Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §9.4.53-9.4.62

散文的节奏与结句的重要性

第 273 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者捍卫了西塞罗在演说中对“数(节奏)”一词的使用,将“雄辩之数”与诗歌韵律区分开来。随后,他讨论了词语配置、音节调整的具体实践,并详细阐述了结句(clausula)和句首在散文组织中至关重要的作用。

§9.4.53quorum fuerunt, qui velut lyricorum quorundam carmina ut varias mensuras coegerunt.
在他们之中,有些人把散文像某些抒情诗的诗歌一样,强行纳入各种不同的计量中。
at Cicero frequentissime dicit totum hoc constare numeris, ideoque reprehenditur a quibusdam, tanquam orationem ad rhythmos adliget.
但西塞罗非常频繁地称这整体由“数(节奏)”组成,因此他受到一些人的指责,仿佛他把言语束缚在节奏中一样。
§9.4.54nam sunt numeri rhythmi, ut et ipse constituit, et secuti eum Vergilius, cum dicit " numeros memini, si verba tenerem, " et Horatius " numerisque fertur lege solutis. "
因为数就是节奏,正如他自己所规定的,以及追随他的维吉尔在说道: “如果我能记住歌词,我还记得旋律(数), “和荷拉修在说道: “在不受法律(规则)约束的节奏(数)中被运载。
§9.4.55invadunt ergo hanc inter ceteras vocem: neque enim Demosthenis fulmina tantopere vibratura dicit, nisi numeris contorta ferrentur.
“因此,他们在众多词语中唯独攻击这一个词:因为西塞罗说,德摩斯梯尼的雷霆如果不是被“数(节奏)”旋转着送出,就不会产生如此强烈的震动。
in quo si hoc sentit rhythmis contorta, dissentio.
关于这一点,如果他指的是“被节奏旋转”,我不同意。
nam rhythmi, ut dixi, neque finem habent certum nec ullam ut contextu varietatem, sed qua coeperunt sublatione ac positione, ad finem usque decurrunt; oratio non descendet ad crepitum digitorum et pedum.
因为正如我所说,节奏既没有确定的结尾,在上下文中也没有任何变化,而是以它们开始时的扬音和降音一直奔流到结束;而言语不会退化到手指和脚的击打声。
§9.4.56quod Cicero optime videt ac testatur frequenter se quod numerosum sit quaerere, ut magis non ἀπάλαιστοι. quod esset inscitum atque agreste, quam ἔνρυθμον, quod poeticum est, esse compositionem velit; sicut etiam quos palaestritas esse nolumus, tamen esse nolumus eos qui dicuntur ἀπάλαιστοι.
这一点西塞罗看得最清楚,并经常表明自己追求的是“有节奏的(有数的)”,因此他更希望文句的组织是“非未受训练的(apalaistoi)”(否则就是愚昧和粗鄙的),而不是“合节奏的(enrythmon)”(那是诗意的);正如我们虽然不希望某些人成为角力者,但我们同样不希望他们成为所谓的“未受训练者”。
§9.4.57verum ea quae efficitur e pedibus apta conclusio nomen aliquod desiderat.
然而,由音步所构成的合适结句需要某种名称。
quid sit igitur potius quam numerus, sed oratorius numerus, ut enthymema rhetoricus syllogismus? ego certe, ne ut calumniam cadam, qua ne M. quidem Tullius caruit, posco hoc mihi, ut, cum de compositionis dixero numero et ubicunque iam dixi,oratorium dicere intelligar.
那么,除了“数”,更确切地说是“雄辩之数”,还能有什么更合适呢? 正如恩底弥玛被称为“修辞学三段论”一样。 我当然,为了不落入连马尔库斯·图利乌斯(西塞罗)也未能幸免的诽谤中,为自己提出这一要求:当我谈到组织的“数”以及在我已经谈到的任何地方时,我都被理解为是指“雄辩之数”。
§9.4.58collocatio autem verba iam probata et electa et velut adsignata sibi debet connectere; nam vel dure inter se commissa potiora sunt inutilibus.
另一方面,词语的配置应当将已经过审视、选定并仿佛已分配给各自的词语连接起来;因为即使彼此生硬结合的词,也比无用的词要好。
tamen et eligere quaedam, dum ex iis quae idem significent atque idem valeant, permiserim, et adiicere dum non otiosa, et detrahere dum non necessaria, et figuris mutare casus atque numeros, quorum varietas frequenter gratia compositionis adscita etiam suo nomine solet esse iucunda.
