Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §9.4.95-9.4.105

散文结句中的音脚组合与选用

第 277 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

在这一章节中,作者详细分析了在散文句末(结句)中推荐使用或应避免使用的各种音脚组合(如多克米乌斯步、双长格、巴基乌斯格和双科雷乌斯格等),并引用了拉丁语演说中的具体实例。

§9.4.95iique, si non ternas syllabas habebunt, repetendi erunt (absit enim poetica observatio), neque minus duobus; alioqui pes erit, non numerus.
而这些音脚,如果每个不包含三个音节,就必须重复(因为应排除诗律的限制),并且不得少于两个音脚;否则,那将只是一个音脚,而不是节奏。
potest tamen vel unus esse dichoreus, si unus est, qui constat e duobus choreis.
然而,如果只有一个音脚,那么由两个科雷乌斯组成的双科雷乌斯也可以是这唯一的一个。
§9.4.96itemque paean, qui est ex choreo et pyrrhichio, quem aptum initiis putant, vel contra, qui est e tribus brevibus et longa, cui clausulam adsignant; de quibus fere duobus scriptores huius artis loquantur.
同样,由一个科雷乌斯和一个皮里基乌斯组成的派安步(人们认为它适合开头),或者相反地,由三个短音节和一个长音节组成、人们将其归于结句的派安步,也是如此;这门艺术的写作者们大致只谈论这两种派安步。
alii omnes, ut quocunque sit loco longa, temporum quod ad rationem pertinet,paeanas appellant.
而其他所有人,只要涉及时间比例,无论长音节在什么位置,都称其为派安步。
§9.4.97est et dochmius, qui fit ex bacchio et iambo vel ex iambo et cretico, stabilis ut clausulis et severus.
还有多克米乌斯步,它由一个巴基乌斯和一个抑扬格组成,或者由一个抑扬格和一个克里特格组成,对于结句而言,它显得稳定而庄重。
spondeus quoque, quo plurimum est Demosthenes usus, non eodem modo semper se habet.
德摩斯梯尼最常使用的双长格,其表现也并非总是相同。
optime praecedet eum creticus, ut ut hoc, de qua ego nihil dicam, nisi depellendi criminis causa.
最适合在它之前的是克里特格,正如:“对此,若非为了洗刷罪名,我本不打算说什么”。
non nihil est, quod supra dixi multum referre, unone verbo sint duo pedes comprehensi an uterque liber.
正如我上面所说,两个音脚是包含在一个词中还是各自独立,这有着很大的差别,这一点并非无足轻重。
Sic enim fit forte criminis casa; molle archipiratae, mollius, si tribrachys praecedat, facilitates, temeritates.
因为,如此一来,例如“criminis causa(罪名的原因)”就显得强劲;“archipiratae(海盗首领)”则显得柔和,而如果其前有三短格,如“facilitates(便利)”、“temeritates(鲁莽)”,则更为柔和。
§9.4.98est enim quoddam ipsa divisione verborum latens tempus, ut ut pentametri medio spondeo, qui nisi alterius verbi fine, alterius initio constat, versum non efficit.
因为词语的拆分本身就包含着某种潜在的时间,就像五步格中部的双长格一样,如果它不是由一个词的结尾和另一个词的开头组成,就无法构成诗行。
potest, etiamsi minus bene, praeponi anapaestos: muliere non solum nobili, verum etiam nota.
虽然效果稍逊,但也可以在前面加上抑抑长格,如:“不仅是尊贵的,而且是著名的女性(muliere non solum nobili, verum etiam nota)”。
cum anapaestus et creticus, §9.4.99iambus quoque, qui est utroque syllaba minor (praecedet enim tres longas brevis), sed et spondeus iambo recte praeponitur: armis fui.
既然抑抑长格和克里特格[可以被置于其前],抑扬格也同样可以[加在前面],它比[双长格的]两个音节都要短(因为一个短音节会排在三个长音节之前);但双长格也可以正确地置于抑扬格之前,如:“armis fui(我曾在军中)”。
cum spondeus, et bacchius, sic enim fiet ultimus dochmius: §9.4.100in armis fui.
既然双长格可以[这样放置],巴基乌斯也可以,因为这样结尾就会变成一个多克米乌斯步: “in armis fui”。
ex iis quae supra probavi apparet molosson quoque clausulae convenire, dum habeat ex quocunque pede ante se brevem: illud scimus ubicunque sunt, esse pro nobis.
从我上面所赞同的来看,显然莫洛索斯格也适用于结句,只要它前面有来自任何音脚的一个短音节,如:“我们知道,无论他们身在何处,都是支持我们的(illud scimus ubicunque sunt, esse pro nobis)”。
§9.4.101minus gravis erit spondeus, praecedentibus palimbacchio et pyrrhichio, ut iudicii Iuniani, et adhuc peius priore paeane, ut Brute, dubitavi; nisi potius hoc esse volumus dactylum et bacchium.
