Humanitext Reader

小塞内卡 · 赫拉克勒斯 §1263-1344

赫尔克里士放弃自尽与前往雅典

第 15 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

在安菲特律翁和忒修斯的拼死劝说下,赫尔克里士放弃了自杀的念头,决定活下去。此后,他接受忒修斯的邀请前往雅典,以洗刷自己沾满鲜血的双臂。

§1263Perimes parentem, §1263bFacere ne possim, occidam.
“你会杀死你的父亲,” “为了让我无法做出此事,我将死去。
§1264Genitore coram?
” “在父亲面前吗?
§1264bCernere hunc docui nefas.
” “我已经教会他目睹不义之事。
§1265Memoranda potius omnibus facta intuens §1266unius a te criminis veniam pete.
” “相反,看着你那些应被世人铭记的功绩,为你这唯一的罪行请求宽恕吧。
§1267Veniam dabit sibi ipse, qui nulli dedit?
” “一个不曾宽恕任何人的人,会给自己宽恕吗?
§1268laudanda feci iussus: hoc unum meum est.
奉命而行的是值得称赞之事;而唯独这件罪行是我自己的。
§1269succurre, genitor; sive te pietas movet §1270seu triste fatum sive violatum decus §1271virtutis: effer arma; vincatur mea §1272fortuna dextra, §1272bSunt quidem patriae preces §1273satis efficaces, sed tamen nostro quoque §1274movere fletu, surge et adversa impetu §1275perfringe solito, nunc tuum nulli imparem §1276animum malo resume, nune magna tibi §1277virtute agendum est: Herculem irasci veta.
帮帮我,父亲;无论是出于亲情,或是悲惨的命运,抑或是美德被践踏的尊严:把武器拿来;让我的命运被我的右手所征服,” “父亲的祈求固然足够有效,但也请为我们的眼泪所动摇吧;站起来,用你一贯的冲劲冲破逆境;现在,重新振作起你那不输于任何灾难的心灵,现在你必须以伟大的勇气去行动:阻止赫尔克里士发怒。
§1278Si vivo, feci scelera; si morior, tuli.
” “如果我活着,我便犯下了罪行;如果我死去,我便承受了它们。
§1279purgare terras propero, iamdudum mihi §1280monstrum impium saevumque et immite ac ferum
我急于净化大地,早已有一个不洁、残忍、无情而狂野的怪物在我面前游荡。
§1281oberrat: agedum dextra, conare aggredi §1282ingens opus, labore bis seno amplius.
来吧,右手,尝试去挑战这项超越十二伟绩的巨大伟业吧。
§1283ignava cessas, fortis in pueros modo
懦弱的手啊,你在犹豫吗?
§1284pavidasque matres? arma nisi dantur mihi,
刚才你对孩子和惊恐的母亲们不是挺勇猛的吗?
§1285aut omne Pindi Thracis excidam nemus §1286Bacchique lucos et Cithaeronis iuga §1287mecum cremabo, aut tota cum domibus suis §1288dominisque tecta, cum deis templa omnibus §1289Thebana supra corpus excipiam meum
如果不把武器给我,我就会砍光色雷斯平度斯山的所有森林,把巴克科斯的圣林和基泰隆的山脊与我一同烧毁;或者,我将把底比斯所有的房屋、连同它们的家园和主人,以及供奉着所有神明的一座座神殿,全都拉倒在我的身体上,随同倾覆的城市一同被埋葬。
§1290atque urbe versa condar, et, si fortibus §1291leve pondus umeris moenia immissa incident §1292septemque opertus non satis portis premar, §1293onus omne media parte quod mundi sedet §1294dirimitque superos, in meum vertam caput.
如果坍塌的城墙落在我不凡的双肩上只算作轻微的重量,如果被七座城门所覆盖仍不能将我彻底压碎,那么,我将把那坐落在宇宙中心、分隔神明们的全部重担,都拉倒在我的头顶上。
§1295Reddo arma.
” “我把武器还给你。
§295bVox est digna genitore Herculis.
” “这话配得上赫尔克里士的父亲。
§1296hoc en peremptus spiculo cecidit puer— §1297Hoc Iuno telum manibus immisit tuis.
” “看啊,就是用这支箭,死去的孩子倒下了——” “那是朱诺把这件武器放进你手里的。
§1298Hoc nunc ego utar.
” “现在我将使用它。
§1298bEcce quam miserum metu §1299cor palpitat pectusque sollicitum ferit.
” “看啊,我的心因恐惧而痛苦地怦怦直跳,撞击着焦灼的胸膛。
§1300Aptata harundo est.
” “箭已搭好。
§1300bEcce iam facies scelus §1301volens sciensque.
” “看啊,现在你将心甘情愿、明知故犯地犯下罪行。
§1301bPande, quid fieri iubes?
” “告诉明说吧,你命令我做什么?
§1302Nihil rogamus: noster in tuto est dolor.
” “我一无所求:我的痛苦已然安稳。
§1303natum potes servare tu solus mihi, §1304eripere nec tu; maximum evasi metum: §1305miserum haut potes me facere, felicem potes.
唯有你能为我保全儿子,甚至连你也无法将其夺走;我已经摆脱了最大的恐惧:你无法使我痛苦,却能使我幸福。
§1306sic statue, quicquid statuis, ut causam tuam §1307famamque in arto stare et ancipiti scias: §1308aut vivis aut occidis, hanc animam levem