然而,我也会允许从那些具有相同含义和相同效力的词中选择某些词,并允许在并非多余的情况下添加,在并非不必要的情况下删减,以及通过修辞改变格和数,这些数和格的变化经常因组织的美感而被采用,其自身也往往是令人愉悦的。
§9.4.59etiam ubi aliud ratio, aliud consuetudo poscet, utrum volet, sumat compositio, vitavisse vel vitasse, deprehendere vel deprendere.
甚至在规则要求一者而习惯要求另一者的地方,组织也可以随意采取它所喜欢的方式,如“vitavisse”或“vitasse”,“deprehendere”或“deprendre”。
coitus etiam syllabarum non negabo, et quidquid sententiis aut elocutioni non nocebit.
我也不会否定音节的合并,以及任何不会对思想或表达造成损害的做法。
praecipuum tamen ut hoc opus est, §9.4.60scire quod quoque loco verborum maxime quadret.
然而,最主要的任务是:了解每个词在什么地方最合适。
atque is optime componet, qui hoc non solum componendi gratia facit.
而最能组织好文句的人,是那些不单单为了组织而组织的人。
ratio vero pedum ut oratione est multo quam ut versu difficilior: primum quod versus paucis continetur, oratio longiores habet saepe circuitus; deinde quod versus semper similis sibi est et una ratione decurrit, orationis compositio, nisi varia est, et offendet similitudine et ut adfectatione deprehenditur.
实际上,散文中音步的规则比诗歌中要困难得多:首先是因为诗歌受限于较少的字句,而散文往往有更长的回路;其次是因为诗歌总是与自身相似并按单一规则奔流,而散文的组织如果缺乏变化,既会因单调而令人反感,也会被识破为做作。
§9.4.61et ut omni quidem corpore totoque (ut ita dixerim) tractu numerus insertus est; neque enim loqui possumus nisi syllabis brevibus ac longis, ex quibus pedes fiunt.
而且,在整个身体和(可以这么说)整个篇章的流动中,数是嵌入其中的;因为我们说话时,不能不使用由短音节和长音节所构成的音步。
magis tamen et desideratur ut clausulis et apparet, primum quia sensus omnis habet suum finem poscitque naturale intervallum, quo a sequentis initio dividatur, deinde quod aures continuam vocem secutae ductaeque velut prono decurrentis orationis flumine tum magis iudicant, cum ille impetus stetit et intuendi tempus dedit.
然而,数在结句中更被渴求,也表现得更明显,首先是因为所有的意义都有其自身的终结,并要求一个自然的时间间隔,以便与接下来的句子的开头分开,其次是因为耳朵跟随并被连续的声音所引导,仿佛置身于奔腾向下的散文之河中,只有在那种势头停下并给予审视的时间时,才能做出更好的判断。
§9.4.62non igitur durum sit neque abruptum, quo animi velut respirant ac reficiuntur.
因此,让心灵得以喘息和恢复活力的结句,不应该是生硬或突兀的。
haec est sedes orationis, hoc auditor exspectat, hic laus omnis declamantium.
这是言语的安息所,是听众所期待的,也是对宣读者所有的赞美所在。
Proximam clausulis diligentiam postulant initia; nam et ut haec intentus auditor est.
继结句之后,开头要求最紧密的注意;因为听众对开头也是专注的。

词汇与语法注释

  1. 9.4.53quorum fuerunt, qui — 属格关系代词 quorum 以上文的 grammaticos 为先行词,表示部分关系(“在他们之中,有些人……”)。
  2. 9.4.54si verba tenerem — 引用自维吉尔的《牧歌》(9.45)。这里使用未完成过去时虚拟语气 tenerem,表示与现在事实相反的假设(“如果我能记住歌词,[我就能记住旋律]”)。
  3. 9.4.55neque enim Demosthenis fulmina tantopere vibratura dicit, nisi numeris contorta ferrentur — 将来分词不定式 vibratura [esse] 作为 dicit 的宾语,充当由 nisi ... ferrentur(未完成过去时虚拟语气)引导的虚拟条件句的结句。
  4. 9.4.58permiserim — 第一人称单数完成时虚拟语气 permiserim 属于潜在虚拟语气,用于表达温和的允许或委婉的主张(“我或许会允许”)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §9.4.53-9.4.62. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:9.4.53-9.4.62

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。