如果在其前面有巴林巴基乌斯格和皮里基乌斯格,双长格的分量就会减轻,如:“Iunius的审判(iudicii Iuniani)”;如果前面是第一派安步,效果更糟,如:“布鲁图斯啊,我曾犹豫不决(Brute, dubitavi)”;除非我们更愿意将此视作一个扬短短格和一个巴基乌斯格。
Duo spondei non fere se iungi patiuntur, quae ut versu quoque notabilis clausula est, nisi cum id fieri potest ex tribus quasi membris: cur de perfugis nostris copias comparat is contra nos? una syllaba, duabus, una.
两个双长格几乎不容许相连,这在诗行中也是一个显眼的结句,除非这可以通过三个类似于构件的部分来完成,例如:“他为什么要用我们的叛逃者,来组织军队对抗我们(cur de perfugis nostris copias comparat is contra nos?)”——一个音节,两个音节,一个音节。
§9.4.102ne dactylus quidem spondeo bene praeponitur, quia finem versus damnamus ut fine orationis.
甚至扬短短格置于双长格之前也不妥当,因为我们在散文的末尾排斥诗行的末尾。
bacchius et claudit et sibi iungitur: uenenum timeres; vel choreum et spondeum ante se amat: ut venenum timeres.
巴基乌斯格既可作结,也可与自身相接,如:“uenenum timeres(你害怕毒药)”;或者它乐于在自己前面有一个科雷乌斯和一个双长格,如:“ut venenum timeres”。
contrarius quoque qui est, cludet, nisi si ultimam syllabam longam esse volumus, optimeque habebit ante se molosson: civis Romanus sum; aut bacchium, quod hic potest, nos possemus.
其相反的格(反巴基乌斯格)也可以作结,除非我们希望最后一个音节是长音;它前面最好有莫洛索斯格,如:“civis Romanus sum(我是罗马公民)”;或者巴基乌斯格,这在这里是可能的:“nos possemus(我们若能)”。
§9.4.103sed verius erit claudere choreum praecedente spondeo, nam hic potius est numerus, nos possemus et Romanus sum.
但更准确的说法是,在双长格之后由一个科雷乌斯作结,因为这更算是一种节奏,如“nos possemus”和“Romanus sum”。
claudet et dichoreus, id est idem pes sibi ipse iungetur, quo Asiani sunt usi plurimum; cuius exemplum Cicero ponit, patris dictum sapiens temeritas filii comprobauit.
双科雷乌斯也可以作结,即相同的音脚与自身相接,这在亚洲派修辞学家中被极其频繁地使用;西塞罗为此举出的例子是:“父亲明智的格言,被儿子鲁莽的行为证实了(patris dictum sapiens temeritas filii comprobauit)”。
§9.4.104accipiet ante se choreus et pyrrhichium: omnes prope cives virtute, gloria, dignitate superabat.
科雷乌斯前面也可以接受一个皮里基乌斯格,如:“在美德、荣耀和尊严上,他几乎超越了所有公民(omnes prope cives virtute, gloria, dignitate superabat)”。
cludet et dactylus, nisi eum observatio ultimae creticum facit: muliercula nixus ut litore.
扬短短格也可以作结,除非对最后一个音节的考量使其变成了克里特格,如:“在海滩上,倚靠着一个弱女子(muliercula nixus ut litore)”。
habebit ante se bene creticum et iambum, spondeum male, peius choreum.
它前面可以很好地配上克里特格和抑扬格,而配双长格则不好,配科雷乌斯更糟。
§9.4.105cludit amphibrachys: Q. Ligarium ut Africa fuisse, si non eum malumus esse bacchium.
短长短格也可以作结,如:“昆图斯·利加里乌斯曾身在非洲(Q. Ligarium ut Africa fuisse)”,除非我们更愿意将其视作一个巴基乌斯格。
non optimus est trochaeus, si ulla est ultima brevis, quod certe sit necesse est;
如果最后一个音节是短音(这确实是必然的),那么抑扬格就不是最好的;否则,受到大多数人喜爱的双科雷乌斯又如何作结呢?
alioqui quomodo claudet, qui placet plerisque, dichoreus? illa observatione ex trochaeo fit anapaestus.
通过那个规则,抑扬格便会变成抑抑长格。

词汇与语法注释

  1. §9.4.95iique — 代词“iique”(而这些)指代§9.4.94末尾提到的“从句尾往回逆推的音脚”。这里指出,如果这些音脚每个不足三个音节,为了避免在散文里机械地套用诗律,就需要通过重复或组合来构成足够长度的节奏。
  2. §9.4.97forte — 此处非副词“forte”(偶然地),而是形容词“fortis”(强劲的、有力的)的单数中性主格,在此作为系动词“fit”的表语,意为“(音律上)变得强劲”,与后文的“molle”(柔和)和“mollius”(更柔和)形成对比。
  3. §9.4.101is contra nos — 通常在句末连续出现两个双长格是被排斥的,但此处解释了例外情况:当这两个双长格被拆分并分布在三个独立的词语(构件)中时,即“is”(一个音节)、“contra”(两个音节)、“nos”(一个音节),则是可以接受的。
  4. §9.4.102contrarius quoque qui est — 巴基乌斯格(短长长)的“相反的格”指的是在音节长短顺序上与其相反的反巴基乌斯格(或称巴林巴基乌斯格:长长短)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §9.4.95-9.4.105. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:9.4.95-9.4.105

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。