Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §8.6.34-8.6.43

滥用与换置的功能及修饰语的使用

第 238 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者定义了滥用(catachresis)与换置(metalepsis)的性质和实例,讨论了这些比喻在功能和散文中的局限性。此外,还探讨了用于装饰和增强言辞的修饰语(付加语)的作用及其过度使用的弊端。

§8.6.34eo magis necessaria catachresis, quam recte dicimus abusionem, quae non habentibus nomen suum accommodat quod id proximo est: sic " equum divina Palladis arte aedificant, " et apud Tragicos Aegialeo parentat pater.
因此,我们正确地称之为“滥用(abusio)”的隐喻(catachresis)就显得更加必要。 它将最接近的名称借用给那些没有自己专有名称的事物:例如 “equum divina Palladis arte aedificant(他们凭借帕拉斯的神圣技术建造马匹)”,以及在悲剧作家那里,“父亲为艾吉亚琉斯举行亲人追悼仪式(parentat)”。
§8.6.35similia sunt haec: acetabula quidquid habent, et pyxides cuiuscunque materiae sunt, et parricida matris quoque aut fratris interfector.
与此相似的有:无论里面装什么都叫“醋瓶(acetabula)”;无论是什么材料制成的都叫“黄杨木小盒(pyxides)”;以及把杀害母亲或兄弟的人也称为“杀父者(parricida,尊属杀人)”。
discernendumque est hoc totum a translatione genus, quod abusio est, ubi nomen defuit, translatio, ubi aliud fuit.
应当将这整个类型与隐喻(translatio,转义)区别开来,因为滥用是发生在缺乏名称的地方,而转义是发生在已有另一个名称的地方。
nam poetae solent abusive etiam id his rebus, quibus nomina sua sunt, vicinis potius uti; quod rarum id prosa est.
因为诗人甚至在有其专属名称的事物上,也习惯于滥用性地使用邻近的词,这在散文中是很少见的。
§8.6.36illa quoque quidam catachresis volunt esse, cum pro temeritate virtus aut pro luxuria liberalitas dicitur.
有些人还希望把“为了鲁莽而说勇气”或“为了奢侈而说慷慨”也归为隐喻(滥用)。
A quibus ego quidem dissentio;
对于这些人,我当然是不同意的。
namque id his non verbum pro verbo ponitur, sed res pro re.
因为在这些情况下,并不是用词代替词,而是用事物代替事物。
neque enim quisquam putat luxuriam et liberalitatem idem significare; verum id quod fit alius luxuriam esse dicit, alius liberalitatem, quamvis neutri dubium sit haec esse diversa.
因为没有任何人认为奢侈和慷慨意味着同一件事;而是对于实际发生的事情,有人说是奢侈,有人说是慷慨,尽管双方对于这两者是不同的事物没有任何疑问。
§8.6.37superest ex his, quae aliter significant, metalepsis, id est transumptio, quae ex alio tropo id alium velut viam praestat;
在其他这些改变意义的修辞格中,剩下的是 metalepsis,即“换置(transumptio)”,它提供了一条从一个修辞格到另一个修辞格的通道。
* nisi id comoediis et rarissimus et improbissimus, Graecis tamen frequentior, qui Centaurum qui Χείρων est Ἥσσονα et insulas ὀξείας θοάς dicunt.
除了在喜剧中,这种做法极罕见且极易受到谴责,但在希腊人中却更为常见,他们把身为凯龙(Chiron)的半人马称为“更劣者(Hessona,源自cheiron意为劣等)”,把陡峭的(oxeias)岛屿称为“迅速的(Thoas,源自oxys意为尖锐或迅速)”。
nos quis ferat, si Verrem suem aut Aelium Catum doctum nominemus?
而我们如果把维勒斯(Verres)称为“猪(sus)”,或者把埃利乌斯·卡图斯(Catus)称为“学者(doctus)”,谁能容忍呢?
§8.6.38est enim haec id metalepsi natura, ut inter id quod transfertur et id quod transfertur sit medius quidam gradus, nihil ipse significans sed praebens transitum;
因为换置(metalepsis)的本质在于,在被转移的起点与被转移的终点之间,存在着一个中间的阶段,它本身不表达任何意义,但提供了过渡。
quem tropum magis adfectamus, ut habere videamur, quam ullo id loco desideramus.
我们追求这种修辞格,更多是为了显得我们掌握了它,而不是因为我们在任何地方需要它。
nam id eius frequentissimum exemplum est cano canto, canto dico; ita cano, dice.
因为最常见的例子是:cano(我歌唱)即 canto(我高歌),canto 即 dico(我说);因此 cano 意味着 dic(说、命令)。
§8.6.39interest medium illud canto.
那中间的“canto”介入了其中。
nec diutius id eo morandum; nihil enim usus admodum video nisi, ut dixi, id comoediis.
对于这一点不应停留太久;因为正如我所说,除了在喜剧中,我看不出它有什么实际用途。
