Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §7.1.55-7.1.64

条文与意图的细分论点与总论结语

第 193 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

昆体良以务农者与善辩者的争端为例,解释了如何探求围绕法律“条文与意图”的更深层问题,整理了名誉恢复与公平性的概念。随后,他结束了总论,转向对司法诉讼具体部分的探讨。

§7.1.55cur non conamur et sic quaerere, num, cuicunque quis non adfuerit? facimus hoc saepe ex iis controversiis, ex quibus petuntur ex vincula qui parentes suos non alunt, ut eam quae testimonium ex filium peregrinitatis reum dixit, eum, qui filium lenoni vendidit.
为什么我们不也试着这样发问:“无论谁未到场协助,他到底是对谁未到场协助? ”我们经常在那些要求将不赡养父母的人投进监狱的争端中这样做,例如针对那个在儿子被控外国籍罪时作证的母亲,或那个把儿子卖给鸨母的父亲。
in hoc, de quo loquimur, patre quid apprehendi potest? damnatus est.
在我们所谈论的这位父亲身上,有什么可以作为突破口被抓住呢? 他被判有罪了。
§7.1.56numquid igitur lex ad absolutos tantum patres pertinet? dura prima fronte quaestio.
那么,法律是否仅适用于被宣告无罪的父亲? 乍一看这是一个困难的问题。
non desperemus; credibile est hoc voluisse legumlatorem, ne auxilia liberorum innocentibus deessent.
让我们不要绝望;可以相信立法者曾有此意图,以免无辜者失去子女的协助。
sed hoc dicere rustico verecundum est, quia innocentem fuisse patrem fatetur.
但对务农者来说,说出这一点是令人尴尬的,因为他承认父亲是无辜的。
§7.1.57dat aliud argumentum controversiae damnatus proditionis cum advocato exulet.
争端的设想提供了另一个论据:“被判叛国罪的人应与他的辩护人一同流放。
vix videtur posse fieri, ut poena filio ex eodem patre, et si adfuerit et si non adfuerit, constitute sit.
”在同一个父亲身上,无论儿子是到场还是未到场协助,都会被设定惩罚,这似乎几乎是不可能的。
praeterea lex ad exules nulla pertinet.
此外,没有任何法律适用于流放者。
non ergo credibile est de advocato damnati scriptum; an possunt enim bona esse ulla exulis?
因此,不能相信这是关于被判罪者的辩护人所写的;因为流放者还能拥有任何财产吗?
§7.1.58rusticus ex utramque partem dubium facit; disertus et verbis inhaerebit, ex quibus nulla exceptio est, et propter hoc ipsum poenam esse constitutam eis qui non adfuerint, ne periculo exilii deterreantur advocatione, et rusticum innocenti non adfuisse dicet.
务农者使两边都产生了疑问;善辩者则会固守字面,其中没有任何例外,并且会说,正是为了这个原因,才对未到场者设立了惩罚,以免他们因害怕流放的危险而放弃辩护,而且他会说务农者没有协助无辜的父亲。
illud protinus non indignum quod adnotetur, posse ex uno statu duas generales fieri quaestiones, an quisquis? an cuicunque?
有一点是立刻值得注意的,即从一个论题中可以产生两个普遍问题:“是否任何人? ”和“是否对任何人?
§7.1.59haec ex duabus personis quaesita sunt.
” 这些问题是从这两个人身上探求出来的。
ex tertia autem, quae est adversarii, nulla oriri quaestio potest, quia nulla fit ei de sua parte controversia.
但从第三个人,即对手身上,不能产生任何问题,因为关于他这一部分并没有发生争议。
nondum tamen cura deficiat.
然而,我们的探求仍不能放松。
ista enim omnia dici possent etiam non restituto patre.
因为即使父亲没有被恢复名誉,所有这些话也都是可以说得通的。
nec statim eo tendamus, quod occurrit ultro, a rustico restitutum.
我们不要立刻转向那个自然浮现出来的点,即由务农者恢复了名誉。
qui subtiliter quaeret, aliquid spectabit ultra; nam, ut genus species sequitur, ita species genus praecedit.
精细探求的人会看到更远的东西;因为,正如种随类后,种也先于类。
fingamus ergo ab alio restitutum: §7.1.60ratiocinativa seu collectiva quaestio orietur, an restitutio pro sublatione iudicii sit et proinde valeat, ac si iudicium non fuisset.
因此,让我们假设他是被别人恢复了名誉:推论性或归纳性的问题就会产生,即:名誉的恢复是否相当于审判的撤销,从而具有如同审判未曾发生过一样的效力。
