§7.1.34quae res autem faciliorem divisioni viam praestat, eadem inventioni quoque, excutere quidquid dici potest, et velut reiectione facta ad optimum pervenire.
然而,凡是能为论点划分提供更易途径的同一方法,也同样能为寻找论据提供帮助,即彻底审查所有可能说的话,并在进行排他后找出最合适的一项。
accusatur Milo, quod Clodium occiderit.
米洛因杀害克洛狄乌斯而受到指控。
aut fecit aut non.
他要么做了,要么没做。
optimum erat negare; sed non potest: occidit ergo aut iure aut iniuria utique.
否认是最好的办法,但他做不到;因此他无论如何要么是合法地杀了他,要么是非法地。
iure: aut voluntate aut necessitate, nam ignorantia praetendi non potest.
若是合法地:要么是出于意愿,要么是出于迫于无奈,因为不能以无知为借口。
§7.1.35voluntas anceps est, sed, quia ita homines putant, attingenda defensio, ut id pro re publica fuerit.
意愿是两难的,但因为人们如此认为,所以必须尝试进行辩护,说这是为了国家利益。
necessitate? subita igitur pugna, non praeparata; alter igitur insidiatus est.
若是迫于无奈? 那么这便是突发的战斗,并非预先准备好的;因此是其中一人设下了埋伏。
uter? Profecto Clodius.
哪一个? 无疑是克洛狄乌斯。
videsne, ut ipsa rerum necessitas deducat ad defensionem? adhuc,
你是否看到,事实本身的必然性是如何引导人们走向辩护的?
§7.1.36aut utique voluit occidere insidiatorem Clodium aut non.
此外,他无论如何要么是想杀死设伏的克洛狄乌斯,要么是不想。
tutius, si noluit.
如果他不想,那会更安全。
fecerunt ergo servi Milonis neque iubente neque sciente Milone.
因此,是米洛的奴隶们在米洛既没有命令也毫不知情的情况下做的。
at haec tam timida defensio detrahit auctoritatem illi, qua recte dicebamus occisum.
但这种过于胆怯的辩护会削弱那种威信,而我们曾凭此威信正当地声称他是该杀的。
adiicietur: §7.1.37quod suos quisque servos ex tali re facere voluisset.
此时将会增加:在那种情况下,每个人都会希望自己的奴隶也这样做。
hoc eo est utilius, quod saepe nihil placet et aliquid dicendum est.
这一点在往往没有任何令人满意的方案、却又必须说点什么时尤为有用。
intueamur ergo omnia: ita apparebit aut id quod optimum est aut id quod minime malum.
因此,让我们注视所有的可能性:这样就会显现出要么是最好的方案,要么是危害最小的方案。
propositione aliquando adversarii utendum et esse nonnunquam commune eam, suo loco dictum est.
有时应该利用对手的命题,以及这有时对双方都是相通的,这些在适当的地方已经说过了。
multis milibus versuum scio apud quosdam esse quaesitum, quomodo inveniremus, utra pars deberet prior dicere; quod ex foro vel atrocitate formularum vel modo petitionum vel novissime sorte diiudicatur.
我知道在某些人那里,曾用了成千上万行文字来探求如何确定哪一方应当先发言;这在法庭上是由诉讼程序的严重性、申诉的方式或最近用抽签来决定的。
in schola quaeri nihil attinet, §7.1.38cum ex declamationibus iisdem narrare et contradictiones solvere tam ab actore quam a possessore concessum sit.
在学校里探究这个毫无意义,因为从这些相同的辩论练习中,原告和被告都被允许进行叙事和解决反驳。
sed ex plurimis controversiis ne inveniri quidem potest: ut ex illa, Qui tres liberos habebat, oratorem, philosophum, medicum, testamento quattuor partes fecit et singulas singulis dedit, unam eius esse voluit, qui esset utilissimus civitati.
但在绝大多数论争中,这甚至无法确定:例如在那个案例中:“一个拥有三个孩子,即辩论家、哲学家、医生的人,通过遗嘱将财产分成四份,并将每份分给每个人,他希望其中一份属于对国家最有用的人。
§7.1.39contendunt; quis primus dicat, incertum est, propositio tamen certa; ab eo enim, cuius personam tuebimur, incipiendum erit.
