Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §6.1.32-6.1.43

法庭上戏剧化表演的弊端与失败事例

第 168 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者讨论了法庭上利用视觉效果激发怜悯的方法,并结合滑稽的失败案例警告不要不当使用画像或进行过于戏剧化的表演。同时,他还批评了过度依赖手稿、无法临机应变的辩护人以及修辞学校虚构训练所带来的弊端。

§6.1.32sed non ideo probaverim, quod factum et lego et ipse aliquando vidi, depictam ira tabula sipariove imaginem rei, cuius atrocitate iudex erat commovendus.
然而,我并不因此赞同那种出示在画板或幕布上画出案件画面的做法,尽管我读到过有人这样做,且我自己有时也见过,试图通过其残暴性来打动法官。
quae enim est actoris infantia, qui mutam illam effigiem magis quam orationem pro se putet locuturam?
因为如果一个辩护人认为一个哑巴画像比他自己的演讲更能替他说话,那他该是多么幼稚无能啊!
§6.1.33at sordes et squalorem et propinquorum quoque similem habitum scio profuisse, et magnum ad salutem momentum preces attulisse.
但我知道,脏乱和见垢的衣服以及亲属们类似的装束确实是有帮助的,而且哀求对于挽救生命也带来了巨大的作用。
quare et obsecratio illa iudicum per carissima pignora, utique si et reo sint liberi, coniux, parentes, utilis erit; §6.1.34et deorum etiam invocatio velut ex bona conscientia profecta videri solet; stratum denique iacere et genua complecti, nisi si tamen persona nos et anteacta vita et rei condicio prohibebit;
因此,通过最亲爱的誓盟向法官进行的哀求,肯定会是有用的;甚至对神明的呼唤也通常显得像是出于清白的良心;最后,俯伏在地并抱住膝盖,除非被告的身份、过去的经历和案件的情况不容许这样做;因为有些事情必须像它们被做成时那样勇敢地去捍卫。
quaedam enim tam fortiter tuenda quam facta sunt. verum sic habenda est auctoritatis ratio, ne sit invisa securitas.
然而,对威严的考量必须把握分寸,以免那种无所畏惧的态度招致反感。
§6.1.35fuit quondam inter haec omnia potentissimum, quo L. Murenam Cicero accusantibus clarissimis viris eripuisse praecipue videtur, persuasitque nihil esse ad praesentem rerum statum utilius quam pridie Kalendas Ianuarias ingredi consulatum.
在所有这些手段中,曾经有一个最强有力的办法,西塞罗似乎正是通过这个办法,在极显赫的指控者面前救出了卢基乌斯·穆雷纳,并使法官们相信,对于当时的事态而言,没有什么比让他在1月1日的前一天就任执政官更有益的了。
quod genus nostris temporibus totum paene sublatum est, cum omnia curae tutelaeque unius innixa periclitari nullo iudicii exitu possint.
这种论证方式在我们的时代几乎已经完全绝迹,因为一切事物都依赖于唯一的统治者的关怀和保护,任何审判的结果都不会让国家陷入危险。
§6.1.36de accusatoribus et reis sum locutus, quia ira periculis maxime versatur adfectus.
我已经谈到了原告和被告,因为在危机中情感被运用得最多。
sed privatae quoque causae utrumque habent perorationis genus, et illud quod est ex enumeratione probationum, et hoc quod ex lacrimis, si aut statu periclitari aut opinione litigator videtur.
但民事案件也同样具有结语的两种类型,一种是基于证据的列举,另一种是基于泪水,只要诉讼当事人似乎在地位或名誉上处于危险之中。
nam ira parvis quidem litibus has tragoedias movere tale est, quasi si personam Herculis et coturnos aptare infantibus velis.
因为在微不足道的诉讼中掀起这种悲剧性的波澜,就如同想要把赫拉克勒斯的面具和厚底靴套在幼儿身上一样。
§6.1.37ne illud quidem indignum est admonitione, ingens ira epilogis meo iudicio verti discrimen, quomodo se dicenti, qui excitatur, accommodet.
还有一件事也同样值得提醒:在我看来,在结语中,被召来的人如何配合正在发言的辩护人,这关系到极大的成败之分。
nam et imperitia et rusticitas et rigor et deformitas adferunt interim frigus, diligenterque sunt haec actori providenda.
因为缺乏经验、粗鲁、僵硬和丑陋有时会带来冷场,辩护人必须对这些方面予以仔细的防范。
§6.1.38equidem repugnantes eos patrono et nihil vultu commotos et intempestive renidentes et facto aliquo vel ipso vultu risum etiam moventes saepe vidi;
事实上,我经常看到他们与辩护人作对,脸上毫无表情,在不合时宜的时候发笑,甚至由于某种行为或面部表情本身而引起哄堂大笑。
praecipue vero cum aliqua velut scenice fiunt, alio cadunt.
尤其是当某些事情是以一种仿佛戏剧化的方式进行时,结果往往适得其反。
§6.1.39transtulit aliquando patronus puellam, quae soror esse adversarii dicebatur (nam de hoc lis erat), ira adversa subsellia, tanquam ira gremio fratris relicturus, at is a nobis praemonitus discesserat.
有一次,一位辩护人把一个据说是对手妹妹的女孩(因为诉讼争点就在于此)带到对面的席位上,仿佛要把她留在她哥哥的怀里,但那个哥哥由于得到了我们的预先警告,已经离开了。
tum ille, alioqui vir facundus, inopinatae rei casu obmutuit et infantem suam frigidissime reportavit.
这时,那个在其他方面口才极好的人,因这出乎意料的变故而哑口无言,极其尴尬地把女孩带了回去。
§6.1.40alius imaginem mariti pro rea proferre magni putavit, et ea saepius risum fecit.
另一个辩护人认为,为女被告出示她丈夫的肖像是件了不起的事,而这却常常引起哄堂大笑。
nam et ii, quorum officium erat ut traderent eam, ignari, qui esset epilogus, quotiens respexisset patronus, offerebant palam, et prolata novissime deformitate ipsa (nam senis cadaveri cera erat infusa) praeteritam quoque orationis gratiam perdidit.
因为那些负责传递画像的人并不知道结语是什么,每当辩护人回头时,他们就会公开呈上画像,而当最后画像被出示时,由于画像本身的丑陋(因为老人的尸体里注入了蜡),这连带把先前演讲所获得的感染力也全部毁掉了。
§6.1.41nec ignotum, quid Glyconi, cui Spiridion fuit cognomen, accident.
外号叫作斯皮里迪翁的格里孔遇到了什么事,大家也并不陌生。
huic puer, quem is productum quid fleret interrogabat, a paedagogo se vellicari respondit.
他把一个男孩带上法庭,问他为什么哭,那男孩回答说他被家庭教师掐了。
sed nihil illa circa Caepasios Ciceronis fabula efficacius ad pericula epilogorum.
但是,关于结语的危险性,没有什么比西塞罗关于凯帕西乌斯兄弟的那个著名故事更有效的了。
§6.1.42omnia tamen haec tolerabilia iis, quibus actionem mutare facile est; at, qui a stilo non recedunt, aut conticescunt ad hos casus aut frequentissime falsa dicunt.
然而,对于那些容易改变演说内容的人来说,所有这些都是可以应付的;但那些不离开手稿的人,面对这些意外情况,要么哑口无言,要么极频繁地满口胡言。
inde est enim, tendit ad genua vestra supplices manus, et haeret ira complexu liberorum miser, et revocat ecce me, etiamsi nihil horum is, de quo dicitur, faciat.
因为正因如此,他们才会读出“他向你们的膝盖伸出哀求的双臂”、“不幸的人紧紧抱住他的孩子们”、“看啊,他在召唤我”,哪怕被说到的那个人实际上什么也没做。
§6.1.43ex scholis haec vitia, ira quibus omnia libere fingimus et impune, quia pro facto est quidquid voluimus;
这些毛病都来自修辞学校,在学校里,我们自由自在且不受惩罚地虚构一切,因为只要是我们想要的,都可以当作既成事实;而现实并不允许这样。
non admittit hoc idem veritas, egregieque Cassius dicenti adolescentulo: quid me torvo vultu intueris, Severe? non mehercule, inquit, faciebam, sed si sic scripsisti, ecce! et quam potuit truculentissime eum aspexit.
卡西乌斯对一个对他说“塞维鲁,你为什么用严厉的目光盯着我? ”的年轻人说得极好:“凭赫拉克勒斯发誓,我刚才并没有这么做,但既然你这么写了,瞧着! ”然后他尽其所能地用凶狠的目光盯着他。