ubi temptabit rusticus dicere ne impetrare quidem aliter potuisse suorum restitutionem uno praemio nisi patre proinde ac si accusatus non esset revocato, quae res advocati quoque poenam, tanquam is non adfuisset, remiserit.
在这里,务农者将试图说明,他不可能通过单单一项奖赏以其他方式获得亲属的名誉恢复,除非父亲被召回就像未曾被控告过一样,而这件事也免除了辩护人的惩罚,就好像他没有未到场协助一样。
§7.1.61tum venimus ad id, quod primum occurrebat, a rustico esse restitutum patrem.
然后我们来到最初想到的那一点:父亲是由务农者恢复名誉的。
ubi rursus ratiocinamur, an restitutor accipi debeat pro advocate, quando id praestiterit quod advocatus petiit, nec improbum sit pro simili accipi quod plus est.
在此我们再次推论:恢复名誉者是否应当被视作辩护人的替代,因为他已经实现了辩护人所寻求的目的,而且将更重大的事视作同等的事也并非不合理。
§7.1.62reliqua iam aequitatis, utrius iustius sit desiderium.
其余的事项现在属于公平性,即谁的要求更为公正。
id ipsum adhuc dividitur; etiamsi uterque sibi totum vindicaret, nunc utique, cum alter semissem, alter universa fratre excluso.
这本身仍有划分:即使双方都为自己声称全部财产,但在目前情况下更是如此,因为一个要求一半,另一个在排除兄弟的情况下要求全部。
sed his tractatis etiam habet magnum momentum apud iudices patris memoria, cum praesertim de bonis eius quaeratur.
但在讨论了这些之后,父亲的记忆在法官心中仍占有很大分量,尤其是因为所探究的是他的财产。
erit ergo coniectura, qua mente pater intestatus decesserit.
因此,将会有一种推测,即父亲是以何种意图未立遗嘱而去世的。
sed ea pertinet ad qualitatem; alterius status instrumentum est.
但这属于“性质”,是另一个论题的工具。
§7.1.63plerumque autem ex fine causarum de aequitate tractabitur, quia nihil libentius iudices audiunt.
但在大多数情况下,公平性将在诉讼的末尾进行讨论,因为法官最乐意听取这一点。
aliquando tamen hunc ordinem mutabit utilitas, ut, si ex iure minus fiduciae erit, aequitate iudicem praeparemus.
然而,有时实用性会改变这种顺序,例如,如果从法律中获得的信心较少,我们可以通过公平性来提前打动法官。
§7.1.64nihil habui amplius quod ex universum praeciperem.
总的来说,我没有更多可以指导的了。
nunc eamus per singulas causarum iudicialium partes, quas ut persequi ad ultimam speciem, id est ad singulas lites controversiasque, non possum, ita de generalibus scribere licet, ut, quae ex quemque statum frequentissime incidant, tradam.
现在让我们探讨司法诉讼的各个具体部分。 虽然我无法追溯到最微小的细目,即具体的诉讼和争端,但写一些普遍性的原则是可行性的,以便传授在每个论题中最频繁出现的情况。
et, quia natura prima quaestio est, factumne sit, ab hoc ordiar.
而且,因为从本性上来说,首要问题是“是否做了”,我将从此开始。

词汇与语法注释

  1. 7.1.55num , cuicunque quis non adfuerit — 引导间接疑问句的 num 之后的省略结构。除了“无论谁未到场协助(是否都剥夺继承权)”这一普遍性之外,这里引入了另一个层面的普遍性:“无论对哪位[父亲]未到场协助(是否都适用)”,理解时需补全为 num [exheres sit] cuicunque [patri] quis non adfuerit。
  2. 7.1.57ut poena filio ex eodem patre, et si adfuerit et si non adfuerit, constitute sit — ut 从句引导一个名词性结果从句,作为非人称动词 videtur 的实质主语。ex eodem patre(源于同一父亲)修饰 poena,该句指出在 et si... et si...(无论到场还是未到场)这两种相反的条件下都会被处以惩罚这一荒谬之处。
  3. 7.1.60ne impetrare quidem aliter potuisse... nisi patre proinde ac si accusatus non esset revocato — 这是一个依赖于 temptabit dicere 的宾格加不定式(A.C.I.)结构,其中主不定式为 potuisse。patre... revocato 是夺格绝对结构,其内部嵌套了一个由 proinde ac si(就好像……一样)引导的假设比较从句。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §7.1.55-7.1.64. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:7.1.55-7.1.64

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。