1236cremabo telis, o novercales manus.
孩子们,我要为你们折断我们的武器,我要为你们毁掉我们的弓;而沉重的木棒将为了你们的阴魂而燃烧;那装满了勒耳那毒箭的箭筒本身,也将投入你们的火葬堆中:让武器接受惩罚,还有你们,这些继母般(犯下罪行)的双手,我也将用我这不祥的武器将你们烧尽。
§1237Quis nomen usquam sceleris errori addidit?
谁曾将罪恶之名加于无意的迷误之上?
§1238Saepe error ingens sederis obtinuit locum.
巨大的迷误常常占据了罪恶的地位。
§1239Nunc Hercule opus est: perfer hanc molem mali.
现在需要赫尔克里士的力量:承受住这如山的灾难。
§1240Non sic furore cessit extinctus pudor, §1241populos ut omnes impio aspectu fugem.
我的羞耻心并未被狂乱彻底泯灭,以至于我会用我不洁的外表吓跑所有的民众。
§1242arma, arma, Theseu, flagito propere mihi §1243subtracta reddi, sana si mens est mihi, §1244referte manibus tela; si remanet furor, §1245pater, recede: mortis inveniam viam.
武器,武器,忒修斯,我要求快把夺走的武器还给我,如果我的心智已经清醒,把武器交还到我手中;如果狂乱仍在,父亲,请退后:我会找到死亡的道路。
§1246Per sancta generis sacra, per ius nominis §1247utrumque nostri, sive me altorem vocas §1248seu tu parentem, perque venerandos piis §1249canos, senectae parce desertae, precor, §1250annisque fessis; unicum lapsae domus §1251firmamen, unum lumen afflicto malis §1252temet reserva.
凭着我们家族的神圣祭仪,凭着我们双方负有的父子之名——无论你叫我抚育者还是叫我父亲,也凭着那令虔敬者景仰的白发,我恳求你,怜悯这被抛弃的晚年以及疲惫的岁月;作为这倾覆之家的唯一支柱,作为深陷灾难的我唯一的微光,请保全你自己。
nullus ex te contigit §1253fructus laborum; semper aut dubium mare §1254aut monstra timui; quisquis in toto furit §1255rex saevus orbe, manibus aut aris nocens, §1256a me timetur: semper absentis pater §1257fructum tui factumque et aspectum peto.
我未曾从你身上获得过任何劳苦的果实;我总是害怕凶险的海洋或是怪物;无论在整个世界上有哪个残暴的君王在肆虐,伤害双手或祭坛,都会让我感到恐惧:作为一个父亲,我总是在寻找你这不在身旁之人的成果、作为和面容。
§1258Cur animam in ista luce detineam amplius §1259morerque nihil est: cuncta iam amisi bona, §1260mentem arma famam coniugem gnatos manus, §1261etiam furorem, nemo polluto queat §1262animo mederi: morte sanandum est scelus.
为什么我还要在这光芒之下留存生命,苟延残喘? 没有任何理由了:我已经失去了所有美好的事物,神智、武器、名声、妻子、孩子们、双手,甚至连狂乱也失去了。 没有人能够医治一个被污染的灵魂:必须用死亡来救赎罪行。

词汇与语法注释

  1. §1187Vt inultus ego sim? — 表示愤慨和强烈拒绝的独立虚拟语气(ut + 虚拟语气)。“难道要我无法复仇(或不进行复仇)吗?”表现出对安菲特律翁劝慰话语的反驳。
  2. §1191Cladis tuae pars ista quam nosti quota est? — quota 意为“第几个的”或“多么微小的”,暗示在整体中占有极小的比例。“你(现在因看到孩子的死而)知道的那部分灾难,在整体中是多么微不足道啊。”这是一个反问句,暗示梅加拉等人的死讯尚未向他透露。
  3. §1196non quaero manum. — 意为“我不需要再寻找(放箭的元凶之)手”。由于亲眼看到了世上独一无二、专属于他自己的武器(许德拉毒箭),他确信这一暴行并非他人所为,正是自己亲手犯下的罪行。
  4. §1216quin ... cremo? — quin 配合直陈式现在时,从“为什么不……”的疑问转为表达“现在就……吧”或“应当……”的强烈自我促使与决意构文。
  5. §1240Non sic furore cessit extinctus pudor, — 这是 sic... ut + 虚拟语气(§1241 fugem)的结果从句关联结构。“我的羞耻心(pudor)并没有因狂乱而彻底泯灭,以至于(ut)我会用我不洁的外表吓跑所有的民众(fugem)。”正因为内心深处还保留着羞耻感,他才无法接受以罪人之躯苟活,以此阐明他寻求死亡的逻辑。

引用这一段

小塞内卡, 赫拉克勒斯 §1181-1262. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:1181-1262

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。