词汇与语法注释

  1. §6.1.32depictam ira tabula — 本章节中多次出现的 `ira`(例如 `depictam ira tabula`、`ira periculis`、`ira parvis`、`ira epilogis`、`ira adversa`、`ira gremio`、`ira complexu`、`ira quibus`)并非名词“愤怒”,而是由于抄本传抄或排版错误导致的前置词 `in` 的误写。在句法和语境上,这些都必须作为支配其后夺格名词的前置词 `in` 来解釈。
  2. §6.1.32actoris infantia — `infantia` 字面源自“无法说话”,在此指辩护人“表达能力的缺乏”或“幼稚”。其后的关系从句 `qui... putet` 采用虚拟语气(特征虚拟语气),用以描绘这种无能辩护人的典型特征。
  3. §6.1.35fuit quondam inter haec omnia potentissimum, quo — 主句的主语是中性名词性形容词 `potentissimum`(最强有力的手段),指代前述各种法庭策略。关系代词 `quo`(夺格)以此为先行词,表示西塞罗“借由该手段”(手段夺格)救出了穆雷纳。
  4. §6.1.40nam senis cadaveri cera erat infusa — 名词 `cadaveri` 为与格,修饰过去被动分词 `infusa`(注入)。此处解释了女被告亡夫的蜡制肖像(面具)为何会起反效果:因为那是直接往老人的尸体里灌蜡制成的,其形态极其狰狞可怕。
  5. §6.1.41quid Glyconi... acciderit — 文本中的 `accident` 应当理解为虚拟语气完成时 `acciderit` 的误写,用于引导由疑问代词 `quid` 开始的间接疑问句。整个从句作为主句非人称表达 `nec ignotum [est]`(……也是众所周知的)的主语从句。
  6. §6.1.43pro facto est quidquid voluimus — 短语 `pro facto` 意为“作为(既成)事实”或“作为现实”。它批评了修辞学校练习(拟真演说)中不切实际的便利:说话者所设定的一切假设(`quidquid voluimus`)在不经检验的情况下都会直接被当作事实来对待。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §6.1.32-6.1.43. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:6.1.32-6.1.43

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。