Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §9.2.60-9.2.67

纠正的假装与使用暗指的图形化辩论

第 253 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

讨论了纠正发言、装作不知等心理修辞图形,并介绍了通过言语暗示隐藏含意的“暗指(emphasis)”。阐明了为规避危险或失礼而使用“图形化辩论”的三种用途及其在学校中的应用。

§9.2.60Hinc est quasi paenitentia dicti, ut pro Caelio sed quid ego ita gravem personam introduxi? et quibus utimur vulgo: imprudens incidi.
由此产生了所谓对自己所说话语的后悔。 例如《为卡埃利乌斯辩护》中的:“但我为什么引入了这样一个庄重的人物? ”以及我们日常所用的:“我无意中说漏嘴了。
vel cui quaerere nos, quid dicamus, fingimus: Quid reliquum est? et Num quid omisi et cum ibidem invenire, ut ait Cicero: unum etiam mihi relicum huiusmodi modi est; et aliud ex alio succurrit mihi.
”或者当我们假装询问自己该说什么时:“还剩下什么? ”以及“我漏掉了什么吗? ”还有正如西塞罗所说,在当场发现时:“这种事情我还剩下一件”;以及“一件事接着一件事涌上我的心头”。
§9.2.61unde etiam venusti transitus fiunt; non quia transitus ipse sit schema, ut Cicero, narrato Pisonis exemplo, qui anulum sibi cudi ab aurifice in tribunali suo iusserat, velut hoc in memoriam inductus adiecit: hic modo me commonuit Pisonis anulus, quod totum effluxerat.
由此也产生了优雅的过渡;并非因为过渡本身是一种图形,正如西塞罗在讲述了比索的例子(他曾命令一个金匠在法庭上为自己铸造一枚指轮)之后,仿佛由此被唤起记忆般补充道:“刚才比索的这枚指轮提醒了我,这件事我完全忘记了。
quam mullis istum putatis hominibus honestis de digitis anulos aureos abstulisse? et cum aliqua velut ignoramus: sed earum rerum artifice, quem? quemnam? recte admones, Polyclitum esse dicebant.
你们认为,他从多少体面人的手指上夺走了金指轮? ”以及当我们假装不知道某些事情时:“但是,那些东西的制作者是谁? 到底是谁? 你提醒得对,他们说那是波留克列特斯。
§9.2.62quod quidem non in hoc tantum valet.
” 这确实不仅在这一点上有用。
quibusdam enim, dum aliud agere videmur, aliud efficimus, sicut hic Cicero consequitur, ne, cum morbum in signis atque tabulis obiiciat Verri, ipse quoque earum rerum studiosus esse credatur.
因为在某些情况下,当我们似乎在做一件事时,却达成了另一件事,正如西塞罗在此处所达到的效果:当他指责维勒斯对雕像和画作有狂热病时,他自己也不会被认为也是这些东西的爱好者。
et Demosthenes iurando per interfectos in Marathone et Salamine id agit, ut minore invidia cladis apud Chaeroneam acceptae laboret.
又如德摩斯梯尼通过向在马拉松和萨拉米斯牺牲的人起誓,从而减轻因在喀罗尼亚遭受失败而承受的怨恨。
§9.2.63faciunt illa quoque iucundam orationem, aliqua mentione habita differre et deponere apud memoriam iudicis et reposcere quae deposueris, et iterare quaedam schemate aliquo, (non enim est ipsa per se iteratio schema) et excipere aliqua et dare actioni varios velut vultus.
以下这些事也能使演说变得令人愉悦:在提及某事后予以推迟,并将其存放在法官的记忆中,随后再索回你所寄存的内容;以及通过某种图形来重复某些内容(因为重复本身并不构成图形);以及对某些内容作例外处理;并给申辩赋予各种不同的表情。
gaudet enim res varietate, et sicut oculi diversarum aspectu rerum magis detinentur, ita semper animis praestat, in quod se velut novum intendant.
因为事物因多样性而喜悦,正如眼睛因看到不同的事物而更被吸引,同样,对于心灵来说,让它们去关注某种新鲜的事物总是更好的。
§9.2.64est emphasis etiam inter figuras, cum ex aliquo dicto latens aliquid eruitur, ut apud Vergilium non licuit thalami expertem sine crimine vitam Degere more ferae? quamquam enim de matrimonio queritur Dido, tamen huc erumpit eius adfectus, ut sine thalamis vitam non hominum putet, sed ferarum.
