§9.4.13quodsi numeris ac modis inest quaedam tacita vis, ut oratione ea vehementissima, quantumque interest sensus idem quibus verbis efferatur, tantum, verba eadem qua compositione vel ut textu iungantur vel ut fine claudantur; nam quaedam et sententiis parva et elocutione modica virtus haec sola commendat.
但是,如果节奏和韵律中确实存在某种无形的力量,以至于它在言辞中最为强大,那么,正如同一意思用什么词语来表达是极极重要的,同样,这相同的词语通过什么配置方式连结在一起(如织物)或在末尾结束(如句末)也同样重要;因为仅仅靠这一种美德,就能使一些在思想上平淡、在措辞上温和的句子获得赞赏。
§9.4.14denique quod cuique visum erit vehementer, dulciter, speciose dictum, solvat et turbet: abierit omnis vis, iucunditas, decor.
简而言之,任何人只要把那些被认为说得有力、悦耳、华丽的句子,予以拆散和扰乱:所有的力量、愉悦和优美都会随之消失。
solvit quaedam sua ut Oratore Cicero: neque me divitiae movent quibus omnis Africanos et Laelios mulli venalicii mercatoresque superarunt.
西塞罗在《论雄辩家》中拆散了他自己的一些句子:“那些财富并不能打动我,许多奴隶贩子和商人凭借它们超越了所有的阿非利加努斯和拉埃里乌斯。
immuta paululum ut sit 'multi superarunt mercatores venaliciique,' et insequentes deinceps periodos; quas si ad illum modum turbes, velut fracta aut transversa tela proieceris.
”稍微改变一下,使其变成“许多人超越了,商人与奴隶贩子”,并依次对随后的周期作同样的扰乱;如果你以那种方式扰乱它们,你就像是扔出了折断的或偏离方向的飞枪。
§9.4.15idem corrigit quae a Graccho composita durius putat.
这位西塞罗同样纠正了他认为格拉古配置得过于生硬的地方。
illum decet; nos hac sumus probatione contenti, quod ut scribendo, quae se nobis solutiora obtulerunt, componimus.
这对他来说是合适的;而我们满足于这一个证明:在写作中,我们将那些在我们面前显得较为松散地呈现出来的东西进行配置。
quid enim attinet eorum exempla quaerere, quae sibi quisque experiri potest? illud notasse satis habeo, quo pulchriora et sensu et elocutione dissolveris, hoc orationem magis deformem fore, quia negligentia collocationis ipsa verborum luce deprehenditur.
因为去寻找那些每个人自己都可以尝试的事物的例子,又有什么用呢? 我认为只需指出这一点就足够了:你在思想和措辞上解构得越优美的东西,言辞就会变得越丑陋,因为配置的疏忽正是通过词语本身的光芒被暴露出来的。
§9.4.16itaque ut confiteor, paene ultimam oratoribus artem compositionis, quae quidem perfecta sit, contigisse, ita illis quoque priscis habitam inter curas, ut quantum adhuc profecerant, puto.
因此,正如我承认,对于雄辩家来说,完美的词语配置艺术几乎是最后才获得的,同样我认为,在那些古老的作家中,它也被列入他们的关切之中,只要他们当时已经进步到了那个程度。
neque enim mihi quamlibet magnus auctor Cicero persuaserit, Lysian, Herodotum, Thucydiden parum studiosos eius fuisse.
因为,无论西塞罗是多么伟大的权威,他也无法说服我,使我同意吕西亚斯、希罗多德和修昔底德对配置不够热心。
genus fortasse sint secuti non idem, §9.4.17quod Demosthenes aut Plato, quanquam et ii ipsi inter se dissimiles fuerunt.
或许他们追求的风格并不相同,不同于德摩斯梯尼或柏拉图所追求的,尽管甚至他们彼此之间也有所不同。
nam neque illud ut Lysia dicendi textum tenue atque rasum laetioribus numeris corrumpendum erat; perdidisset enim gratiam, quae ut eo maxima est, simplicis atque inadfectati coloris, perdidisset fidem quoque.
因为,像吕西亚斯那种纤细而光滑的叙事织物,既不应该用更欢快的节奏来破坏;否则就会失去在其中最为显赫的、那种简单而不做作的风格的优雅,也会失去可信度。
nam scribebat alis, non ipse dicebat, ut oportuerit esse illa rudibus et incompositis similia; quod ipsum compositio est.
因为他是为别人写演讲辞,而不是自己宣讲,所以那些词句应当显得类似于粗糙和无序的;而这种设计本身就是一种配置。
§9.4.18et historiae, quae currere debet ac ferri, minus convenissent insistentes clausulae et debita actionibus respiratio et cludendi inchoandique sententias ratio.
另外,对于应当奔流和疾驰的历史,那些停顿的尾句、辩论所必需的停顿呼吸、以及结束和开始句子的方式,就不那么合适了。
in contionibus quidem etiam similiter cadentia quaedam et contraposita deprehendas.
当然,在公众集会的演讲中,你甚至可以发现某些相似的字尾和对仗。
in Herodoto vero cum omnia (ut ego quidem sentio) leniter fluunt, tum ipsa διάλεκτος habet eam iucunditatem, ut latentes etiam ut se numeros complexa videatur.
但在希罗多德那里,不仅一切(正如我所感受的那样)温和地流淌,而且其方言本身就具有那种令人愉悦的特质,以至于它似乎在其自身中包揽了隐藏的节奏。
§9.4.19sed de propositorum diversitate post paulum.
但是关于目的的多样性,我们稍后再谈。
nunc, quae prius iis, qui recte componere volent, discenda sint.
现在先谈谈那些想要正确配置的人首先应当学习的东西。
est igitur ante omnia oratio alia vincta atque contexta, soluta alia, qualis ut sermone et epistolis, nisi cum aliquid supra naturam suam tractant, ut de philosophia, de re publica, similibus.
因此,在一切事物之前,存在着一种结合而交织的言辞,和另一种松散的言辞,比如在对话和书信中,除非它们探讨某些超出其本性的事物,如关于哲学、国家及类似的话题。
§9.4.20quod non eo dico, quia non illud quoque solutum habeat suos quosdam et forsitan difficiliores etiam pedes; neque enim aut hiare semper vocalibus aut destitui temporibus volunt sermo atque epistola; sed non fluunt nec cohaerent nec verba verbis trahunt, ut potius laxiora ut his vincula quam nulla sint.
我这样说,并不是因为那种松散的风格没有它自己某些、甚至可能是更困难的韵脚;因为对话和书信也并不希望总是出现元音冲突或缺乏音长;但是它们不奔流,不凝聚,也不词词相扣,因此在这些文体中,与其说是没有纽带,不如说是纽带较为宽松。
§9.4.21nonnunquam ut causis quoque minoribus decet eadem simplicitas quae non nullis, sed aliis utitur numeris, dissimulatque eos et tantum communit occultius.
有时,在较小的诉讼中,同样的简朴也是合适的。 它使用一些,但却是不同的节奏,并将其隐蔽起来,仅仅以更隐秘的方式筑起防线。
§9.4.22at illa connexa series tres habet formas: incisa quae κόμματα dicuntur, membra quae κῶλα, περίοδον, quae est vel ambitus vel circumductum vel continuatio vel conclusio.
而那种连贯的系列有三种形式:被称为“切片”的 incisa,被称为“小节”的 membra,以及“周期”,它既可以说是环绕、包围,也可以说是连续或结语。
in omni porro compositione tria sunt genera necessaria: ordo, iunctura, numerus.
此外,在所有的配置中,有三个要素是必不可少的:顺序、结合与节奏。