§8.6.40cetera iam non significandi gratia sed ad ornandam et augendam orationem assumuntur.
其余的修辞格现在不再是为了表达意义,而是为了装饰和增强言辞。
ornat enim epitheton, quod recte dicimus appositum, a nonnullis sequens dicitur.
实际上,修饰语(epitheton)起到了装饰作用,我们正确地称之为“付加语(appositum)”,也有一些人称之为 “追随语(sequens)”。
eo poetae et frequentius et liberius utuntur.
诗人使用它更频繁、更自由。
namque illis satis est convenire id verbo, cui apponitur, itaque et dentes albos et humida vina id iis non reprehendemus; apud oratorem, nisi aliquid efficitur, redundat.
因为对他们来说,只要它与所附加的词相配就足够了,因此我们不会指责他们使用“白色的牙齿”和“湿润的葡萄酒”;而在雄辩家那里,除非能产生某种效果,否则它就是多余的。
tum autem efficitur, si sine illo, quod dicitur, minus est: §8.6.41qualia sunt O scelus abominandum, o deformem libidinem.
而只有当没有它所说的话效果就会打折扣时,才算是产生了效果:例如“啊,令人痛恨的罪行! ”、“啊,丑恶的欲望! ”。
exornatur autem res tota maxime translationibus, cupiditas effrenata et insanae substructiones.
而整个事物最能通过隐喻(转义)来装饰,如“无约束的渴望”和“疯狂的建筑工程”。
et solet fieri aliis adiunctis epitheton tropus, ut apud Vergilium turpis egestas et tristis senectus.
而且,当结合其他要素时,修饰语通常会变成一种修辞格,如在维吉尔那里的“丑陋的贫困”和“悲伤的老迈”。
verum tamen talis est ratio huiusce virtutis, ut sine appositis nuda sit et velut incompta oratio, oneretur tamen multis.
然而,这种美德的性质是,如果没有付加语,言辞就会赤裸而显得未经修饰,但如果用得太多,就会成为负担。
§8.6.42nam fit longa et impedita, ut eam iudices similem agmini totidem lixas habenti quot milites, cui et numerus est duplex nec duplum virium;
因为它会变得冗长而受阻,以至于你会判定它就像一支随军商人(lixae)和士兵一样多的军队,其人数虽然翻倍,力量却没有翻倍。
quanquam non singula modo sed etiam plura verba apponi solent: ut " coniugio Anchise Veneris dignate superbo.
尽管不仅是单个词,甚至多个词也常被付加,例如: “coniugio Anchise Veneris dignate superbo(被赋予与维纳斯高傲婚礼的安喀塞斯啊)”。
" Sed hoc quocunque modo: §8.6.43duo vero uni apposita ne uersum quidem decuerint.
但这无论以何种方式:对一个名词使用两个付加语,甚至在诗句中也是不体面的。
sunt autem, quibus non videatur hic omnino tropus, quia nihil vertat.
然而,有些人根本不认为这是一种修辞格,因为它没有改变任何东西。
nec est semper, sed id quod est appositum, si a proprio diviseris, per se significat et facit antonomasiam.
而且它并不总是修辞格,但所付加的东西如果与专有名词分开,其本身就具有意义并形成换名法(antonomasia)。
nam si dicas, ille qui Numantiam et Carthaginem evertit, antonomasia est; si adieceris Scipio, appositum.
因为如果你说“那个摧毁了努曼提亚和迦太基的人”,这就是换名法;如果你加上“西庇阿”,它就是付加语。
non potest ergo esse seiunctum.
因此,它不能被割裂开来。

词汇与语法注释

  1. §8.6.34equum divina Palladis arte aedificant — 动词 aedificant(建造、建筑)在此用于制作木马(本应是造船或木工)。这被引用为滥用(catachresis/abusio)的典型例子,即在缺乏专属名称(nomen suum)时借用最接近的词。
  2. §8.6.35quod abusio est, ubi nomen defuit, translatio, ubi aliud fuit — 指出了在定义上区分滥用(abusio)与隐喻/转义(translatio)的标准。在原本缺乏合适词汇时(nomen defuit)使用的是滥用,而在已有其他合适词汇(aliud fuit)却仍使用比喻性词汇时则是隐喻。
  3. §8.6.37quae ex alio tropo in alium velut viam praestat — 对换置(metalepsis)功能的说明。它指的是一种结构,其中介于一个比喻表达与另一个比喻表达之间,起到了过渡的“通道(via)”作用。
  4. §8.6.43si a proprio diviseris, per se significat et facit antonomasiam — 指出了修饰语(appositum)与换名法(antonomasia)之间的关系。如果将附加在固有名词(proprium)上的修饰语分离出来(diviseris),使其单独指代目标对象,它就升级为了换名法这一修辞格。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §8.6.34-8.6.43. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:8.6.34-8.6.43

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。