因此,无论你做出什么决定,都要明白你的清白和名声正处于狭窄而危险的境地:要么你活下去,要么你杀死我。
§1309fessamque senio nec minus fessam malis §1310in ore primo teneo, tam tarde patri
我这因衰老而疲惫、因灾难而同样精疲力竭的微弱气息,正悬在我的嘴唇边缘。
§1311vitam dat aliquis? non feram ulterius moram,
难道有人会如此迟缓地将生命奉还给父亲吗?
§1312laetare! ferro pectus impresso induam:
我不再容忍进一步的耽延,高兴吧!
§1313hic, hic iacebit Herculis sani scelus.
我将把剑刺入我的胸膛:在这里,在这里将横躺下清醒过来的赫尔克里士所犯下的罪行。
§1314Iam parce, genitor, parce, iam revoca manum.
” “请住手吧,父亲,住手,现在快把手收回来。
§1315succumbe, virtus, perfer imperium patris.
屈服吧,我的勇气,忍受父亲的命令。
§1316eat ad labores hic quoque Herculeos labor: §1317vivamus, artus alleva afflictos solo,
让这一桩苦难也列入赫尔克里士的伟绩之中吧:让我们活下去。
§1318Theseu, parentis, dextra contactus pios
请把父亲倒在地上、备受折磨的身躯扶起来,忒修斯。
§1319scelerata refugit, §1319bHanc manum amplector libens, §1320hac nisus »ibo, pectori hanc aegro admovens §1321pellam dolores,
我这沾满罪恶的右手,避开父亲虔敬的接触,” “这只手我乐于拥抱;倚靠着它我将前行,将它贴在我痛苦的胸膛上,我将驱散悲伤,” “亡命的我将前往何处?
§1321bQuem locum profugus petam? §1322ubi me recondam quave tellure obruar?
我该把自己藏在哪里,又要在哪片土地上被掩埋?
§1323quis Tanais aut quis Nilus aut quis Persica §1324violentus unda Tigris aut Rhenus ferox §1325Tagusve Hibera turbidus gaza fluens
哪条塔奈斯河,哪条尼罗河,哪条以波斯之波汹涌澎湃的底格里斯河,或是凶猛的莱茵河,又或是流淌着伊比利亚财宝而浑浊的塔霍河,能够洗净这只右手?
§1326abluere dextram poterit? Arctoum licet §1327Maeotis in me gelida transfundat mare §1328et tota Tethys per meas currat manus, §1329haerebit altum facinus, in quas impius
即便冰冷的北方的马奥蒂斯湖将海洋倾泻在我身上,即便整个忒提斯洋从我的双手间流过,深重的罪行依然会附着其上。
§1330terras recedes? ortum an occasum petes?
不洁的人啊,你将退往哪片土地? 你要寻找日出之东还是日落之西?
§1331ubique notus perdidi exilio locum.
名扬四海的我,连流放之地也失去了。
§1332me refugit orbis, astra transversos agunt §1333obliqua cursus, ipse Titan Cerberum §1334meliore vultu vidit, o fidum caput,
世界在躲避我,群星斜着改变了它们的轨道,太阳神本人甚至曾以更好的脸色看着刻耳柏洛斯。
§1335Theseu, latebram quaere longinquam abditam; §1336quoniamque semper sceleris alieni arbiter §1337amas nocentes, gratiam meritis refer §1338vicemque nostris: redde me infernis precor §1339umbris reductum, meque subiectum tuis §1340constitue vinclis: ille me abscondet locus.
噢,我忠实的友人,忒修斯啊,去寻找一处遥远、隐蔽的藏身之所吧;既然你总是作为他人罪行的裁决者而善待有罪之人,那就请回报我的功绩、回报我们的恩情吧:我恳求你,把我送回冥界的阴影中,把我置于你的锁链之下:那个地方会把我隐藏起来。
§1341sed et ille novit.
然而,连那个地方也认得我。
§1341bNostra te tellus manet.
” “我们的土地正在等待着你。
§1342illic solutam caede Gradivus manum §1343restituit armis: illa te, Alcide, vocat, §1344facere innocentes terra quae superos solet.
在那里,格拉狄乌斯曾将他洗净了杀戮血迹的手,重新拿回武器:那片土地在呼唤你,阿尔喀得斯,那是一片惯于使神明洗清罪名、重获清白的土地。 ”

词汇与语法注释

  1. 1263bFacere ne possim — 带否定小词且表目的的虚拟式从句。此处的不定式 facere 指代上一句中安菲特律翁所说的 parentem perimes(你将杀死父亲)这一事态。
  2. 1277Herculem irasci veta — 作为动词 veto(禁止做某事)宾语的“宾格+不定式”结构,其中宾格 Herculem 是异态动词 irasci(发怒、狂暴)的逻辑主语。此处忒修斯在催促安菲特律翁,让他阻止赫尔克里士对自己发怒和自残。
  3. 1294onus omne... dirimitque superos — 由关系代词 quod 引导的从句。先行词为 onus omne(一切重担),指的是阿特拉斯支撑苍穹的任务。赫尔克里士威胁说,如果倾塌的城墙不能将他压碎,他将把维持宇宙秩序的天空重量拉倒在自己头上。
  4. 1319parentis — 属格 parentis 修饰名词短语 contactus pios。整个句子的核心结构是:主语 dextra scelerata(污秽的右手)避开(refugit)宾语 contactus pios parentis(父亲虔敬的接触)。

引用这一段

小塞内卡, 赫拉克勒斯 §1263-1344. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:1263-1344

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。