在修辞图形中也包含“暗指”,即从某些话语中发掘出隐藏的意思,正如在维吉尔作品中:“难道就不允许像野兽那样,过一种没有婚姻、没有罪惩的生活吗? ”因为虽然狄多抱怨的是婚姻,但她的激情在此爆发,以至于她认为没有婚姻的生活不是人类的生活,而是野兽的生活。
aliud apud Ovidium genus, apud quem Zmyrna nutrici amorem patris sic confitetur; " O, dixit, felicem coniuge matrem " Huic vel confinis vel eadem est,
在奥维德作品中则是另一种类型,其中斯密耳娜向乳母这样坦白对父亲的爱: “噢,”她说,“母亲因其丈夫而多么幸福啊!
§9.2.65qua nunc utimur plurimum.
” 与此相近或相同的,是我们现在最常使用的那种图形。
iam enim ad id genus, quod et frequentissimum est et exspectari maxime credo, veniendum est, in quo per quandam suspicionem quod non dicimus accipi volumus, non utique contrarium, ut in Εἰρωνείᾳ, sed aliud latens et auditori quasi inveniendum.
因为现在我们必须谈到那类最常见、而且我相信也是最受期待的图形,其中通过某种暗示,我们希望人们理解我们没有说出来的话,这并不是像在反讽中那样说相反的话,而是某种隐藏的、需要听众去发现的东西。
quod, ut supra ostendi, iam fere solum schema a nostris vocatur, et unde controversiae figuratae dicuntur.
正如我上面所指出的,现在这几乎是唯一被我们的人称为“图形”的东西,也是“图形化辩论”得名之由。
§9.2.66eius triplex usus est: unus si dicere palam parum tutum est, alter si non decet, tertius qui venustatis modo gratia adhibetur et ipsa novitate ac varietate magis, quam si relatio sit recta, delectat.
其用途有三:第一,如果公开说不够安全;第二,如果不够体面;第三,仅为了优雅而采用,由于其新颖和多样,比直接叙述更能带来愉悦。
§9.2.67ex his, quod est primum, frequens in scholis est.
在这些用途中,第一种在学校中很常见。
nam et pactiones deponentium imperium tyrannorum et post bellum civile senatus consulta finguntur et capitale est obiicere anteacta, ut, quod in foro non expedit, illic nec liceat.
因为学校里经常虚构放弃权力的僭主们的协定,以及内乱后的元老院决议,并且指责过去的行径被定为死罪,以便在法庭上不便说的话,在学校里也不被允许。
sed schematum condicio non eadem est.
但图形的条件并不相同。
quamlibet enim apertum, quod modo et aliter intelligi possit, in illos tyrannos bene dixeris, quia periculum tantum, non etiam offensa vitatur.
因为只要能被理解为其他意思,无论多么明显,你都可以很好地针对那些僭主发言,因为只要避免了危险,即使得罪人也无妨。
quod si ambiguitate sententiae possit eludi, nemo non illi furto favet.
但如果能通过语句的歧义来逃避指责,所有人都会赞许这种策略。

词汇与语法注释

  1. 9.2.61non quia transitus ipse sit schema — 由 quia 引导的虚拟式现在时 sit 表示作者所否定的“并非因为……”这一理由(即虚假原因的虚拟式)。
  2. 9.2.62consequitur, ne, cum morbum ... ipse quoque earum rerum studiosus esse credatur — 动词 consequitur(在此意为“达成、实现”)后接由 ne 引导的从句(“以免……”)作为目的。cum 从句在此起让步或时间作用。
  3. 9.2.64more ferae — 意为“以野兽的方式”,方式夺格。引用自维吉尔《埃涅阿斯纪》第四卷第550行。
  4. 9.2.65controversiae figuratae — 指修辞学校中的一种特定模拟辩论,其中辩论者在避免直接指责的同时,使用带有暗指和图形化的语言来展开论证。
  5. 9.2.67capital est obiicere anteacta — 不定式 obiicere(指责/重提旧事)作为非人称句的主语,“指责过去的行径是死罪”。
  6. 9.2.67nemo non illi furto favet — nemo non(没有人不……)是双重否定表示强烈的肯定。furtum(偷盗)在此是比喻,指“言语的伪装”或“巧妙的策略”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §9.2.60-9.2.67. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:9.2.60-9.2.67

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。