” 他们相互争执;谁先发言是不确定的,但要主张的命题却是确定的;因为我们必须从我们所捍卫其角色的人开始。
et haec quidem de dividendo ex universum praecipi possunt.
关于划分,大体上可以传授这些规则。
§7.1.40at quomodo inveniemus etiam illas occultiores quaestiones? scilicet, quomodo sententias, verba, figuras, colores: ingenio, cura, exercitatione.
但我们又该如何发现那些更为隐秘的问题呢? 当然,就像发现思想、词汇、修辞格和着色法一样:通过天赋、细心和练习。
non tamen fere unquam nisi imprudentem fugerint, si, ut dixi, naturam sequi ducem velit.
然而,正如我所说,如果愿意以自然为向导,这些问题几乎绝不会漏掉,除非是一个粗心大意的人。
§7.1.41sed plerique eloquentiae famam adfectantes contenti sunt locis speciosis modo vel nihil ad probationem conferentibus.
但是,大多数追求雄辩名声的人,仅仅满足于那些好看却对证明毫无帮助的常见论题。
alii nihil ultra ea quae ex oculos incurrunt exquirendum putant.
另一些人则认为,除了那些直接呈现在眼前的事务之外,无需再探求其他任何东西。
quod quo facilius appareat, unam de schola controversiam, non ita sane difficillimam aut novam, proponam ex exemplum.
为了让这一点更容易看清楚,我将提出一个学校里的论争案例作为例子,这个案例确实没有那么难,也算不上新颖。
§7.1.42qui reo proditionis patri non adfuerit, exheres sit.
“凡在父亲被控叛国罪时未到场协助者,剥夺其继承权。
proditionis damnatus cum advocato exulet.
被判叛国罪者应与其辩护人一同流放。
reo proditionis patri disertus filius adfuit, rusticus non adfuit: damnatus abiit cum advocato ex exilium.
”父亲被控叛国罪时,善辩的儿子到场协助,而务农的儿子未到场;被判有罪的父亲与其辩护人一同流放。
rusticus cum fortiter fecisset, praemii nomine impetravit restitutionem patris et fratris.
务农的儿子在英勇作战后,作为奖赏请求恢复父亲和兄弟的公民权。
pater reversus intestatus decessit: petit rusticus partem bonorum, orator totum vindicat sibi.
父亲归来后未立遗嘱便去世了:务农的儿子请求分得部分财产,而辩论家则要求独占全部。
§7.1.43hic illi eloquentes quibusque nos circa lites raras sollicitiores ridiculi videmur, invadent personas favorabiles.
在这里,那些能能言善辩的人(在他们眼里,我们这些对罕见诉讼过分焦虑的人显得很可笑)会扑向那些讨人喜欢的角色。
actio pro rustico contra disertum, pro viro forti contra imbellem, pro restitutore contra ingratum, pro eo, qui parte contentus sit, contra eum, qui fratri nihil dare ex paternis velit.
案件成了:务农者对抗善辩者,勇士对抗懦夫,恢复者对抗忘恩负义者,满足于部分财产者对抗不想从父辈遗产中分给兄弟分毫者。
quae omnia sunt ex materia et multum iuvant, §7.1.44victoria tamen non trahunt.
所有这些都出自案情材料本身,并且大有帮助,但它们并不能确保胜利。
in hac quaerentur sententiae, si fieri poterit, praecipites vel obscurae (nam ea nunc virtus est), et pulchre fuerit cum materia tumultu et clamore transactum.
在这个案子中,人们会尽可能寻找突兀或晦涩的思想(因为这现在被视为一种美德),并且在喧闹和叫喊声中漂亮地解决案情材料。
illi vero, quibus propositum quidem melius, sed cura ex proximo est, haec velut innatantia videbunt:
然而,那些目标更好但注意力集中于眼前利益的人,会看到这些仿佛漂浮在表面的现象: